Cả phòng đang yên ắng, bỗng Thành cao giọng hát: "Nắng nghe chiều xuống thành phố mộng mơ, màu nan tím Đà Nạt sương phủ mờ..."


Vốn là một công ty truyền thông sản xuất các chương trình truyền hình, thường vào thời điểm cuối năm công ty có đợt tuyển nhân sự để thực hiện các dự án. Nhiều nhân viên mới được tuyển dụng và phân bổ các phòng ban. Trong đội ngũ kinh doanh của chúng tôi có 2 em được giao việc. Các em còn trẻ, năng động và nhanh chóng hòa đồng với mọi người. Trong đó có cô bé tên Mai luôn để lại ấn tượng với đàn anh, đàn chị không phải về ngoại hình xinh đẹp hay tài năng nổi trội mà về lối nói chuyện “cực ngọng”.


Mới đầu Mai khá tự tin bắt chuyện, mọi người biết em ngọng âm l/n cũng chỉ nhìn nhau cười thầm, nói nhỏ với nhau qua yahoo. Càng thân thiết, những câu chuyện kiểu “anh chị ăn xôi lóng” hay "Mọi người uống lước trà" khiến tất cả mọi người không nhịn được cười và thích thú “nhại” giọng khi không có sự xuất hiện của em.


Đặc thù công việc của phòng kinh doanh là tiếp xúc với khách hàng, hàng ngày chúng tôi phải điện thoại giao dịch thường xuyên với khác. Thật trớ trêu cho Mai khi phải “vận dụng” lỗi phát âm của mình để thuyết phục khách hàng. Mỗi lần nghe Mai nói chuyện với khách, cả phòng ngồi ngoài lại cười nắc nẻ. Không hiểu cảm giác của đầu dây bên kia như thế nào, chứ những người nghe như chúng tôi không thể nhịn nổi cười khi nghe em nói: “Lào đâu muốn điều đó đâu anh”; “bên anh nàm tài chợ cho trương chình bên em sẽ có ưu đãi nhiều nắm”
Biết được tác hại của việc nói ngọng, mọi người trong phòng đã từng ra sức giúp Mai để cải thiện lỗi của mình. Những lúc nói chậm rãi, Mai còn đỡ mắc lỗi nhưng khi bắt đầu vào guồng nói nhanh đâu lại vào đó“này" lại thành "lày”….


Mai từng kể, dù đa phần người thân quen và bạn bè hoàn toàn thông cảm với lỗi phát âm "bẩm sinh" của mình và xem đó như một màn tấu hài mua vui cho mọi người. Nhưng cũng có một số người lần đầu nghe lại cảm thấy "chói tai", khó chịu. Mai tiếc nuối kể về lần bị đánh rớt vị trí nhân viên của một công ty nước ngoài với mức lương khá cao, đó là khi phỏng vấn vòng thứ ba với vị giám đốc kinh doanh, khi được vị giám đốc hỏi: "Do you like this job? thì cô rất tự tin trả lời: “Ai nai dít gióp ve ry mắt...” (I like this job very much - Tôi rất thích công việc này).


Sau lần bị đánh trượt đó, Mai tiếc hùi hụi. Cô cũng cho biết, nhờ "tai nạn" đó mà em cũng luyện tập nhiều hơn về phát âm. Thế nhưng khi về nhà, nói chuyện cùng mọi người lại bị cuốn theo nên mãi đến bây giờ em vẫn không thể nào sửa được tật nói ngọng.


Không chỉ có Mai, Minh Thành - nhân viên phòng sản xuất cũng ngọng không kém. Nhưng đúng như ông cha ta vẫn thường nói "Điếc hay ngong, ngọng hay nói", Thành lại có sở thích hát mọi lúc mọi nơi.
Một hôm, khi cả phòng đang yên ắng làm việc thì Thành hào hứng cất cao giọng hát: "Nắng nghe chiều xuống thành phố mộng mơ, màu nan tím Đà Nạt sương phủ mờ" khiến cả phòng không thể nhịn được cười. Hay một lần, cả phòng đang tụ tập ăn uống sinh nhật, Thành chạy đến trêu ghẹo một em đồng nghiệp rồi hát vang: "Người anh yêu hỡi... Ai nớp diu"... khiến mọi người đang ăn bắn tung tóe cả thức ăn ra ngoài. Cũng từ đó, những ca khúc "hit" của Thành đã trở thành "ca khúc bất hủ" để giải tỏa stress cho phòng mỗi lúc căng thẳng.


