Tội ác tàn phá biển vô tiền khoáng hậu trời không dung đất không tha, vong linh tổ tiên nguyển rủa CSVN
08.07.2016 08:44
CSVN rước Formosa bức tử biển Đông như thế nào?
Vũ Đông Hà (Danlambao) - Chỉ trong vòng "5 ngày" tuôn xả nước thải độc hại nhưng không thanh lọc ra biển, Formosa đã là thủ phạm của một thảm họa môi trường lớn nhất trong lịch sử Việt Nam. Biển Đông đã bị Formosa đầu độc như thế nào? Nó sẽ tiếp tục tàn phá môi trường Việt Nam ra sao? Bao nhiêu hóa chất độc hại được Formosa "sản xuất" trong 1 năm, trong 70 năm thuê bao để dùng Việt Nam như là bải rác môi trường? Và bao nhiêu phenol, cyanide đã được sử dụng trong Chiến dịch "Cúp điện 5 ngày - Giết Cá Diệt Biển" của thủ phạm tàn sát biển Đông?
Theo Tổ chức Chương trình về Môi Trường của Liên Hiệp Quốc, United Nations Environment Programme (UNEP), để sản xuất ra một tấn thép, nhà máy luyện thép sẽ thải ra một số lượng hoá chất độc hại như sau:
So sách bản thống kê tiêu chuẩn này với mức sản xuất của Formosa Hà Tĩnh (FHS) là 15 triệu tấn thép / năm:
Như vậy, ước tính trong một năm, FHS "sản xuất" tổng cộng:
35.983.500 tấn Khí thải.
28.020 tấn Nước thải trong đó có 120 tấn hóa chất cực độc là phenol và cyanide.
8.787.000 tấn Chất thải rắn.
Mỗi năm, để có 15 triệu tấn thép cho Tàu, FHS "sản xuất" gần 45 triệu tấn Khí thải, Nước thải, Chất thải rắn trên vùng đất Việt Nam. Trong đó có 120 tấnphenol và cyanide.
Đó là lý do vì sao tập đoàn Formosa ban đầu dự tính mở nhà máy sản xuất thép ở Vân Lâm, Đài Loan nhưng chính người Đài Loan đã phản đối và sau đó đã cùng với đối tác Ba Đình chọn Vũng Áng Hà Tĩnh để làm bãi rác môi trường trong vòng 70 năm.
Với 70 năm thuê mướn hoạt động, giả dụ với số lượng dự trù sản xuất hàng năm, không tăng, không giảm, số lượng chất thải sẽ vượt quá 3 tỉ tấn, trong đó có hơn8.400 tấn phenol và cyanide.
Lấy giả dụ Formosa hoạt động luôn cả 365 ngày một năm. Thì từ 120 tấn / năm sẽ là 1.64 tấn phenol và cyanide trong 5 ngày.
1.64 tấn phenol và cyanide...
Chừng đó mà đã phá hủy toàn bộ sinh hoạt của cá và người khắp vùng biển miền Trung!
Những câu hỏi được đặt ra:
- Điều gì sẽ xảy ra nếu Formosa không đáp ứng được (và nhà nước CSVN không kiểm soát được khả năng thanh lọc) theo đúng tiêu chuẩn đối với những triệu, những tấn hoá chất độc hại này?
- Điều gì sẽ xảy ra nếu "ai đó" không "cúp điện" hệ thống thanh lọc trong 5 ngày mà là cả tháng? Các cơ quan chức năng của nhà nước CSVN làm thế nào để ngăn ngừa hành vi này khi mà Formosa cũng như nhiều công trình khác của Tàu trên đất nước Việt Nam đã trở thành "căn cứ địa" bất khả xâm phạm?
- Việt Nam sẽ đối phó ra sao nếu Tàu "lạ" quyết định "dạy cho đám con hoang một bài học thứ hai" và lần này sẽ không cần xe tăng, đại pháo từ biên giới mà chỉ cần "cúp điện" một bộ phận nào đó trong các công trình của chúng đang hiện diện khắp Việt Nam?
- Tại sao đảng và nhà nước CSVN không chính thức công bố số lượng hoá chất độc hại đã bị thủ phạm Formosa thải ra biển Đông? Con số này mới là quan trọng, ảnh hưởng đến tính mạng của người và môi trường Việt Nam chứ không phải là con số 500 triệu USD mà đảng và nhà nước hân hoan đón nhận như là một thành tích vĩ đại.
- Những chất làm độc Việt Nam này, chỉ có thải ra ở Vũng Áng hay còn được âm thầm, được cố tình đổ xuống sông Bưởi, sông Lạch Bạng ở Thanh Hóa, sông La Ngà ở Đồng Nai, sông Hinh ở Phú Yên, sông Thương ở Bắc Giang, Kênh Nhiêu Lộc ở Sài Gòn, hồ Hoàng Cầu ở Hà Nội, đảo Phú Quý của Bình Thuận...?
- Nếu chỉ Formosa chỉ thải độc ở Vũng Ánh thì tại sao sau khi "sự cố Formosa" xảy ra, bên cạnh cá chết hàng loạt ở biển Đông, trong vòng 2 tháng, cá cũng đã chết hàng loạt ở nhiều sông hồ trải dài khắp 3 miền đất nước Việt Nam?
- Tại sao Bộ TN&MT sau khi biết được nguyên do vấn nạn cá chết trên biển, vẫn không đả động gì đến nguyên nhân cá chết ở khắp sông, hồ? Thủ phạm là ai?
- Và sau cùng, câu hỏi nền tảng: Tại sao Nguyễn Phú Trọng thân hành đến thăm Formosa ngay sau khi hiện tượng cá chết được phát hiện và im bặt từ đó đến giờ cho dù thủ phạm Formosa đã ra đầu thú?
Câu trả lời cho câu hỏi sau cùng này sẽ giúp trả lời được cho những câu hỏi trước đó.
Trước mắt thủ phạm đầu thú Formosa vừa phải bồi thường và con số bồi thường phải dựa trên những phí tổn khôi phục môi trường, đời sống ngư dân, những thiệt hại về kinh tế; thủ phạm Formosa phải bị truy tố tội hình sự, và sau đó phải tống cổ tên thủ phạm sát hại môi trường ra khỏi Việt Nam.
Riêng những tên thủ phạm lẫn đồng phạm đứng đằng sau, cố tình đổ tuôn chất độc phenol và cyanide ra biển lẫn sông và hồ, chúng ta phải tính đến chúng.
Biệt đãi Formosa: Thế giới cảnh báo Việt Nam cho nhiều quá!
(Doanh nghiệp) - Trước đây nhà nước đã mất rất nhiều tiền xây dựng nên ngành thép của mình, nay lại bỏ tiền ra mua DN mới vào để đập tan ngành thép sẵn có.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan tỏ ra vô cùng bức xúc và lo lắng trước việc dự án thép Formosa được nhận nhiều ưu đãi trong khi các doanh nghiệp thép trong nước khó khăn, hàng tồn kho nhiều.
Thiệt hại cho nền kinh tế
PV: - Công ty TNHH gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Đài Loan) được Chính phủ cho nhiều ưu đãi ở mức rất cao Formosa được ưu đãi kịch trần, miễn thuế đối với các mặt hàng tạm nhập tái xuất; miễn thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng tạo tài sản cố định... Bà bình luận như thế nào về những ưu đãi cho một doanh nghiệp sản xuất thép có vốn đầu tư nước ngoài trong khi sản phẩm thép thời gian qua tồn kho, bất động sản đóng băng, kinh tế suy giảm và nhiều doanh nghiệp trong nước phải đóng cửa?
Chuyên gia Phạm Chi Lan: - Thực sự ý tưởng đằng sau việc Nhà nước cấp phép cho dự án rồi sau đó hàng loạt ưu đãi là gì tôi không hiểu được. Chắc là chỉ những người đề xuất và trực tiếp làm dự án thì hiểu rõ và có những tính toán nào đó.
Còn những tính toán bình thường của những người có một chút hiểu về kinh tế hay theo dõi lâu về phát triển của ngành thép Việt Nam thì đều thấy đây là ngành công nghệ lạc hậu tương đối và đã có nhiều nước đang muốn dẹp đi. Họ chuyển sang nước khác để làm chứ không muốn làm ở đất nước họ nữa vì nó gây ô nhiễm môi trường, tốn kém năng lượng rất lớn. Thành ra nhìn ở góc độ kinh tế tôi thấy có vấn đề và hiệu quả không cao.
Những năm trước đây khi còn phát triển kinh tế theo công nghiệp kiểu cũ thì thép rất cần thiết cho công nghiệp. Nhưng sau này với quá trình công nghiệp hóa ở nhiều nước đã đạt cao thì họ không tập trung cho ngành thép mà có xu hướng chuyển ngành thép đi.
Các nước khác lạc hậu hơn thì cũng dần theo quy luật này. Trong khi thép của Formosa cũng không có gì đặc biệt mà Việt Nam rất cần phải phát triển.
Có những nước tiên tiến người ta vẫn muốn duy trì ngành thép nhưng đó là công nghệ rất hiện đại. Ví dụ như Thụy Điển người ta sản xuất thép rất đặc biệt.
Thép của Thụy Điển giá trị gia tăng rất cao, trong đó có hàm lượng về công nghệ, kỹ thuật rất cao, cách làm hiện đại. Kinh doanh như thế thì mới đáng làm. Còn kiểu như Formosa thì hiện nay nhiều nước có thể làm được mà nhất là mặt hàng thép xây dựng ở Việt Nam đang tồn đọng, dư thừa.
Trong khi đó Tổ chức công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) vừa đưa ra cảnh báo rằng Việt Nam đã ưu đãi bằng cách miễn thuế quá nhiều sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế. Bởi vì cái mà nhà nước thu được cũng là thuế chứ đâu có gì khác?
Đó là còn chưa kể vào Việt Nam tín dụng họ cũng được vay. Như vậy trong khi nguồn tín dụng của mình đang hiếm hoi thì cũng dồn cho họ để làm.
Nếu họ làm dự án lớn như vậy mà không đủ tiền thì đừng vào với tư cách nhà đầu tư. Đã là nhà đầu tư nước ngoài thì cơ bản phải là tiền của họ hoặc huy động dòng tiền từ các ngân hàng của họ vay từ bên ngoài mang vào chứ không phải vay ở Việt Nam.
Việt Nam đã bị một số bài học trước đây khi các nhà đầu tư nước ngoài vào vay tiền chính ở Việt Nam. Ấn Độ từng rút kinh nghiệm từ việc này và họ gọi đây là một kiểu cướp ngân hàng.
Tất cả những điều này cho thấy rất khó hiểu tại sao lại có sự chiều chuộng đến như vậy.
Formosa Hà Tĩnh sẽ thành khu gang thép lớn nhất Đông Nam Á
PV: - Hiện công nghiệp thép Việt Nam, Formosa cũng như những nhà máy thép khác chỉ là cán thép chứ không có luyện kim, tức là tất cả đều như nhau, sao chỉ có Formosa được ưu đãi nhiều như vậy? Việc ưu đãi này liệu sẽ ảnh hưởng tới sự cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước như thế nào?