Tuy nhiên, anh chàng chỉ cười và lờ đi mỗi khi có ai đề cập đến chuyện sửa lỗi phát âm. "Nỗi nà nỗi của cả nàng chứ đâu phải của mình tôi” (Lỗi là lỗi của cả làng chứ đâu phải của mình tôi?) - đó là câu bào chữa cực "dễ thương" nên chúng tôi cũng vui vẻ bỏ qua cho Thành.


Khổ nỗi, vì nhại đi nhại lại những lỗi sai của người ngọng, hiện nay nhiều nhân viên của công ty tôi đều ngượng miệng mỗi khi phát âm đúng. Nói nhầm lẫn giữa "l/n" trở thành căn bệnh “ngọng” lây lan khắp nơi chúng tôi làm việc. Thậm chí, trong một cuộc họp, chị trưởng phòng của tôi nói ngọng từ "nập nuận" khiến mọi người phải trố mắt ngạc nhiên vì từ trước tới nay, chị đâu có ngọng như vậy?
Chuyện nói ngọng nơi công sở đúng là lắm chuyện bi hài. Bây giờ, chúng tôi không những phải giúp đồng nghiệp sửa lỗi phát âm mà còn phải điều chỉnh lại chính lỗi do mình vô tình mắc phải.


Câu chuyện “nói ngọng” không chỉ đơn thuần để cười mà ẩn trong đó là những "tai nạn" không hề nhỏ. Có nhiều cô cậu ra trường, rất có năng lực, trình độ nhưng vẫn không thể qua nổi buổi phỏng vấn đầu tiên chỉ vì tật nói ngọng. Hay như đứa bạn thân của tôi, rất thông minh, nhanh nhạy, luôn là người đưa ra những đề xuất tích cực cho cơ quan nhưng vẫn không được tín nhiệm chức trưởng nhóm kinh doanh chỉ vì tội "ngọng líu ngọng lô" của mình.


Câu chuyện vui: Nói ngọng



Ba miền mến Yêu

Lâu lâu có một ông Bộ Trưởng, Thứ Trưởng hay một em hoa hậu á hậu nào đó lỡ xuất hiện trên sóng truyền hình quốc gia hoặc trong một sự kiện trọng đại nào đó mà lỡ nói ngọng ( thực ra là ngọng thiệt chứ chẳng phải lỡ ) là được một trận cười và dèm pha hội chợ. Kể cũng đáng cười thật, nặng nhất là mấy quả " l ", " n ", cứ noạn hết cả nên. Và kể ra cũng oan thật, vì nói ngọng nó cũng như đặc sản vùng miền, nó thấm vào tận gan ruột, nó ăn vào tận cơ lưỡi rồi, nó như ​" Basic Instinct ", uốn lắm rồi mà bản năng nó trỗi dậy là thua, đâu phải muốn mà thoát ngọng. Thiên hạ được thể cười dèm pha, mà đâu biết chính mình cũng ngọng. Cả cái nước Việt này, thử hỏi đố tìm ra vùng nào không ngọng xem nào?
Vùng đồng bằng chiêm trũng Bắc bộ tính ra là ngọng nhiều nhất. Hải Phòng Nam Định hẹn nhau lên thủ đô nói thế này: " MAI ĐI HÀ LỘI MUA CÁI LỒI VỀ LẤU CƠM LẾP ". Cách nhau có vài chục cây số thôi mà sang Hải Dương, Bắc Ninh hình như lại ngọng ngược lại. Hồi tôi lên rừng Trường Sơn chơi với ông cậu đang phụ trách tuyến đường này, ổng kể có ông thủ trưởng đơn vị người Hải Dương chửi anh lính lái xe ẩu một trận tối mặt tối mày thế này: " NÀM THÌ NƯỜI. NÓI THÌ NÁO. THẤY NỒN NÀ NAO NHƯ TÊN NỬA. ĐI XE THÌ NẠNG NÁCH. NAO NÊN NỀ. NGÃ NUÔN  ". 

Riêng quả " Thấy Nồn Nà Nao Như Tên Nửa  " thì chắc thuộc hàng kinh điển rồi. Ngọng mà chửi duyên thế thì kém gì anh hề Xuân Hinh.