Chuyên gia Phạm Chi Lan: - Đúng như vậy, ở đây họ không làm khâu luyện kim – khâu khó nhất trong thép mà cũng là cái mà Việt Nam đang thiếu thì lại không làm mà chỉ làm ra sản phẩm thép xây dựng. Thế nhưng lại cho họ rất nhiều ưu đãi như vậy thì có nghĩa tạo cho họ một sân chơi khác hẳn so với các doanh nghiệp thép đang làm trong nước.
Như vậy khi thép Formosa hình thành có thể giết chết hàng loạt doanh nghiệp thép trong nước của Việt Nam.
Bài học cũ đang lặp lại với giá đắt
PV: - Nếu cho rằng ưu đãi để đưa tiến bộ công nghệ vào Việt Nam thì dự án này đa số là công nghệ Trung Quốc không phải là cái ngành thép Việt Nam có thể học hỏi. Theo bà hệ quả của việc thu nhận dự án thép cùng với những ưu đãi quá lớn mà Việt Nam có thể hứng chịu là gì?
Chuyên gia Phạm Chi Lan: - Trung Quốc đang thải bớt ngành thép ra, còn Việt Nam lại hứng lấy công nghệ này mà lại hứng với giá cao như vậy. Khi cộng tất cả ưu đãi vào thì thấy Việt Nam đang “mua” dự án với giá quá cao. Như vậy hỏi có đáng hay không?
Qua câu chuyện dự án này lại thấy bài học tương tự như trước đây Việt Nam bị hứng xi măng lò đứng do Trung Quốc thải ra. Họ bán và Việt Nam cũng ồ ạt đầu tư nhà máy xi măng. Sau đó đã bao nhiêu lần rút kinh nghiệm nhưng bài học đó lại đang lặp lại. Thậm chí lặp lại với quy mô rất lớn với biết bao ưu đãi.
Trong khi đó bây giờ là thời đại có thông tin rộng rãi chứ không phải như thời buổi của xi măng lò đứng. Cách đây mười mấy năm thì có thể cho là một số địa phương mới tham gia thị trường còn ngờ nghệch, thiếu thông tin nên bị bẫy ham mua giá rẻ ‘ôm’ công nghệ xi măng lò đứng về.
Nhưng thời buổi bây giờ lại như vậy thì ai là người có thể tin đó là sự nhầm lẫn hay thiếu thông tin?.
Tôi không biết trong dự án này những người quyết định chính sách đã tham vấn những ai, những chuyên gia nào đã tham gia vào việc này hay lại đi đêm, quyết định trong phòng kín với nhau thôi.
Với những dự án có những ưu đãi đặc biệt thì chỉ nên dành cho những ngành thực sự đặc biệt mà Việt Nam đang có nhu cầu cao.
Ví dụ như các ngành công nghệ cao như trước đây từng có những ưu đãi đưa ra để mời Intel vào thì cá nhân tôi cũng như nhiều chuyên gia kinh tế cũng rất tán thành. Bởi vì khi đó Intel vào đây họ có tác động để lôi kéo các doanh nghiệp khác có công nghệ cao vào Việt Nam rất lớn.
Còn với Formosa độ lan tỏa trong giới đầu tư cũng không có. Thậm chí họ còn đánh bạt các doanh nghiệp nước ngoài khác, ví dụ như TaTa của Ấn Độ cũng định vào Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh với dự án 5 tỷ USD, nhưng vì thấy họ ở cùng địa điểm với Formosa không hiệu quả nên họ đã rút ra.
Có sự không bình thường ở dự án này kể từ khi họ bắt đầu vào đã cho ưu đãi rất nhiều. Sau khi có chuyện lộn xộn gây rối vừa rồi họ lại viện cớ xin thêm bao nhiêu ưu đãi khác nữa. Những ưu đãi mới gần đây Việt Nam cũng đã đồng ý rất nhiều mục chỉ ngoại trừ việc cho hình thành đặc khu dưới sự quản lý trực tiếp của Văn phòng Chính phủ là bị bác bỏ. Còn lại các ưu đãi miễn thuế xuất nhập khẩu đều đồng ý cho hết.
Tôi nghĩ rằng hệ quả mà Việt Nam phải hứng chịu sẽ rất nặng nề. Điều dễ thấy nhất là sẽ làm cho một loạt doanh nghiệp trong ngành thép của Việt Nam sẽ điêu đứng.
Cũng phải nói rằng Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa của mình cũng đã từng theo phương châm ưu tiên công nghiệp nặng một cách hợp lý trước đây rất trọng ngành thép và đã đầu tư rất nhiều tiền của và được nhà nước bảo hộ một thời gian khá dài. Tức là nhà nước đã mất rất nhiều tiền để xây dựng nên ngành thép của mình thì bây giờ mình lại bỏ tiền ra mua doanh nghiệp mới vào để đập tan ngành thép sẵn có.
Khi họ đập được ngành thép của Việt Nam rồi họ cạnh tranh lấn lát và sẽ trở thành vị thế độc quyền hoặc chi phối thị trường. Lúc đó thì không hiểu sẽ còn cái gì sẽ xảy ra với thép của Việt Nam.
Thêm nữa đây có thể thành tiền lệ xấu. Nếu Formosa được nhà nước ưu đãi cao như vậy thì rất có thể các doanh nghiệp khác cũng đòi hỏi thì sẽ giải quyết ra sao?
PV: -Vị trí Formosa đặt dự án được cho là trọng yếu và cần xem xét về yếu tố quốc phòng, an ninh. Trong khi nhà đầu tư từng xin biến nơi này thành đặc khu kinh tế nhưng đã không được đồng ý. Bà bình luận gì về điều này?
Chuyên gia Phạm Chi Lan: - Địa điểm địa lý nhạy cảm như thế nào về quốc phòng an ninh thì ai cũng biết rồi. Đây cũng là điều đáng tiếc.
Có người lập luận đây là Formosa không phải của Trung Quốc nên không lo nhưng điều đó không đúng. Tôi được biết, dự án đã giao cho nhà thầu Formosa Trung Quốc. Công nhân cũng là của Trung Quốc, họ còn xin đất cho cả gia đình sang.
Đây cũng không phải là một tập đoàn có kinh nghiệm trong ngành thép nhưng họ đã lập luận là sẽ đưa đối tác của họ vào làm. Vậy đối tác đó là ai? Thiết nghĩ, điều này dư luận cũng cần được biết rõ.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
Bích Ngọc (thực hiện)
Formosa được Hà Tĩnh ưu ái những gì?
TP Được biết, trước khi chọn Hà Tĩnh là điểm đến, Formosa đã mất nhiều năm tìm đến một số nước trong khu vực và cả tại Đài Loan. Tuy nhiên, tất cả...
Một phần công trường xây dựng tổ hợp gang thép Formosa Hà Tĩnh. Ảnh: Đình Thắng.
Trước Formosa, khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt của Cty Tata Steel (công ty con của Tập đoàn thép Tata, Ấn Độ). Tata Steel quan tâm tới Vũng Áng từ đầu những năm 2000, tới năm 2007, công ty này ký cam kết đầu tư với Hà Tĩnh sẽ xây nhà máy gang thép có tổng mức đầu tư 5 tỷ USD, công suất thiết kế 4,5 triệu tấn/năm.
Khi mối lương duyên giữa Hà Tĩnh với Tata đang gặp “trắc trở” thì Formosa tìm tới. Một nguyên lãnh đạo Formosa tại Việt Nam cho hay, khi Formosa đang tìm nơi để làm nhà máy thì biết Hà Tĩnh đã quy hoạch 1 khu rộng lớn và đang mời gọi đầu tư nhà máy thép, nên Formosa tìm tới. Năm 2008, Hà Tĩnh cấp giấy phép đầu tư cho Formosa, với vốn đầu tư 10,5 tỷ USD, năm 2012, dự án này khởi công xây dựng.
Điểm khác biệt giữa Formosa và Tata liên quan tới giải phóng mặt bằng. Số tiền cần để Hà Tĩnh giải phóng mặt bằng rất lớn (bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư), ngoài khả năng tài chính của địa phương. Hà Tĩnh đề nghị nhà đầu tư ứng trước tiền giải phóng mặt bằng và trừ dần vào tiền thuế.
Vì vậy, dù Tata vào nghiên cứu dự án trước, nhưng tập đoàn này chỉ chấp nhận tạm ứng 1 phần tiền giải phóng mặt bằng, trong khi Formosa hào phóng ứng toàn bộ tiền giải phóng mặt bằng cho địa phương, số tiền này tính như Formosa trả tiền thuê đất 1 lần. Nhờ đó, Formosa được cấp phép và triển khai rất nhanh. Còn Tata mãi không xin được giấy phép đầu tư, đầu năm 2014, tập đoàn Ấn Độ chính thức tuyên bố dừng ý định đầu tư nhà máy gang thép tại Vũng Áng.
Được biết, trước khi xảy ra sự cố môi trường khiến hải sản chết hàng loạt tại các tỉnh miền Trung, Formosa đang xin nâng vốn đầu tư và mở rộng nhà máy lên 28,5 tỷ USD. Đồng thời, Formosa dự tính khánh thành nhà máy cuối tháng 6 vừa qua, nhưng do sự cố môi trường, kế hoạch này phải lùi lại.
Đủ kiểu ưu đãi
Cũng phải nói thêm rằng, Formosa vào Hà Tĩnh cũng nhờ những ưu đãi lớn cho dự án này. Cùng với việc sẵn sàng cho Formosa thuê lại diện tích rộng lớn, lên tới hơn 3.300ha (gồm hơn 2.000ha mặt đất và hơn 1.293ha mặt nước), nhà đầu tư còn được Hà Tĩnh “phá lệ” cho thuê đất tới 70 năm (dù quy định Việt Nam chỉ cho phép cho thuê tối đa 50 năm). Tổng tiền thuê đất và mặt nước trong 70 năm Formosa chỉ phải bỏ ra 4,455 triệu USD (tương đương hơn 96,22 tỷ đồng), và nhà đầu tư này đã trả ngay 1 lần.
Ngoài ra, Formosa còn nhận hàng loạt ưu đãi về thuế, như: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu đi vào sản xuất; giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo; và chỉ phải đóng thuế thu nhập 10% trong 50 năm còn lại (trong khi các công ty khác phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức 22%); nếu lỗ, Formosa được chuyển lỗ sang các năm tiếp theo; giảm 50% thuế thu nhập cá nhân; miễn thuế nhập khẩu máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định…
Theo lãnh đạo Formosa, công ty này chọn Vũng Áng bởi có cảng nước sâu, có thể đón tàu 200 nghìn tấn. “Chuyên chở quặng hay sản phẩm sắt thép đều là hàng siêu trường, siêu trọng, không thể vận chuyển bằng đường bộ vì chi phí rất lớn. Kinh tế nhất vẫn là đường biển”, vị lãnh đạo này nói.
Ngoài ra, từ Vũng Áng, sản phẩm của Formosa tỏa đi các tỉnh thành của Việt Nam và các nước trong khu vực đều tiện lợi. Khi xuất khẩu sản phẩm sắt thép sang các nước ASEAN, Formosa sẽ được hưởng thuế ưu đãi theo quy định của Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Và không thể thiếu, đó là chi phílao động tại Việt Nam rẻ, khi nhà máy đi vào hoạt động sẽ cần tới khoảng 5.000 lao động (thời gian xây dựng là 60.000 lao động/ngày).
Ba đường ống lớn chảy ra biển
Theo lãnh đạo Formosa tại Việt Nam, Tập đoàn Formosa Đài Loan đa ngành nghề, nghề chính là lọc hóa dầu, nhựa công nghiệp, hóa học, dệt, bao bì… Doanh thu tập đoàn này chiếm 15% GPD Đài Loan, với mức 34 tỷ USD/năm (năm 2013). Sản xuất thép là ước mơ của người sáng lập Formosa Vương Vĩnh Khang, và đã mất rất nhiều thời gian tìm địa điểm đầu tư trước khi rót vốn vào Hà Tĩnh.
Formosa Hà Tĩnh là dự án đầu tiên đánh dấu tập đoàn Formosa bước vào lĩnh vực thép. Dự án được góp vốn bởi 11 nhà đầu tư, trong đó chỉ có 3 pháp nhân không thuộc, hoặc không có vốn của Formosa, gồm Cty China Steel Đài Loan (góp 5% vốn), Sunsco Enterprise (0,037% vốn), và mới đây là Tập đoàn thép JFE của Nhật Bản (5% vốn). Formosa Hà Tĩnh là công ty lớn thứ 5 thuộc Tập đoàn Formosa Đài Loan.
Tại Vũng Áng, Formosa xây dựng 3 đường ống cỡ lớn chạy thẳng ra biển, giải thích điều này tại buổi gặp báo chí hồi giữa năm 2015, ông Vương Văn Tường, Phó Tổ trưởng Quản lý dự án Gang thép Formosa Hà Tĩnh cho hay: Những cống nước này dùng để gom và thoát nước mưa cho toàn bộ diện tích 200ha của khu nhà máy. “Dự án tính cho 100 năm phải thiết kế như thế”, ông Tường nói.
Nhà máy gang thép Formosa Hà Tĩnh được thiết kế 6 lò luyện cao, tổng sản lượng 22,5 triệu tấn, tổng vốn đầu tư 10 tỷ USD. Dự án gồm 2 giai đoạn, giai đoạn 1 sẽ xây dựng 3 lò cao, lúc thi công cao điểm có 60.000 công nhân/ngày. Để vận hành giai đoạn 1, sẽ có 4.500 lao động. Sản phẩm chủ yếu là phôi, thép cuộn cán nóng, thép dây làm ốc vít, thép cán nguội phục vụ công nghiệp ô tô… không sản xuất các sản phẩm thép xây dựng.
Đó là khẳng định của ông Lê Quang Hòa - Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh liên quan đến vụ chất thải của Khu công nghiệp Formosa bị phát hiện được chôn lấp trong trang trại nằm giữa rừng tràm.
Vừa qua, người dân địa phương vùng thượng Kỳ Trinh (Hà Tĩnh) phát hiện một khối lượng lớn chất màu đen có mùi nồng hắc khó chịu được vận chuyển đến vùng lõm trong rừng tràm tại khu vực này để được chôn lấp. Chất thải đổ tới đâu, các máy múc tiến hành san lấp tới đó. Nguồn chất được chôn lấp này sau đó được làm rõ là chất thải của khu công nghiệp Formosa tại khu vực thị xã Kỳ Anh.
Theo thông tin ban đầu, trang trại nơi chôn lấp hàng nghìn m3 chất thải màu đen của Formosa thuộc sở hữu của Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh. Và tại thời điểm đó, chất thải màu đen kia là chất gì thì cũng chưa có thông tin.
Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh khẳng định chất thải trên chỉ là bùn đen, có thể dùng để trồng cỏ, trồng chuối. Ảnh: báo Tuổi trẻ
Trao đổi với phóng viên vào chiều ngày 12/7, anh Lê Quang Hòa - Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh, người được cho là chủ của trang trại nói trên khẳng định, ông không phải là chủ của trang trại nơi chôn lấp chất thải Formosa mà chỉ là chủ của công ty chôn lấp số chất thải trên. Theo thông tin anh Hòa cung cấp, ông chỉ biết chủ trang trại này là một người tên Hải, cũng là dân ở trong vùng, ngoài ra ông không nắm rõ các thông tin khác.
Thông tin về loại chất thải trên, ông Hòa cho biết, đó chỉ là bùn thải thông thường trong khu sinh hoạt của Formosa. Loại bùn này đã được kiểm định thì mới có thể được chuyển từ khu Formosa về trang trại ở vùng thượng Kỳ Trinh.
"Sau khi Sở Tài Nguyên - Môi trường Hà Tĩnh lấy mẫu bùn xong, mẫu này được gửi đi phân tích tại Viện Khoa học & Công nghệ Môi trường (Bộ Khoa học & Công nghệ) và cũng đã có kết luận mẫu thải này không hề độc hại. Bùn mà công ty vận chuyển về khu trang trại ở vùng thượng Kỳ Trinh là bùn khô, bùn bánh. Dân trong vùng chủ động xin bùn này về để trồng chuối, trồng cổ nên xe của công ty đã đổ trực tiếp vào trang trại cho họ. Số lượng bùn đã đổ tại trang trại cũng không phải là khối lượng lớn. Hiện bên Công ty có đầy đủ các loại giấy tờ kiểm định, phân tích mẫu bùn này" - ông Hòa trao đổi.
Vũ Đậu
Nguồn : Người đưa tin
Rác thải Formosa chôn tại trang trại GĐ công ty môi trường là chất gì?
Tĩnh bị phát hiện chôn lấp chất thải tại trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường và Đô thị Kỳ Anh, trong khi vị Giám đốc này khẳng định đó chỉ là chất thải sinh hoạt thì cán bộ Formosa lại thừa nhận, đó là chất thải kim loại nặng.
Vừa qua, báo chí đưa thông tin, tại Trung tâm xử lý rác thải của tập đoàn Formosa Hà Tĩnh đóng trên địa bàn xã Kỳ Anh, chất thải có màu đen như bùn và bốc mùi khó chịu được phân loại và đóng gói rồi và được tập kết để vận chuyển đến vùng thượng Kỳ Trinh.
Tại vùng thượng này, khu đất rộng hàng nghìn m2 tạo thành vùng lõm và được bao bọc bởi rừng tràm, nơi ít người qua lại. Và hàng nghìn m3 chất thải đen kịt được chôn lấp tại đây. Chất thải đổ đến đâu, máy múc tiến hành san lấp tới đó. Khu này được người dân địa phương gọi là trang trại Hoàng Trinh, thuộc quyền sử dụng của Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh.
Sau khi xuất hiện thông tin về việc chôn chất thải tại khu trang trại Hoàng Trinh, Phóng viên Đời sống và Pháp luật đã phỏng vấn được một cán bộ đang công tác tại Formosa Hà Tĩnh. Vị này thừa nhận, lượng chất thải trên chính là chất thải kim loại nặng, được lắng lại sau quá trình xử lý nước thải. Chất thải này giống như một lớp bùn đen đọng lại dưới đáy hồ và được múc lên, sau đó được đóng gói và mang đi chôn lấp.
"Việc làm này là hết sức nguy hiểm vì có thể trong lớp bùn đó còn chứa nhiều kim loại nặng, gây ra nhiều hậu quả khôn lường" - (trích lời cán bộ Formosa - PV).Một xe tải chở chất thải chưa qua xử lý, màu đen, sền sệt, bốc mùi hôi thối, kèm mùi hoá chất nồng nặc đã bị phát hiện chôn trộm ở Kỳ Anh, Hà Tĩnh. Số lượng hơn 100 tấn. Thông tin này nóng nhất trong sáng nay vì điểm xuất phát của chiếc xe là trung tâm phân loại rác thải của Formosa.
Nhiều người bất ngờ, nhưng cá nhân tôi hoàn toàn không. Bởi theo những gì tôi nắm được, việc xử lý không đúng quy định của Formosa và đồng bọn (đối tác) đã xảy ra nhiều lần. Lần này chỉ đơn giản là họ phát huy kinh nghiệm đã được tích luỹ.
Để làm rõ mối liên quan với Formosa, tôi mạn phép được cung cấp đầy đủ thông tin các mẹ hình dung.
* Hệ thống xử lý nước thải của Formosa đã vận hành từ tháng 6-2015. Bùn thải phát sinh (chất sền sệt, màu đen) được Formosa chứa trong các bồn khổng lồ. Tôi có hình quay nhưng để ở ổ cứng chưa lấy được. Đến tháng 5-2016, Formosa chưa chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý.
* Công ty cổ phần tư vấn xây dựng và quản lý đô thị Kỳ Anh là đơn vị có ký hợp đồng thu gom chất thải (chủ yếu là chất thải sinh hoạt) với Formosa. Năm 2015, công ty này nhận của Formosa 825 tấn. Đáng lẽ, họ phải vận chuyển đến nhà họ xử lý rác thải Phú Hà. Nay phát hiện họ xử lý bằng chôn trộm chất thải theo tôi bùn thải của Formosa. Hiện chưa thấy văn bản nào nói về chức năng xử lý bùn thải cho Formosa của công ty này.
* Vào ngày 22-1-2016, Formosa từng bị phát hiện quản lý không chặt chẽ chất thải chứa các thành phần hoá chất nguy hại. Khối lượng ghi nhận khoảng 105 tấn, được giao cho Công ty môi trường Phú Hà. Trong khi công ty Phú Hà chưa đủ hồ sơ thủ tục để được xử lý.
* Tháng 3-2016, Formosa từng bị phát hiện chuyển giao chất thải công nghiệp cho Công ty Hữu Lượng. Công ty này chưa đủ điều kiện xử lý rác thải công nghiệp và họ cũng đem đổ bậy!
Sự trơ trẽn của Formosa và đối tác thì không phải bàn thêm nữa. Tôi chỉ muốn đặt câu hỏi lớn cho trách nhiệm của Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh trong việc quản lý, giám sát. Liệu có vấn đề gì?
Công ty môi trường đô thị Kỳ Anh tiền thân là một hợp tác xã. Họ mới nhận được dự án xử lý rác thải hơn 20 tỉ đồng từ nguồn ngân sách. Thậm chí, xe chở chất thải của họ cũng được nhà nước cấp tiền mua! Ra là còn dùng vào việc bẩn thỉu cho Formosa?
Formosa được lợi. Đối tác của họ được lợi. Còn ai được lợi nữa không, tôi chưa chắc rõ!
Nhưng chắc chắn, hậu quả dân Kỳ Anh sẽ gánh hết.
Hàng nghìn m3 chất thải của Tập đoàn Formosa Hà Tĩnh được phát hiện chôn lấp tại tran trại của Giám đốc Công ty môi trường. Ảnh: Internet
Tuy nhiên, trái ngược với thông tin mà vị cán bộ Formosa cung cấp, Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh Lê Quang Hòa lại khẳng định với phóng viên báo Dân trí, đó chỉ là chất thải sinh hoạt của một nhà thầu trong khu công nghiệp Formosa, hoàn toàn không độc hại.
"Cái này đã được các Sở, ban ngành kiểm tra và cho phép. Bây giờ người dân phản ánh nên các lực lượng chức năng về kiểm tra thôi" (Lê Quang Hòa - PV).
Ngoài ra, thông tin trên VnExpress, ông Hòa cho biết, hàng nghìn m3 chất thải được chôn lấp tại trang trại chỉ là bùn (thường gọi là bùn đen) chứ không phải chất nguy hại; loại bùn này có thể tái sử dụng hoặc chôn lấp để làm phân bón trồng cây.