Dân Hà Nội cứ tinh tướng giọng thủ đô là giọng chuẩn, là tiếng quốc gia, chính ra cũng ngọng níu nưỡi chớ hơn gì ai. Cứ nghe các cô phát thanh viên phát âm tròn vành rõ chữ "Chong C hẻo " với cả " Dun Dẩy ", rồi thì " Xung Xướng " mới cả " Dưng Dưng Heo May " nghe vừa điệu vừa điêu, chỉ muốn đạp cho phát chớ ở đó mà chuẩn. Đọc nghe âm nhẹ đi thật, nhưng điệu quá có ngày gậy ông đập lưng ông, nghe nói có lần chị Lê Khanh làm MC chương trình âm nhạc tưởng niệm Trịnh Công Sơn. Chị Khanh thì nổi tiếng thanh lịch rồi, nhưng điệu, giới thiệu say sưa xong đúng lúc cần giới thiệu nhan đề bài hát thì buột mồm nói thế này: " Sau đây mời quý vị cùng thưởng thức ca khúc " NẶNG NẼ LƠI LÀY ".


Ở Ba Vi thì có con bo vang, nói kiểu gì toàn mất dấu, còn vô vùng Nghệ Tĩnh mình thương thì dấu gì cũng thành dấu nặng. " Mời Anh Ăn ĐU ĐỤ ". Giữa ban ngày ban mặt mà cứ đòi ĐỤ là thế nào? Cô Nguyen Le thì ám ảnh dấu sắc, ba dấu sắc mà đứng gần nhau là thảm họa. Hồi đi phỏng vấn các ông nhà văn, sau khi hỏi chuyện đời chuyện nghề xong thì chị cập nhật thông tin, bèn hỏi " Dạo này chú có SẠNG TẠC MỢI nào không? " Nhà văn nghe không thủng tai, hỏi lại " có cái gì? ". Chị càng quýnh, càng líu lưỡi, " dạ, SẠNG TẠC MỢI". Nhà văn càng nghe càng hoảng, gì mà mợi mợi? Chỉ vì cái lưỡi phản chủ mà khuyết mất phần update thông tin sáng tác mới của nhà văn. Hôm sau đọc báo bạn thấy nó kể vach vách nhà văn nọ sắp in cuốn này cuốn kia, chỉ biết căm hận cái lưỡi của mình.


Tôi dân khu Bốn cũ, cả một vệt Bình Trị Thiên ấy toàn ngọng hỏi ngã, sợ nhất là BA DẤU HỎI đứng liền nhau. Ra Hà Nội học, cố uốn lưỡi cho giọng nhẹ đi, mềm lại, nhưng lâu lâu vẫn bị phản chủ. Có lần qua sạp báo Hàng Trống, lười gửi xe nên đậu bên ngoài, gọi với vô: " Lấy cho em tờ TUỖI TRẼ CHŨ NHẬT ". Chị bán hàng đoán mồm một hồi không ra, hỏi lại, " Lấy tờ gì? " - TUỖI TRẼ CHŨ NHẬT. Tiên sư những ba dấu hỏi. Chị bán hàng vẫn không hiểu tờ gì, mắt trợn tròn làm tôi càng ngượng, điên tiết nhảy xuống xe, vào cầm tờ báo lên, dí vào mặt: " Làm gì có tờ báo nào có ba dấu hỏi mà còn không biết ". Chị chữa ngượng: "Úi giời, tưởng tờ gì". Tôi là mối ruột nên chị ấy dịu dàng chiều khách. Chớ có lần đi hàng sách quốc doanh, hỏi chị bán hàng: " Có tập truyện ngắn mới của NGUYỄN KHÃI chưa chị? ". Người ta hỏi lịch sự ôn tồn thế mà chị gái mậu dịch ấy nhếch môi lên, trả lời đay nghiến thế này: " Ở đây không có NGUYỄN TRÃI ", rồi còn bồi thêm, " NGUYỄN TRÃI không viết truyện ngắn". Tiên sư muốn lao vào bóp cổ thế chứ lị ".


Về Huế tối mùa đông lạnh buốt, sướng nhất là ăn bát bánh canh cá lóc cay xé lưỡi. Mới ra khỏi quán có chị xách cái thùng nhựa đi ngang rao: " AN LỒN KHÔNG LỒN KHÔNG ", thế là phải xơi thêm hai cái cho ấm bụng. Có anh giai Hà Nội vô Huế cắt tóc, em nhân viên cắt tóc hỏi: " RỨA ANH CẶC NGẮNG HAY CẶC DÀI ". Giai Hà Nội sợ khiếp vía, tưởng gái Huế dịu dàng e ấp lắm mà mới gặp phát đã hỏi kích cỡ của quý là thế nào?