Được biết, ngay khi phát hiện việc chôn lấp chất thải Formosa tại vùng thượng Kỳ Trinh, ngay trong chiều ngày 11/7, đoàn liên ngành gồm: Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về môi trường, Thanh tra Sở TN-MT Hà Tĩnh, Trung tâm Quan trắc và Kỹ thuật môi trường Hà Tĩnh, Công an thị xã Kỳ Anh... đã xuống hiện trường để ghi nhận sự việc. Tuy nhiên, trong sáng ngày 12/7, khi phóng viên liên lạc với Công an thị xã Kỳ Anh để hỏi thông tin về buổi làm việc, Trưởng Công an thị xã từ chối trả lời vì không phải đại diện phát ngôn về vụ việc.
Vũ Đậu
Nguồn : Người đưa tin
Bà nghị sĩ và Tập đoàn Formosa
Bài viết sau đây của nhà nghiên cứu Mai Thái Lĩnh, bằng những sự kiện được mô tả chi tiết sẽ cho chúng ta thấy rõ lai lịch và “thành tích” của tập đoàn siêu hạng Formosa trước khi đầu tư vào Việt Nam :
- Formosa đã bị tai tiếng rất nhiều vì tội phạm hủy hoại mội trường;
- Ngay ở Đài Loan đã nổ ra những cuộc phản đối Formosa dữ dội, ngoài việc bắt đền tiền đã khởi kiện và yêu cầu đóng cửa;
- Sự phản đối của dân Đài Loan với tập đoàn Formosa không chỉ đơn thuần về kinh tế và môi trường. Về nguồn gốc Formosa thuộc phái thân Hoa lục độc tài cực đoan, đối lập với đảng Dân Tiến Đài Loan có tính chất thân dân chủ, và bảo vệ môi trường, bảo vệ dân sinh.
- Đọc xong, không thể không bật ra câu hỏi: Các cấp lãnh đạo ở Việt Nam khi chấp nhận cho tập đoàn Formosa lập một khu liên hợp công nghiệp, độc quyền vận hành trong 70 năm, tại một vùng hiểm yếu về an ninh như Vũng Áng, các vị có biết những thông tin này không, có biện pháp cảnh giác gì tương xứng không, hay chỉ nhìn thấy một mối lợi trước mắt nào đó? Hay là... còn gì gì nữa, để đến nay đã thành thảm họa, dễ chừng 50 năm nữa chắc gì đã gột rửa xong?
Mai Thái Lĩnh - Ngày 16/6/2016, trong một cuộc họp báo tại Đài Bắc, ba nghị sĩ của Đảng Dân Tiến (hiện đang cầm quyền) đã lên tiếng yêu cầu chính phủ Đài Loan chỉnh đốn hoạt động của các nhà đầu tư ở hải ngoại, vì các cáo buộc cho rằng hàng triệu con cá chết tại Việt Nam là do một nhà máy thép của Tập đoàn Formosa gây ra.
Hình 1: (Từ phải qua trái) Bà Tô Trị Phần, bà Vưu Mỹ Nữ và ông Ngô Côn Dụ. Người thứ tư ngồi kế ba nghị sĩ là Linh mục Nguyễn Văn Hùng (người Việt Nam).
Ba nghị sĩ đó là Tô Trị Phần (Su Chih-fen 蘇治芬) (1), Vưu Mỹ Nữ (Yu Mei-nu 尤美女) và Ngô Côn Dụ (Wu Kun-yu 吳焜裕).
Câu hỏi đặt ra là: tại sao các nghị sĩ Đài Loan này lại quan tâm đến các ngư dân Việt Nam? Và tại sao cách đây không lâu, tập đoàn Formosa vẫn hùng hồn tuyên bố chuyện cá chết tại Việt Nam là do “thủy triều đỏ”, không liên quan gì đến nhà máy thép của Formosa Hà Tĩnh, vậy mà từ sau cuộc họp báo đó, Chủ tịch Formosa Hà Tĩnh đã thay đổi thái độ, thừa nhận cá chết là do chính họ?
Hãy thử lý giải hiện tượng này bằng cách tìm hiểu mối liên hệ giữa nhân vật quan trọng nhất trong buổi họp báo (bà Tô Trị Phần) với Tập đoàn Formosa, thông qua một số tài liệu nghiên cứu và tin tức trên báo chí Đài Loan.
Bà Tô Trị Phần là ai?
Bà Tô Trị Phần (Su Chih-fen 蘇治芬) xuất thân từ một gia đình rất nổi tiếng tại Đài Loan, mặc dù ở ngoại quốc người ta ít biết đến. Cha bà là Tô Đông Khải (Su Tung-chi 蘇東啟) - một nhân sĩ nổi tiếng tại huyện Vân Lâm (Yunlin), ở trung-tây đảo Đài Loan. Ông đã từng theo học tại Đại học Meiji (Nhật Bản) và vào đầu thập niên 1960 là nghị viên hội đồng tỉnh Đài Loan. Năm 1960, xảy ra vụ án Lôi Chấn (Lei Chen 雷震). Lôi Chấn nguyên là một trí thức ở đại lục, theo chân quân đội Quốc Dân Đảng (QDĐ) đến Đài Loan sau khi cộng sản chiếm được đại lục. Ông là người sáng lập và phát hành tạp chí Trung Hoa tự do vào năm 1950. Mặc dù là đảng viên QDĐ, cố vấn của Tưởng Giới Thạch, nhưng do lập trường ủng hộ dân chủ của tờ báo, ông đã làm phiền lòng nhà độc tài. Đầu tháng 9 năm 1960, ông bị bắt giam và kết tội phản quốc với bản án 10 năm tù theo lệnh của Tưởng Giới Thạch. Tờ tạp chí cũng bị đóng cửa từ đó.
Một vài trí thức nổi tiếng đã ký kiến nghị yêu cầu chính phủ trả tự do cho Lôi Chấn nhưng không thành công; trong số những người ký kiến nghị có chính trị gia Tô Đông Khải. Một năm sau (1961), hàng trăm nhà hoạt động tại Đài Loan bị bắt, trong đó có ông Tô. Ông bị kết tội âm mưu nổi loạn chống chính quyền và lãnh án tử hình (2). Bà vợ của ông là Tô Hồng Nguyệt Kiều (Su Hung Yueh-chiao 蘇洪月嬌) cũng bị bắt, sau đó bị kết án tù chung thân. Mãi đến năm 1976, dưới thời Tưởng Kinh Quốc, sau 15 năm ngồi tù bà Tô Hồng mới được trả tự do. Theo Linda Gail Arrigo, sau khi được ra khỏi tù, bà ứng cử vào hội đồng địa phương và trúng cử. Chính quyền QDĐ tìm cách gây khó dễ, nhưng sau đó không thể loại bỏ bà ra khỏi chức vụ dân cử (3). Gia đình họ Tô tại Vân Lâm trở thành một trong những hạt nhân địa phương đầu tiên góp phần quan trọng vào việc hình thành đảng đối lập lớn nhất tại Đài Loan vào năm 1986 - Đảng Dân chủ Tiến bộ, thường gọi tắt là Đảng Dân Tiến (tên trong tiếng Anh là Democratic Progressive Party, viết tắt là DPP).
Khi cha mẹ bị bắt giam, bà Tô Trị Phần mới lên 8 tuổi. Những nỗi đau mà gia đình bà phải gánh chịu đã thúc đẩy bà tham gia vào hoạt động chính trị. Bà bắt đầu nổi tiếng trên chính trường khi trúng cử chức vụ huyện trưởng Huyện Vân Lâm (Yunlin) vào cuối năm 2005. Vào lúc này, Đảng Dân Tiến đã nắm được chức vụ Tổng thống hơn một nhiệm kỳ và bước vào nhiệm kỳ thứ hai. Đảng Dân Tiến bước vào một giai đoạn khó khăn vì tuy nắm được quyền hành pháp nhưng tại Viện Lập pháp, Quốc Dân Đảng nắm đa số ghế. Trong cuộc bầu cử địa phương năm 2005, QDĐ thắng lớn: QDĐ thắng tại 14/23 thành phố và huyện, trong khi Dân Tiến trước đây nắm được 9 thành phố và huyện, nay chỉ còn nắm được 6 địa phương - trong đó có huyện Vân Lâm và huyện Gia Nghĩa (Chiayi). Huyện trưởng tại hai huyện này là bà Tô Trị Phần và ông Trần Minh Văn (Chen Ming-wen 陳明文).
Vụ án tham nhũng của cựu Tổng thống Trần Thủy Biển và gia đình là sự kiện lớn nhất trong giai đoạn này. Ngày 20/5/2008, chỉ một giờ sau khi rời khỏi chức vụ tổng thống (nghĩa là mất quyền miễn tố), ông Trần Thủy Biển lập tức bị bắt giữ và hạn chế quyền đi lại (lấy cớ là có thể bỏ trốn ra nước ngoài) vì bị cáo buộc các tội tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Vụ án này kéo dài hơn hai năm, đến tận tháng 11 năm 2010, với phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao: ông Trần Thủy Biển và vợ ông là bà Ngô Thục Trân (Wu Shu-jen 吳淑珍) bị kết án tù (17 năm rưỡi) và phải nộp phạt 154 triệu Đài tệ. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Đài Loan, một nguyên thủ quốc gia bị án tù.
Ngày 4/11/2008, lợi dụng vụ án tham nhũng của Trần Thủy Biển đang ở thời kỳ cao điểm, cơ quan công tố đã bắt giữ và thẩm vấn bà Tô Trị Phần - huyện trưởng huyện Vân Lâm, vì cho rằng bà đã nhận hối lộ 5 triệu Đài tệ (tương đương 151 ngàn đô-la Mỹ) để thông qua một dự án xây dựng một hố chôn rác (landfill construction project). Việc bắt giữ này đã gây phẫn nộ trong người dân tại địa phương. Các đảng viên Dân Tiến lên án cơ quan công tố vì cho rằng họ chịu sự chỉ đạo từ phía chính phủ (của QDĐ) để nhân cơ hội này bức hại các đảng viên Dân Tiến - nhất là những người có uy tín tại địa phương như bà Tô Trị Phần (huyện trưởng Vân Lâm) và ông Trần Minh Văn - huyện trưởng huyện Gia Nghĩa.
Hình 2: Bà Tô trị Phần đang giơ cao hai tay bị còng để phản đối khi bị đưa lên một xe cảnh sát đến cơ quan công tố để thẩm vấn (Ảnh chụp ngày 10/11/2008)
Các công tố viên đòi kết tội bà Tô bằng một bản án 15 năm tù và 8 năm bị tước quyền công dân (có lẽ để bà không thể nào tiếp tục sự nghiệp chính trị), thế nhưng qua hai lần xét xử, tòa án đã tha bổng bà Tô Trị Phần. Vì cơ quan công tố không chịu bỏ cuộc, tiếp tục kháng cáo nên mãi đến giữa tháng 1 năm 2012, Tòa án Tối cao mới ra phán quyết chung thẩm bác bỏ toàn bộ các cáo buộc của phía công tố, trả lại sự trong sạch cho bà Tô (4). Điều an ủi đối với bà Tô là trong kỳ bầu cử địa phương năm 2009, bà tiếp tục trúng cử chức vụ huyện trưởng. Và chính trong nhiệm kỳ thứ hai này, bà huyện trưởng Tô Trị Phần đối đầu với tập đoàn hóa dầu “khổng lồ” Formosa.
Để có thể hiểu rõ hơn về một huyện, cũng cần nói thêm đôi điều về cách phân chia hành chính của Đài Loan. Thời gian đầu Đài Loan được chia thành hai tỉnh Đài Loan và Phúc Kiến, nhưng tỉnh Phúc Kiến chỉ bao gồm hai quần đảo Kim Môn và Mã Tổ, còn lại đều thuộc tỉnh Đài Loan. Từ năm 1967 đến nay, có 6 thành phố lần lượt trở thành thành phố đặc biệt (special municipalities, 直轄市 trực hạt thị) trực thuộc trung ương: Đài Bắc (Taipei), Cao Hùng (Kaohsiung), Tân Đài Bắc (New Taipei), Đài Trung (Taichung), Đài Nam (Tainan) và Đào Viên (Taoyuan). Tỉnh Đài Loan chỉ bao gồm 3 thành phố thuộc tỉnh (provincial cities, 市 thị) và 11 huyện (counties, 縣 huyện). Vân Lâm là một huyện, đứng đầu là huyện trưởng (magistrate, có khi gọi là commissioner).
Cuộc đối đầu giữa bà huyện trưởng và Tập đoàn Formosa:
Tập đoàn Formosa (tên đầy đủ là Formosa Plastics Group - Tập đoàn Nhựa Formosa, thường viết tắt là FPG) khởi công xây dựng khu công nghiệp Mạch Liêu (Mailiao 麥寮) tại huyện Vân Lâm từ năm 1994, và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1999. Đó là một tổ hợp công nghiệp khổng lồ được xây dựng trên một diện tích khoảng 2.600 hec-ta, với 61 nhà máy (dữ liệu năm 2014). Hạt nhân của khu công nghiệp hóa dầu này là nhà máy naphtha cracker số 6 (sử dụng naphtha để sản xuất ra ethylene – một hóa chất được sử dụng nhiều nhất trong ngành hóa dầu). Gọi là “nhà máy naphtha cracker số 6” nhưng thực chất là ba nhà máy được lần lượt xây dựng, nhà máy thứ ba hoàn thành vào năm 2007. Tổng công suất của cả ba nhà máy là 2,9 triệu tấn ethylene/năm, chiếm 75% sản lượng ethylene của Đài Loan (dữ liệu 2010). Nhà máy naphtha cracker số 6 được các nhà khoa học đánh giá là “tác nhân gây ô nhiễm môi trường lớn nhất tại Đài Loan”. Trong bài viết này, tôi tạm gọi nhà máy naphtha cracker là “nhà máy NC”.
Ngày 7 tháng 7 năm 2010, một đám cháy đã xảy ra sau vụ nổ tại một phân xưởng của nhà máy NC nhỏ nhất trong 3 nhà máy NC tại Mạch Liêu (công suất 700 ngàn tấn/năm) khiến cho nhà máy phải ngừng hoạt động. Ba tuần lễ sau đó, ngày 25/7, một đám cháy thứ hai lại xảy ra tại một phân xưởng khác của nhà máy này. Qua ngày hôm sau, đứng ở phía bắc cảng Đài Trung, cách đó hơn 70 km, người ta vẫn còn nhìn thấy cột khói đen của đám cháy.
Thật ra, cháy nổ vẫn xảy ra thường xuyên tại khu công nghiệp hóa dầu Mạch Liêu của Formosa. Chỉ tính riêng trong năm 2009, đã xảy ra tổng cộng 11 vụ cháy nổ tại khu công nghiệp này, khiến cho tin cháy nổ trở thành quen thuộc tựa như tai nạn ô-tô. Nhưng hai vụ cháy nổ lớn liên tiếp xảy ra chỉ trong vòng chưa đầy một tháng đã khiến cư dân trong vùng bàng hoàng. Hàng trăm cư dân tại Mạch Liêu đã tụ tập trước cổng của nhà máy NC, một số đeo mặt nạ có chữ “độc (毒) để phản đối Formosa - thủ phạm gây ra ô nhiễm môi trường.
Đám cháy âm ỉ suốt 36 giờ đã gây thiệt hại cho ngành nuôi trồng thủy sản cũng như nông nghiệp tại địa phương. Tại một nông trại nuôi 300 ngàn con vịt - trong đó có 6 ngàn con vịt con, chỉ trong một đêm gần 2 ngàn con vịt con đã chết. Người ta ngờ rằng nguyên nhân của tình trạng này là do tro than và mưa a-xít mà đám cháy gây ra đã làm ô nhiễm nguồn nước.
Sáng ngày 28/7, bà Thái Anh Văn (Chủ tịch Đảng Dân Tiến) đã đến huyện Vân Lâm để thanh tra sự thiệt hại đối với ngành thủy sản tại đây. Tháp tùng bà có bà huyện trưởng Tô Trị Phần. Các nông dân đã cho bà Thái Anh Văn xem những con nghêu, con sò (clams) đã chết - bị ngả sang màu nâu hay đen, có lẽ do nước bị ô nhiễm. Chủ tịch Thái nói rằng hai tai nạn công nghiệp liên tiếp không chỉ gây ra thiệt hại cho các nhà nuôi trồng thủy sản ở gần nhà máy NC số 6 mà còn gây thiệt hại lớn lao cho môi trường, vượt quá quyền hạn của chính quyền địa phương (5).
Ngày 29/7, bà Tô Trị Phần (huyện trưởng Vân Lâm) đã đích thân tham gia một cuộc biểu tình phản đối tại Đài Bắc. Cùng với các cư dân địa phương và các chính trị gia, bà quỳ gối trước trụ sở của Viện Hành pháp (tức Chính phủ Đài Loan) để bày tỏ sự phản đối các chính sách của chính quyền trung ương trong lĩnh vực công nghiệp và bảo vệ môi trường. Hành động này đã kích thích sự quan tâm và tranh luận rộng rãi trên toàn quốc. Ngày hôm sau (30/7) Thủ tướng Ngô Đôn Nghĩa (Wu Den-yih 吳敦義) sau khi đích thân đến thị sát tại nhà máy, đã tuyên bố nhà máy bị cháy nổ phải lập tức đóng cửa và chỉ được phép mở lại sau khi chính quyền trung ương đã kiểm tra mức độ an toàn. (6)
Cơ quan quản lý môi trường của Đài Loan – Cục Bảo vệ Môi trường (Environmental Protection Administration, EPA) đã quyết định phạt Formosa 1 triệu Đài tệ ($NT), tương đương 31.000 đô-la Mỹ (31,000 $US), mức phạt cao nhất theo quy định của luật pháp. Đây là một mức phạt “quá nhẹ” dưới con mắt của các nhà đấu tranh bảo vệ môi trường. Họ cho rằng EPA thực ra chỉ là một cơ quan “đóng dấu” (rubber stamp) thừa hành lệnh của cơ quan hành pháp trung ương – vốn luôn chủ trương “ủng hộ phát triển công nghiệp mà xem nhẹ vấn đề bảo vệ môi trường”.
Ngày 17/8/2010, sau khi các cuộc thương thảo về tiền bồi thường giữa cư dân địa phương và tập đoàn Formosa không đạt được thỏa thuận, hàng ngàn cư dân đã tức giận, kéo nhau chặn tất cả ba con đường chính dẫn đến tổ hợp hóa dầu của Formosa tại Mạch Liêu. Sử dụng còi và loa phóng thanh, đám đông giận dữ đã vây hãm tổ hợp, đòi hỏi tập đoàn phải trả cho cư dân 1,8 tỷ Đài tệ (NT$ 1.8 billion) - tương đương 53 triệu đô-la Mỹ, vì đã làm ô nhiễm khu vực và gây nguy hại đến sức khỏe của họ. Họ cũng yêu cầu công ty hứa di chuyển nhà máy đi chỗ khác trong thập niên này. Gần 1000 cảnh sát và ít nhất ba công tố viên đã được gửi đến hiện trường trong một nỗ lực để giải tỏa đường cho các nhân viên công ty và ngăn ngừa các hoạt động bất hợp pháp. Đã có đụng độ nhẹ giữa hai bên mặc dù không có thương vong. Cảnh sát đã ra lệnh bắt 7 người lãnh đạo cuộc biểu tình, nhưng sau khi thẩm vấn đã phóng thích họ mà không buộc tội hoặc yêu cầu đóng tiền bảo lãnh.
Hình 3: Cư dân biểu tình trước cổng khu tổ hợp Mạch Liêu
Về phía tập đoàn, đại diện của Formosa nói không thế chấp nhận đòi hỏi của những người biểu tình, và công ty sẽ cung cấp không hơn 500 triệu Đài tệ ($NT) tiền bồi thường. (“Mailiao protestors block access to FPG plant”, Taipei Times Aug 18, 2010)
Hình 4: Cảnh sát bảo vệ cổng nhà máy NC số 6 tại Mạch Liêu.
Vì chưa nguôi cơn giận, sáng hôm sau (18/8), dưới sự lãnh đạo của một “hội tự-cứu” tại địa phương (7), những người biểu tình đã ngăn chận một con đường vào khu tổ hợp công nghiệp, gây ra ách tắc trên một quãng đường dài 3km. Cảnh sát đã phải tạo thành một “bức tường người” để mở đường cho khu công nghiệp hóa dầu hoạt động. (“Residents block access to FPG plant for a second day”, Taipei TimesAug 19, 2010).
Theo tài liệu của Yi-En Tso, mãi đến ngày 2/9/2010, các cuộc thương thảo về bồi thường mới đạt được thỏa thuận. Về phía Formosa, tập đoàn đồng ý kiểm tra sức khỏe miễn phí thông qua Bệnh viện Chang Gung – một bệnh viện tư thuộc quyền sở hữu của tập đoàn. Ngoài ra, tập đoàn sẽ trả tiền bồi thường 250 triệu Đài tệ trong năm đầu tiên, và kể từ năm thứ hai mọi cư dân tại Mạch Liêu sẽ được nhận tiền bồi thường hàng năm 7.200 Đài tệ (7,200 NT$).
Chính quyền biết trước hậu quả nhưng vẫn đón nhận Formosa
Bãi biển Thiên Cầm, cách thành phố Hà Tĩnh 20 cây số trong mùa du lịch. Không chỉ ngư nghiệp chết mà du lịch cũng tắc tử. Tương lai của các thế hệ là ra ngoại quốc làm thuê. (Hình: Lao Ðộng)
SÀI GÒN (NV) – Ðó là nội dung của bài “Formosa Hà Tĩnh: Phát thải ‘siêu độc’, quản lý ‘chưa tiên liệu’?” trên tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn. Vài giờ sau, báo này “tự ý đục bỏ.”
Hôm 30 tháng 6, 2016, tại cuộc họp báo công bố về nguyên nhân và thủ phạm gây ra thảm họa cá chết, ông Trần Hồng Hà, bộ trưởng Tài Nguyên-Môi Trường Việt Nam, từng bảo rằng, chính quyền Việt Nam “chưa tiên liệu được các độc chất do Formosa thải ra.” Tuy nhiên Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn vừa chứng minh ông ta nói dối.