Cả một vệt Nam Trung Bộ từ Quảng Nam Đà Nẵng vô tới Phú Yên Bình Định thì ngọng kiểu gì mà toàn tưởng... nói lái. Ai đời " CÁI LỐP XE ĐẠP " mà toàn gọi là " CÁI LÁP XE ĐỘP  ". Ngọng kiểu nói lái thế mà thích đùa, thích nói chữ lắm cơ. "Thôi rồi Lượm ơi" mà thế nào lại thành " THAU RẦU LƯỢM ÂU ". Tôi nghe xong lăn ra cười, thế là bị chửi thiệt: " CHƯỞI CHƠ KHÔNG BÀNG PHƠ TIẾNG ". Phải bóp mồm xin lỗi rối rít, xong tối lại rủ, "Đi hát kơ rơ ơ kơ giải sầu không ", chịu không nỗi lại lăn ra cười, thế là bị giận thiệt luôn.


Cả một vệt miền Nam Tây Nguyên ngọng kiểu miền Nam Tây Nguyên, không nói được chữR. Xuống miền Tây thì cứ bắt " CON CÁ GÔ BỎ VÀO GỔ ". Có em đồng nghiệp người Cà Mau cao lêu hêu, hỏi ăn gì mà cao thế, em trả lời em chơi " BÓNG GỔ " nó mới cao chớ ăn gì. Tôi đi mua hoa Tết chê hoa kém tươi, em bán hàng bảo, anh về chưng vài ngày, chăm tưới nước là tết nó nở " GỰC GỠ " khắp nhà.


Đấy, tôi kể đủ ngọng khắp miền Bắc Trung Nam rồi đấy? Còn ai đủ dũng cảm không nói ngọng giơ tay lên nào?


Tôi viết thế không phải để bao biện mà tự trào là chính. Biết cười người được thì cũng biết cười mình được. Sáng nào cũng phải luyện hỏi ngã sái cả mồm đấy chứ chẳng phải đùa đâu, thế mà lâu lâu lại bị phản chủ. Thôi đành an ủi, miễn là không bị thiên hạ chửi " NÀM THÌ NƯỜI, NÓI THÌ NÁO, THẤY NỒN NÀ NAO NHƯ TÊN NỬA " là tốt rồi ...

Hề hê hế!
!!


Dở khóc dở cười với tật nói ngọng

"Cơn gió lào bay ngang cuộc đời, nói với em rằng tôi nẻ noi", Lâm, sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cao giọng hát trong buổi liên hoan tốt nghiệp khiến cả hội trường một phen cười nắc nẻ.
Nói ngọng khiến nhiều người mất điểmHà Nội sửa nói ngọng

Sở hữu giọng hát hay và có "máu văn nghệ" nên đi đến đâu, Lâm (quê Hải Dương) cũng xung phong góp vui. Ngặt nỗi nói ngọng vì không phân biệt được "n, l" nên mỗi khi cậu cất giọng là bạn bè không nhịn được cười. Từ những "nắng nghe chiều xuống thành phố mộng mơ, màu nan tím Đà Nạt sương phủ mờ" hay "nòng mẹ bao na như biển Thái Bình"... qua tiếng ca của Lâm đều trở thành "ca khúc bất hủ" bị nhiều người nhại đi nhại lại.

Biết bạn bè chọc ghẹo mình, nhưng Lâm vẫn cười xuề xòa mỗi khi có ai đề cập đến chuyện sửa lỗi phát âm. "Từ nhỏ tớ đã nói vậy nên giờ không sửa được. Cả nàng (làng) tớ đều nói vậy chứ đâu phải mình tớ", nam sinh này có lần gãi đầu phân trần.

Đa phần người thân quen và bạn bè hoàn toàn thông cảm với lỗi phát âm "bẩm sinh" của chàng trai và xem đó như một phần màn tấu hài mua vui cho cộng đồng. Nhưng một số người lần đầu nghe lại cảm thấy "chói tai".

"Sinh viên đại học ra trường mà còn nói ngọng kiểu ấy thì kỳ lắm. Rồi sau này đi xin việc làm hay thuyết trình trước đám đông, người ta cười cho", một khán giả phàn nàn sau khi "thưởng thức" ca khúc Lời của gió mà Lâm vừa trình bày.