Biết từ lâu và biết rất rõ nhưng vì tiền nên gạt hết
Từ năm 2009, Cục Thẩm Ðịnh-Ðánh Giá tác động môi trường thuộc Tổng Cục Môi Trường nằm trong Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam từng xuất bản tài liệu “Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án luyện gang thép.”
Tài liệu này phân tích rất chi tiết về công nghệ luyện gang thép, các tác động môi trường, các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường, các chương trình phải thực hiện để quản lý và giám sát môi trường, tham vấn ý kiến cộng đồng và hướng dẫn rất cặn kẽ về kỹ thuật lập “báo cáo đánh giá tác động môi trường” cho những dự án xây dựng các nhà máy luyện gang thép.
Theo tài liệu vừa kể thì chắc chắn cơ quan quản lý môi trường của chính quyền Việt Nam đủ khả năng để tính được rằng, chỉ trong giai đoạn 1 (sản xuất với công suất 15 triệu tấn/năm), Nhà máy thép của Formosa tại Hà Tĩnh sẽ thải ra 36 triệu tấn khí thải/năm, riêng trong nước thải sẽ có 28,000 tấn các chất ô nhiễm/năm và khoảng 9 triệu tấn chất thải rắn/năm. Toàn bộ các chất thải vào không khí và vào nước như vừa kể cần được kiểm soát-xử lý chặt chẽ.
Dựa vào “Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án luyện gang thép,” Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn tính ra rằng, trong năm ngày nhà máy thép của Formosa tại Hà Tĩnh “bị mất điện” nên hệ thống xử lý nước thải không thể hoạt động, tổng lượng phenol và xyanua đã thải ra biển 1.82 tấn phenol và cyanide. Lượng độc chất vừa kể đã phá hủy khoảng 50% trong số 400 hecta rạn san hô, xóa sổ nhiều loại hải sản, bãi cá, tôm, cua, ốc,… ở vùng biển phía Bắc miền Trung (dài khoảng 250 cây số, dọc bốn tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế).
Nếu Formosa tiếp tục hoạt động, tiếp tục xả nước thải theo đúng giấy phép đã được cấp (45,000 mét khối/ngày) và hoạt động xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn mà chính quyền Việt Nam đã cho phép thì mỗi năm, vẫn có tới 17.37 tấn phenol và cyanide được xả ra biển. Tổng lượng độc chất được xả vào biển mỗi năm lớn gấp 9.5 lần so với lượng chất thải đã gây ra thảm họa cá chết hồi đầu tháng 4.
Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn thắc mắc, liệu hệ sinh thái biển miền Trung – vốn đã bị hủy diệt gần như toàn bộ “chỉ” vì 1.82 tấn phenol và cyanide – có tiếp tục chịu đựng nổi trong 70 năm tới khi đều đặn mỗi năm phải tiếp nhận lượng phenol và cyanide lên tới 17.37 tấn?
Ðó là chưa kể Formosa dự trù sẽ nâng công suất nhà máy thép ở Hà Tĩnh lên 1.5 lần nên tất nhiên lượng phenol và cyanide xả vào biển sẽ tăng tương ứng?
Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn nêu thêm một thắc mắc khác rằng sắp tới, Bộ Tài Nguyên-Môi Trường của chính quyền Việt Nam có áp dụng “Hướng dẫn về môi trường, sức khỏe và an toàn” do Tổ Chức Tài Chính Quốc Tế (IFC) đề nghị đối với nước thải của các nhà máy sản xuất thép như Formosa với 25 thông số phải đạt hay vẫn chỉ áp dụng “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp sản xuất gang thép” chỉ có 12 thông số, trong đó bỏ qua yêu cầu xử lý rất nhiều chất thải rắn nguy hiểm, khi xét cấp giấy phép xả nước thải cho Formosa?
Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn cảnh báo, còn một nguồn ô nhiễm cực lớn mà công chúng chưa chú ý tới vì Formosa chỉ mới chạy thử một lò luyện thép, đó là khí thải. Nếu nhà máy thép của Formosa ở Hà Tĩnh vận hành đúng như thiết kế thì riêng lượng phát thải khí nhà kính của Formosa đã tương đương 50.5% tổng lượng phát thải khí nhà kính của tất cả các nhà máy trên toàn Việt Nam. Ðó là chưa kể tới CO2, bụi,… khoảng 1 triệu tấn/năm – những tác nhân gây ra các bệnh về đường hô hấp, trong đó có ung thư phổi. Chưa kể tới SO2 (33,000 tấn/năm) và NOx (34,500 tấn/năm) – những loại khí gây ra mưa acid làm suy giảm chất lượng đất, chất lượng nước, giảm năng suất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.
Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn nêu thêm một chuỗi thắc mắc khác, tại sao ITC đề nghị 18 thông số đối với khí thải của các nhà máy sản xuất thép mà cơ quan quản lý môi trường của Việt Nam chỉ ấn định 11 thông số?
Tại sao lại nâng cao (cho phép xả nhiều hơn) các chỉ tiêu về dioxin/furan, nồng độ bụi so với tiêu chuẩn mà ITC đề nghị? Tại sao để đến đầu năm 2017 mới kiểm soát dioxin/furan và đầu năm 2018 mới kiểm soát khí thải của các nhà máy sản xuất thép?
Bồi thường 500 triệu Mỹ kim nhưng Formosa vẫn còn lời lớn
Formosa thường nhấn mạnh rằng đã chi 45 triệu Mỹ kim để xử lý chất thải. Tuy nhiên theo tính toán của các chuyên gia quốc tế, muốn hạn chế ô nhiễm của các dự án sản xuất thép thì phải chi khoảng 10% tổng vốn đầu tư vào việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải. Nói cách khác, lẽ ra Formosa phải chi khoảng 1 tỉ Mỹ kim cho việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải khi bỏ vào nhà máy thép ở Hà Tĩnh 10 tỷ Mỹ kim nhưng lại chỉ vứt ra có 45 triệu Mỹ kim.
Bởi tiết kiệm được 955 triệu Mỹ kim cho hệ thống xử lý chất thải khi đầu tư vào Việt Nam nên xem ra Formosa vẫn còn lời 455 triệu Mỹ kim khi “cam kết” chi 500 triệu Mỹ kim “bồi thường” thảm họa cá chết.
Tuy hoãn khai trương lò số 1 vào ngày 25 tháng 6 song Formosa đã khẳng định sẽ sớm vận hành nhà máy thép ở Hà Tĩnh.
“Thảm họa cá chết” đã đẩy 260,000 dân ở bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế đến chỗ khốn cùng vì mất sinh kế. Họ vốn là ngư dân, diêm dân hoặc những người kiếm sống bằng việc cung cấp đủ loại dịch vụ cho ngư nghiệp như mua bán hải sản, sửa tàu, vá lưới hoặc dịch vụ du lịch.
Cuối tháng vừa qua, sau khi xác định nước do nhà máy thép của tập đoàn Formosa thải ra là nguyên nhân chính dẫn tới thảm họa cá chết, chính quyền Việt Nam cho biết đã đòi Formosa bồi thường 500 triệu Mỹ kim và hứa sẽ hỗ trợ các nạn nhân… “chuyển đổi nghề nghiệp.”
Một trong những điểm chính của kế hoạch hỗ trợ các nạn nhân “chuyển đổi nghề nghiệp” mà ông Doãn Mậu Diệp, thứ trưởng Bộ Lao Ðộng-Thương Binh-Xã Hội vừa công bố là “ưu tiên” tuyển chọn các nạn nhân đưa đi làm thuê ở ngoại quốc. Theo lời viên thứ trưởng này thì trước mắt, chính quyền Việt Nam sẽ cố gắng đưa 3,500 nạn nhân đi làm thuê ở Nam Hàn. (G.Ð).
Bài báo đã bị gỡ: Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc là ‘vai chính’ xây dựng nhà máy Formosa Hà Tĩnh
Đôi lời: Bài báo này đã được báo Một Thế Giới đưa lên mạng lúc 12:41 hôm nay, ngày 9-7-2016, nhưng đã bị gỡ bỏ khỏi trang mạng không lâu sau đó. Không sao, các nhà báo cứ viết và đăng bài, Ban Tuyên giáo, Bộ 4 Tờ bảo gỡ thì cứ gỡ, đã có Google và các blogger giúp các nhà báo giữ lại những bài đã bị gỡ bỏ. Xin được đăng lại bài này từ bản cache của Google để hầu quý độc giả.
Nhà máy gang thép của Formosa Hà Tĩnh xây dựng tại Việt Nam – Ảnh: vietportal.cz
Theo thông tin đăng trên trang web của Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC) thì chính MCC là nhà thầu chính của các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho Formosa Hà Tĩnh.
Quá trình hình thành Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC)
Tiền thân của Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc là Công ty Luyện kim Trung Quốc được thành lập năm 1982. Đến năm 1994, do nhu cầu thành lập tập đoàn để gia tăng tính cạnh tranh tại thị trường nước ngoài, nhiều đơn vị thiết kế, đơn vị thăm dò thị trường và đơn vị thi công công trình đã được sáp nhập vào công ty.
Từ đây, Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc chính thức ra đời. Các đơn vị sáp nhập trở thành các công ty con của MMC như: Công ty Kỹ thuật công trình CISDI (CISDI Engineering Group), Công ty TNHH công trình quốc tế Trường Thiên CIE (Changtian International Co., Ltd), Công ty Tư vấn kỹ thuật công trình luyện coke và chịu nhiệt ARCE (Coking& Refactory Engineering Consulting Corp.)…
MCC là tập đoàn kinh doanh đa ngành từ khai thác tài nguyên, sản xuất sản phẩm từ bột giấy đến bao thầu xây dựng (từ thiết kế đến thi công).
Trụ sở Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc tại Bắc Kinh – Ảnh: mcc.com.cn
Đến tháng 12.2015, MCC được sáp nhập vào Tập đoàn Khoáng sản Trung Quốc (China Minmetals).
“Cái bắt tay” giữa MCC Trung Quốc và Formosa Hà Tĩnh
Vào ngày 10.10.2012, lễ ký hợp đồng hợp tác giữa MCC và Formosa Hà Tĩnh đã được tổ chức.
Theo hợp đồng, ba công ty con CISDI, CIE và ARCE sẽ phụ trách các dự án khác nhau của Formosa Hà Tĩnh, bao gồm xây lò luyện sắt, thiết kế lò gia nhiệt EPC, thiết kế và xây dựng lò sản xuất coke, cung cấp thiết bị và tổ chức tập huấn…
Lễ ký hợp đồng hợp tác giữa MCC và Formosa Hà Tĩnh trong dự án nhà máy gang thép tại Việt Nam – Ảnh: mcc.com.cn
Một bằng chứng khác chứng minh quá trình hợp tác giữa MCC và Formosa Hà Tĩnh chính là việc Công ty TNHH Bảo Dã Thượng Hải (Shanghai Baoye Group Corp. Ltd.), một công ty con khác của MCC, đã đưa hình ảnh nhà máy Formosa Hà Tĩnh vào phần giới thiệu các dự án nước ngoài mà công ty đang thực hiện trên trang web chính thức của công ty.
Ngoài ra, dự án nhà máy giấy Chánh Dương (Zhengyang Paper Plaint Project) cũng được nhắc đến.
Dự án nhà máy gang thép của Formosa Hà Tĩnh được đăng vào mục dự án nước ngoài trên trang web của Công ty Bảo Dã Thượng Hải – Ảnh: sbc-mcc.com
Gần đây nhất, trong hai ngày 23 và 24.4.2015, ông Quốc Văn Thanh, Chủ tịch MCC, đã có cuộc gặp với ông Vương Văn Uyên (William Wang), Chủ tịch Tập đoàn Formosa; bà Vương Thụy Hoa (Susan Wang), Phó chủ tịch và ông Trần Nguyên Thành (Chen Yuancheng), Chủ tịch Formosa Hà Tĩnh.
Trong cuộc gặp, ông Quốc Văn Thanh đã khẳng định dự án Nhà máy gang thép Formosa Hà Tĩnh là một trong những dự án chứng tỏ được khả năng cạnh tranh của MCC cũng như sự tin tưởng của Tập đoàn Formosa dành cho MCC.
Đáp lại, ông Vương Văn Uyên cũng xem Nhà máy gang thép Formosa Hà Tĩnh là dự án tiêu biểu cho sự hợp tác giữa hai bên.
Ngoài ra, ông Trần Nguyên Thành còn bày tỏ mong muốn MCC phân bổ thêm nguồn nhân lực và thiết bị để hoàn thành công trình đúng tiến độ.
Lãnh đạo hai tập đoàn gặp nhau năm 2015, ông Trần Nguyên Thành, Chủ tịch Formosa Hà Tĩnh (vòng đỏ) cũng có mặt – Ảnh: mcc.com.cn
Lợi dụng sự ngu dốt lãnh đạo VN, Formosa 'tráo' công nghệ, chọn rẻ và ô nhiễm
Các chuyên gia cho rằng cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan giám sát thực hiện đầu tư khi để Formosa thay đổi công nghệ luyện cốc từ dập khô thành dập ướt.
Nguyên An
Dự án Formosa Hà Tĩnh
Chọn công nghệ rẻ, ô nhiễm
Theo Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh, khi kiểm tra liên ngành, phát hiện Formosa làm sai thiết kế cơ sở. Thay vì công nghệ luyện cốc là dập khô thì chủ đầu tư đã chuyển sang dùng công nghệ dập ướt. Lý giải về việc "tráo" công nghệ, tổng giám đốc một doanh nghiệp lớn trong ngành thép giải thích, trong xử lý cốc để luyện thép, hiện có hai công nghệ phổ biến là luyện cốc khô và xử lý ướt. Công nghệ khô ưu điểm ở chỗ thu hồi nhiệt và ít ô nhiễm môi trường, trong khi công nghệ ướt nhược điểm là nguồn nước thải ra lớn và gây mất nhiệt.
Chủ tịch Hiệp hội Thép, ông Hồ Nghĩa Dũng trong cuộc trao đổi với Thanh Niên cũng khẳng định, nếu dùng công nghệ ướt thì kinh phí thấp hơn. TS Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài cho rằng, việc thay đổi công nghệ trong thiết kế và mãi sau này cơ quan chức năng mới phát hiện đã cho thấy có nhiều lỗ hổng trong giám sát đầu tư xây dựng. "Mặc dù đến nay dự án chưa chính thức vận hành, song những vi phạm trong quá trình triển khai dự án cho thấy quá nhiều điều bất cập trong các quy định của nhà nước về giám sát thực hiện. Thay đổi công nghệ không theo thiết kế là sự vi phạm lớn", ông Thắng nhận xét.
Bởi theo ông Thắng, đành rằng Nghị định 12/2009 trao quyền cho chủ đầu tư quyết định công nghệ nhưng một khi thay đổi thì doanh nghiệp phải báo cáo và giải trình việc thay đổi đó có ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả dự án, tác động đến môi trường… và những thay đổi phải theo hướng tác động tích cực chứ không thể ngược lại.
"Đặc biệt, cần xem xét tại sao thiết kế là vậy nhưng khi nhập máy móc thay đổi mà vẫn qua được cửa hải quan. Vậy thì cần làm rõ xem tại thời điểm đó quy định về khai báo nhập khẩu thế nào… cần kiểm tra đối chiếu xem thực tế có đúng với mẫu mã, chủng loại phù hợp với thiết kế công trình mà anh được cấp phép", ông Thắng nói. Về vấn đề này, lãnh đạo Chi cục Hải quan Vũng Áng thừa nhận, phần lớn máy móc, thiết bị của Formosa nhập khẩu đều được mở tờ khai tại Vũng Áng. Tuy nhiên, khi làm thủ tục nhập khẩu thì hải quan chủ yếu đối chiếu giữa hàng với các chứng thư thẩm định xem có trùng khớp hay không chứ không thể phân biệt các yếu tố công nghệ, kỹ thuật.
Cần xem lại việc phân cấp
Ở một khía cạnh khác, TS Lưu Bích Hồ chia sẻ, vụ việc cho thấy mục tiêu thu hút FDI để nâng cao công nghệ sản xuất trong nước trong trường hợp này đã thất bại. “Không chỉ công nghệ của nhà máy này mà nói chung, nếu cứ thu hút các dự án thép kiểu này thì phải đánh đổi môi trường là rất lớn vì đây là ngành có công nghệ gây ô nhiễm nhiều nhất”, ông bình luận. Kể lại câu chuyện mà một lãnh đạo Vụ Giám sát - Thẩm định của Bộ Kế hoạch - Đầu tư chia sẻ rằng hầu hết các nhà máy đắp chiếu do công nghệ lạc hậu đều diễn ra sau khi phân cấp cấp phép đầu tư cho địa phương, theo TS Hồ: “Điều đó cho thấy các địa phương sẵn sàng chạy theo số lượng mà bỏ qua yếu tố chất lượng, hoặc cũng có thể năng lực ở địa phương không thể thẩm định được chất lượng công nghệ mới xảy ra chuyện như thế”…
“Có lẽ đã đến lúc phải xem xét lại vấn đề phân cấp cũng như các quy định về giám sát. Đồng ý phân cấp thể hiện sự dân chủ, nhưng qua những vụ việc kiểu Formosa cho thấy lỗ hổng trong giám sát là rất lớn. Nếu các bộ như Khoa học - Công nghệ, Tài nguyên - Môi trường hay Công thương không có những cơ chế giám sát thực hiện đầu tư, nhập khẩu máy móc mà cứ giao phó cho các địa phương thì rất có thể địa phương sẽ dễ dãi và gây hậu quả lớn”, TS Lưu Bích Hồ cảnh báo.
Vị chuyên gia này gợi ý, chỉ cần nâng cao các yêu cầu về công nghệ đảm bảo môi trường thì tất yếu sẽ kéo theo chất lượng công nghệ, máy móc. “Bởi nói đơn giản, một cái xe có tiêu chuẩn khí thải Euro 4 thì công nghệ sẽ tốt hơn cái tiêu chuẩn Euro 2”, ông ví dụ.
Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh nhìn nhận, cơ quan quản lý đã nhận thấy lỗ hổng trong giám sát về thực hiện dự án đầu tư theo quy định tại Nghị định 12/2009 nên khi xây dựng Nghị định 59 thay thế vào năm ngoái, Chính phủ đã siết lại công tác thẩm định, phê duyệt dự án cũng như quá trình thực hiện dự án và ngay cả khi kết thúc xây dựng, đưa công trình vào khai thác sử dụng.
Theo Thanh Niên
Bộ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà thú nhận: thải chất độc là do bàn tay Trung cộng nên chính phủ không dám xúc phạm quý quốc
CTV Danlambao - Trong phiên họp sáng 11/7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thú nhận rằng: các công việc "chuyển giao công nghệ, lắp ghép thiết bị và vận hành hệ thống xử lý nước thải thì hầu hết nhà thầu này đều là nhà thầu của Trung Quốc." (1)
Nhà máy Formosa do tập đoàn Đài Loan đứng tên lại do Trung cộng điều hành và kiểm soát tất cả những khâu cực kỳ quan trọng trong việc làm độc môi trường Việt Nam.
Ngày 18.06.2016 Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Formosa gửi một công văn cho Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Trong công văn này có lời giải thích lý do dẫn đến chất thải độc hại ra biển là vì bị mất điện trong thời gian đầu tháng 4, 2016 và hệ thống quản lý không kiểm soát được nước thải.
Lối giải thích này cho thấy:
- Hệ thống quản lý chất lượng nước thải bị "mất điện" không hoạt động nhưng nước thải vẫn đổ ra biển.
- Nước thải đổ ra biển tức là "hệ thống làm mát (nguội)" (cooling system) có điện và hoạt động, đồng nghĩa là nhà máy có điện, đang hoạt động nên mới có nhu cầu dùng cooling system.
Cả nhà máy có điện, hệ thống làm mát có điện, hệ thống bơm nước thải từ nhà máy ra tận biển có điện. Chỉ có hệ thống kiểm soát và thanh lọc những hoá chất độc hại trong nước thải là không có điện!
Rõ ràng việc xả thải độc hại ra biển là một "hành động có chủ ý" của một số người phụ trách khâu thanh lọc.
Trong văn thư của ông chủ tịch HĐQT Formosa viết rằng sự việc "mất điện" xảy ra trong "một số ngày". Một dự án khởi sự với tổng số vốn 10,5 tỷ USD mà bộ phận thanh lọc bị mất điện kéo dài trong "một số ngày" là điều vô lý.
Do đó, hệ thống thanh lọc vẫn chạy nhưng không lọc là có chủ ý và chủ ý đó kéo dài trong "nhiều ngày". Chủ ý đó cũng đã gia tăng cường độ của những hoá chất độc hại trong chất thải đến mức chỉ trong vòng vài ngày có thể làm cá chết hàng loạt - một hiện tượng thường chỉ xảy ra trong một thời gian dài mới phát hiện được.
Những kẻ có chủ ý này tại Formosa Hà Tĩnh là ai?
Nghi vấn của tác giả Vũ Đông Hà về thủ phạm cố tình xả độc vào biển Đông bây giờ đã được Bộ trưởng TN-MT chính thức xác nhận.
Song song với việc thú nhận bàn tay nhà thầu Trung cộng là thủ phạm xả thải, ông Trần Hồng Hà còn cho biết:
"Cơ quan chức năng phát hiện 53 hành vi vi phạm về hành chính, trong đó liên quan đến thiết kế, vận hành, xây dựng, thi công, vấn đề qua giai đoạn thử nghiệm có dấu hiệu xảy ra sự cố liên quan đến điện, liên quan đến việc triển khai các hệ thống xử lý chưa đáp ứng theo đúng quy trình, chưa đúng quy định của pháp luật và quy định của cơ quan quản lý. “Trong 53 hành vi đó có một hành vi rất quan trọng là Formosa đã tự ý thay đổi công nghệ xử lý cốc từ xử lý khô sang công nghệ xử lý cốc ướt - là công nghệ xử lý có rất nhiều chất thải. Công nghệ này hoàn toàn do họ tự ý điều chỉnh, đây là bằng chứng rõ ràng về mặt pháp lý. Tuy nhiên, việc sửa đổi công nghệ này không liên quan đến sự cố môi trường mà nó liên quan đến việc họ đã vi phạm quy định của ta”.