Trong khi đa phần người nói ngọng là do không phân biệt được "n, l" ngay cả khi viết, thì cá biệt có một số sinh viên không thể phát âm được một trong hai chữ "n" hoặc "l" nên đọc sai cả những từ tiếng Anh cơ bản.

Như trường hợp của Hiền (sinh viên năm nhất Đại học Mở tại TP HCM, quê Thái Bình) thì mọi thứ đều được mặc định là "n", cả với tiếng Việt hay tiếng Anh. Bạn bè cho biết, nực cười nhất là mỗi lần nói chuyện điện thoại, nữ sinh đều trả lời "a nô tớ nghe". Thậm chí trong giờ học Anh văn, Hiền vẫn phát âm "he nô" (xin chào) khi được thầy yêu cầu tự giới thiệu về bản thân.

Cũng vì lỗi phát âm sai mà Hiền mất tự tin hẳn, đã cố gắng tự sửa nhưng chưa được nên cô ngại phát biểu trước đám đông. Cô gái 18 tuổi tâm sự: "Ở quê tớ mọi người, từ bố mẹ, thầy cô ai cũng phát âm n hết. Nhiều khi bạn bè chọc ghẹo tớ cũng biết nhưng sửa mãi không được ngại quá".

Một thời khổ sở vì bị bạn bè trêu chọc khi phát âm sai, anh Chuyền (cựu sinh viên Đại học Tôn Đức Thắng TP HCM) cho biết, phải mất gần 2 năm khổ luyện mới sửa được lỗi này. Chuyền kể: "Hồi học năm thứ ba mình đi xin việc làm thêm ở một công ty xuất nhập khẩu, đến vòng phỏng vấn trực tiếp thì rớt vì người ta bảo công việc thường xuyên tiếp xúc với khách hàng mà nói sai như thế nghe rất 'sượng'".

Từ đó anh quyết tâm sửa lỗi phát âm, từ học hỏi kinh nghiệm của bạn bè đến tự mình đúc kết phương pháp. Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng sau 2 năm khổ luyện, anh Chuyền đã sửa được "tật" này và tự tin hơn nhiều khi nói trước đám đông.

Kinh nghiệm của cựu sinh viên này là học thuộc một bài thơ hay câu nói bất hủ nào đó mà có cả l và n. Mới đầu để ý đọc đi đọc lại nhiều lần để nhận rõ mặt chữ và phát âm thật chuẩn từng từ, sau đó học thuộc và mỗi khi rảnh lại nhẩm đi nhẩm lại và tăng tốc đến khi nào "nhắm mắt" đọc mà không bị lỗi nữa.

"Cứ làm như thế học thuộc mấy bài thơ là sửa được thôi. Hồi đó nhiều lúc giận bạn bè trêu chọc hoài, nhưng giờ nghĩ lại nhờ vậy nên mình mới tự sửa. Quan trọng nhất là bản thân mình ý thức chứ không cố gắng thì chẳng ai giúp được", anh Chuyền hiện là nhân viên kinh doanh một công ty xuất nhập khẩu tại TP HCM đúc kết.

Cũng vì phát âm sai "rồi" thành "gồi" hoặc "rổ rá" thành "gổ gá" (cách nói của người Nam bộ) nên mỗi lần thuyết trình trước lớp, Thành đều khiến thầy cô và bạn bè ôm bụng cười. Vì khuyết điểm này mà năm ngoái Thành không được bầu làm lớp trưởng mặc dù rất tâm huyết với việc chung của lớp.

Từng gặp những tình huống khó xử khi phải loại hồ sơ của một số sinh viên mới tốt nghiệp có năng lực nhưng chỉ vì lỗi viết sai chính tả hoặc phát âm sai, bà Bích chuyên viên nhân sự một công ty du lịch tại TP HCM cho biết, đặc thù của công việc hàng ngày phải giao tiếp với khách nên nếu nhân viên nói ngọng sẽ để lại ấn tượng không tốt, ảnh hưởng đến uy tín công ty.

"Không biết thực lực của các em đến đâu nhưng khi nói chuyện mà phát âm sai như thế nghe chói tai lắm, khách sẽ nghĩ là công ty không chuyên nghiệp", bà Bích nhìn nhận.

Thi Trân