Ở đây có một điều cần lưu ý trong phát biểu lắt léo, tréo cẳng ngỗng của ông bộ trưởng: "việc sửa đổi công nghệ này không liên quan đến sự cố môi trường mà nó liên quan đến việc họ đã vi phạm quy định của ta". Tức là ông ta đang bào chữa cho hành vi "tự ý thay đổi công nghệ xử lý cốc từ xử lý khô sang công nghệ xử lý cốc ướt - là công nghệ xử lý có rất nhiều chất thải" lại là hành vi không liên quan đến thảm hoạ môi trường đã xảy ra.
Từ ông này, chúng ta cũng được biết rằng:
"Hiện nay các vấn đề về xử lý đang trong giai đoạn chạy thử, trên thực tế công suất và nơi có nguồn thải nguy hiểm nhất là lò luyện cốc, tại đó nguồn nước thải ra được xử lý ở trạm sinh hoá mới chạy được ¼ công suất."
Theo như ông ta, chỉ mới chạy thử, và nguồn nước thải mới chạy 1/4 công suất mà cá đã chết hàng loạt như thế thì thử hỏi nếu chạy thật, chạy 100% vào tháng 4 vừa rồi thì hậu quả sẽ như thế nào?
Trước những dữ kiện, cúp điện, cố tình thải nước độc không thanh lọc, ông Hà vẫn khăng khăng rằng: “Việc xảy ra ô nhiễm như vậy có thể khẳng định là do sự cố, còn trên thực tế nếu vận hành đầy đủ, đúng quy định và được kiểm tra chặt chẽ thìhoàn toàn có thể đáp ứng được việc kiểm soát và xử lý chất thải trước khi thải ra môi trường”.
Rõ ràng ông không xem những "nguy cơ tiềm ẩn" không những về môi trường mà còn về an ninh quốc phòng của Việt Nam không là gì cả. Làm thế nào người dân tin tưởng "sự cố" có thể kiểm soát được dựa vào những gì đã xảy ra và những hành xử của các quan chức, trong đó có ông Trần Hồng Hà trong mấy tháng vừa qua!?
Và hơn hết, làm sao các ông kiểm soát được khi không những nhà thầu Trung cộng nắm giữ những khâu độc hại này và:
“Hiện nay, chúng tôi được biết có 70% lao động ở Formosa được cấp giấy phép,còn con số của các nhà thầu luôn biến động phụ thuộc vào từng giai đoạn.”theo như lời thú nhận của ông Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH Phạm Minh Huân?
Còn 30% lao động không có giấy phép (tức là khong kiểm soát được) là thành phần nào? Ai kiểm soát được Trung Nam Hải cài người theo "biến động phụ thuộc vào từng giai đoạn" và lại "cúp điện" bộ phận thanh lọc trong vài ngày như vừa mới làm vào đầu tháng 4 năm 2016?
Mẹ Nấm (Danlambao) - Thông tin công ty Formosa chôn lấp chất thải lén lút được nhiều báo phản ánh trong buổi sáng hôm nay, thứ ba ngày 12/7/2016. Các cơ quan chức năng ở Hà Tĩnh chỉ vào cuộc sau khi phóng viên có thông tin trình báo. Và phóng viên thì nhận tin từ nhân dân, ngộ hơ? Formosa là một công ty có quá nhiều tai tiếng về việc gây ô nhiễm môi trường, và đương nhiên, một mình Formosa không thể đầu độc biển Việt Nam nếu không có sự tiếp tay của các quan chức lãnh đạo từ trung ương đến địa phương.
Còn nhớ hồi tháng 4 khi thảm họa môi trường xảy ra, việc công ty Formosa xả thải ngầm ra biển chỉ bị phát hiện khi ngư dân tìm thấy ống xả trong lúc lặn. Rất đúng quy trình, các cơ quan chức năng vào cuộc. Và các phát ngôn thật trái ngoe.
Đầu tiên, Thứ trưởng Bộ TNMT, ông Võ Tuấn Nhân khẳng định quy trình xả thải của Formosa đã được Bộ TN&MT cấp phép theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.(1)
Vài hôm sau, ông Bộ trưởng Bộ TNMT, Trần Hồng Hà lại bảo ống xả thải ngầm dưới biển của công ty Formosa là sai quy định pháp luật và sẽ buộc phải đưa ống xả lên. (2)
Pháp luật Việt Nam như tờ giấy lộn nên sau canh bạc trị giá 500 triệu đô la thì việc đưa ống xả thải ngầm lên không còn là tuyên bố hiển hách của ông Bộ trưởng Bộ TNMT nữa.
Các cơ quan chức năng cỡ bự lờ luôn việc truy trách nhiệm và yêu cầu xử lý việc cấp phép xả thải ngầm, lờ luôn việc thiếu trách nhiệm trong giám sát quan trắc môi trường của địa phương.
Sau hơn ba tháng chờ đợi, cuối cùng người dân Việt Nam cũng được biết nguyên nhân cá chết là do nhà thầu phụ của Formosa và do sự cố “cúp điện”.
Không một lãnh đạo nào đứng ra xin lỗi người dân, không một quan chức nào thấy ngượng ngùng vì trước đó lỡ diễn hài xúi dân ăn cá, tắm biển.
Hôm nay cũng vậy, phóng viên các báo Người Đưa Tin, Tuổi Trẻ, Vietnamnet... lần lượt đi tin Formosa chôn 100 tấn chất thải ở Hà Tĩnh, và lực lượng liên ngành lục tục vào cuộc.
Ông Lê Quang Hà mặc áo trắng.
Nơi chôn lượng chất thải như bùn, có mùi hôi của hóa chất này nằm ngay trong trang trại của ông Lê Quang Hòa, Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị thị xã Kỳ Anh. Và nguy hiểm hơn, vị trí của nơi chôn lượng chất thải này nằm ngay thượng nguồn sông Trí, gần đập tràn cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho hàng ngàn hộ dân quanh vùng. (3)
Mặc dù ông Hòa phủ nhận việc chôn lấp chất thải trong trang trại của ông, nhưng các cơ quan chức năng đã xác nhận thông tin trên báo chí. Bây giờ chỉ còn xem chất thải này độc hay không độc. Mất bao nhiêu ngày để có kết quả chính xác?
Formosa không thể tự bước chân vào Việt Nam để hoành hành, đó là sự thật. Các hợp đồng béo bở, số phần trăm lại quả nhiều, quy trình bôi trơn và thủ tục lót tay hoàn hảo đã giúp Formosa che mắt bịt miệng các quan chức từ trung ương tới địa phương. Truy xét trách nhiệm hay đòi tống khứ Formosa ra khỏi Việt Nam chỉ là cách giải quyết phần ngọn khi nhân dân phẫn uất.
Chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề chính là yêu cầu minh bạch thông tin, quyền giám sát độc lập bởi các nhóm, các tổ chức bảo vệ môi trường có uy tín. Có như vậy người Việt mới tránh được thảm họa bị đầu độc mỗi ngày.
Rác thải từ nhà máy ở dự án Formosa Hà Tĩnh đưa lên đổ vào trang trại.
Vụ chôn chất thải của Formosa ở trang trại: 267 tấn chứ không phải 100 tấn
(PLO)- Cơ quan chức năng xác định số lượng rác thải từ dự án Formosa Hà Tĩnh chôn lấp ở trang trại (phường Kỳ Trinh, thị xã Kỳ Anh) là 267 tấn chứ không phải 100 tấn như thông tin trước đó.
Chiều 13-7, trao đổi với phóng viên, ông Võ Tá Đinh, Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Hà Tĩnh cho biết:
"Tôi đã làm việc với Công ty Formosa Hà Tĩnh và Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh. Kiểm tra chứng từ xuất kho, chúng tôi tổng hợp được số lượng chất thải của Formosa đã đưa ra khỏi nhà máy là 267 tấn. Trong đó, bùn thải sinh hoạt là 77 tấn, rác thải công nghiệp thông thường như báo cáo của Formosa là 189 tấn. Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh thừa nhận là toàn bộ số chất thải trên đã đưa về chôn lấp vào trang trại (ở phường Kỳ Trinh, thị xã Kỳ Anh), không có đưa đi chôn lấp ở nơi khác. Việc này, ông Lê Quang Hòa - Giám đốc Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh đã công nhận và ký vào biên bản rồi".
Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh là đơn vị không có chức năng xử lý chất thải công nghiệp nhưng đã ký kết với Công ty Formosa Hà Tĩnh tới 2 loại hợp đồng. Đó là hợp đồng vận chuyển, xử lý bùn thải sinh hoạt với giá 800 đồng/kg và hợp đồng vận chuyển, xử lý bùn thải công nghiệp thông thường với giá 1.000 đồng/kg.
Theo hợp đồng đã ký kết giữa hai bên, Công ty Formosa phải giám sát vị trí mà Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh xử lý bùn thải nhưng thời gian qua Formosa Hà Tĩnh không thực hiện. "Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh không chuyển giao số bùn thải đã tiếp nhận từ Công ty Formosa cho đơn vị có chức năng xử lý mà tự chôn lấp chất thải không đúng nơi quy định là vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường. Việc Công ty Formosa Hà Tĩnh ký kết với Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh, một đơn vị không có chức năng vận chuyển, xử lý bùn thải công nghiệp, là Formosa Hà Tĩnh đã vi phạm nghiêm trọng luật Bảo vệ môi trường"- ông Đinh nói.
Cho đến chiều nay (13-7), hiện trường việc đổ chất thải từ dự án Formosa Hà Tĩnh vào trang trại ở phường Kỳ Trinh vẫn đang giữ nguyên. Mẫu chất thải đã gửi ra Viện Công nghệ Môi trường thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam để phân tích, nhưng chưa có kết quả.
Ông Phan Duy Vĩnh, Phó Chủ tịch UBND thị xã Kỳ Anh, cho biết: "Hiện chúng tôi đang chờ kết quả phân tích mẫu rác thải để đưa ra hướng xử lý tiếp theo".
Ông Vĩnh cho biết thêm, trang trại trên trước đây ông Hòa khai hoang để trồng rừng, nhưng thời gian qua chưa được cấp giấy chứng nhận. Còn Công ty Môi trường - Đô thị Kỳ Anh do ông Hòa làm giám đốc là công ty cổ phần 100% vốn tư nhân.
Như đã đưa tin, thời gian gần đây, người dân ở thị xã Kỳ Anh phát hiện nhiều chiếc xe tải chạy từ dự án khu công nghiệp Formosa Hà Tĩnh lên đổ chất thải vào trang trại ở phường Kỳ Trinh. Chất thải này màu đen, lỏng, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Sau khi xe tải chở chất thải xuống có máy xúc đào đất san lấp lại. Xung quanh trang trại là hệ thống cây tràm bao bọc xung quanh. Trang trại này ở xa khu nhà dân, nhưng nằm ở thượng nguồn Sông Trí - nơi cung cấp nước sinh hoạt cho cư dân nơi đây. Trang trại này cách Công ty Formosa Hà Tĩnh khoảng 15 km. Sự việc trên đã diễn ra nhiều ngày nhưng cơ quan chức năng ở Hà Tĩnh không hay biết. Người dân lo lắng, lo sợ ô nhiễm môi trường sống nên đã trình báo cho UBND phường Kỳ Trinh. Đến ngày 11 và 12-7, Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Hà Tĩnh, Sở TN&MT tỉnh, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường (PC49), Công an tỉnh Hà Tĩnh... đến hiện trường và vào cuộc làm rõ.
Các chuyên mục 
_11657474.jpg)
