Campuchia phản bội VN và phá hoại ASEAN ngăn tuyên bố chung về Biển Đông
23.07.2016 06:52
Đồng minh trung thành của Trung Quốc là Campuchia đang ngăn khối ASEAN đạt đồng thuận về vấn đề Biển Đông sau khi Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại The Hague bác yêu sách chủ quyển của Bắc Kinh đối với vùng biển này, hãng tin AFP dẫn nguồn tin ngoại giao nói hôm thứ Bảy.
ASEAN đang có kỳ họp đầu tiên tại Lào kể từ khi PCA ra phán quyết hồi đầu tháng, theo đó nói Trung Quốc không có quyền lịch sử đối với vùng biển chiến lược, hiện đang có tranh chấp giữa một số quốc gia trong khu vực.
Phép thử ngoại giao quan trọng sẽ bắt đầu vào Chủ Nhật tại Lào, trong kỳ họp kéo dài ba ngày của các ngoại trưởng ASEAN, trong đó có những phiên họp có sự hiện diện của cả ngoại trưởng Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Chủ đề Biển Đông được trông đợi là sẽ phủ bóng lên cuộc họp thượng đỉnh của khối.
Một số trong 10 thành viên ASEAN cũng tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, trong đó có Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei.
Trung Quốc đã đầu tư mạnh tay trên toàn ASEAN, nhưng bị cáo buộc là đang tìm cách chia rẽ khối này với việc chào mời các khoản viện trợ, các khoản vay ưu đãi và các hỗ trợ ngoại giao cho các đồng minh then chốt là Lào và Campuchia.
'Campuchia cản đường'
Một viên chức ngoại giao Đông Nam Á nói với AFP hôm thứ Bảy rằng chỉ duy nhất Campuchia hiện đang cản đường trong việc ra tuyên bố chung về Biển Đông.
"Rất u ám. Campuchia phản đối hầu như là mọi thứ, kể cả việc nhắc tới chuyện tôn trọng tiến trình pháp lý và ngoại giao vốn đã được nêu trong các tuyên bố trước," viên chức ngoại giao này nói.
AFP nói rằng theo nội dung một bản dự thảo thông cáo chung mà họ có được thì phần có tiêu đề "Biển Nam Hải" (tức Biển Đông) hiện đang bỏ trống.
Lào cũng có những mối quan hệ thân cận với Bắc Kinh và bị cáo buộc đã ngăn cản việc tạo khối ASEAN thống nhất trong vấn đề Biển Đông.
Tuy nhiên, các nhân viên ngoại giao nói rằng trong vai trò chủ tịch ASEAN trong năm nay, Lào đang tìm cách đưa ra được một tuyên bố chung.
Image copyrightREUTERSImage captionCuộc họp noại trưởng các nước ASEAN và Trung Quốc tại tỉnh Vân Nam được tổ chức hồi tháng 6/2016
"Vấn đề không cần phải theo phe nào, bởi chỉ cần một nước phản đối là sẽ không có sự đồng thuận," viên chức ngoại giao nói với AFP.
Một nhà ngoại giao khu vực khác hôm thứ Sáu nói rằng các cuộc thương thuyết có vẻ như đang đi vào thế bế tắc.
"Campuchia có quan điểm cứng rắn. Lào thì né, dựa vào vai trò chủ tịch ASEAN để không nói gì, nhưng đồng thời lại rất thận trọng không muốn đụng chạm gì tới Trung Quốc," nhà ngoại giao này nói.
Trung Quốc hồi tháng trước đã gây áp lực khiến ASEAN phải rút lại thông cáo chung về Biển Đông có lời lẽ cứng rắn, do Malaysia đưa ra sau kỳ họp ASEAN-Trung Quốc.
Thông cáo của khối Asean khi đó viết: "Chúng tôi bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về các diễn biến gần đây cũng như đang xảy ra, vốn gây xói mòn lòng tin, tăng căng thẳng và có nguy cơ gây cản trở cho hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông".
Thông cáo được đưa ra tối thứ Ba 14/6 sau cuộc họp ở tại Ngọc Khê, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, nhưng rồi bị rút lại chỉ ba giờ sau đó.
Hồi 2012, các ngoại trưởng ASEAN đã lần đầu tiên không ra được tuyên bố chung sau khi kết thúc kỳ họp thường niên; Philippines quy trách nhiệm cho nước chủ nhà năm đó, Campuchia, là đã ngăn chặn, không cho các nước chỉ trích Trung Quốc.
Biển Đông : Cam Bốt lại bị tố cáo cản trở đồng thuận trong ASEAN
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị - Wang Yi gặp thủ tướng Cam Bốt Hun Sen tại Phnom Penh, tháng 4/2016.Ảnh : Pring Samrang/Reuters
Vào lúc các ngoại trưởng 10 quốc gia trong ASEAN đang tề tựu về Vientiane, thủ đô Lào, để tham gia Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 49, sẽ chính thức khai mạc vào ngày mai, 24/07/2016, Cam Bốt vừa bị tố cáo là đã một mình đứng ra chống lại mọi ý muốn đề cập đến Biển Đông trong các văn kiện của toàn khối. Phnom Penh một lần nữa chứng tỏ vai trò nước tiếp tay cho Trung Quốc.
Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần này tại Lào rất được chú ý vì mở ra không đầy hai tuần sau khi Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ra phán quyết, bác bỏ các đòi hỏi chủ quyền quá đáng của Trung Quốc tại Biển Đông. Giới quan sát chờ xem Hiệp Hội Đông Nam Á sẽ phản ứng chính thức ra sao về phán quyết của tòa trọng tài quốc tế.
Theo hãng tin Pháp AFP, cuộc tranh cãi trong hậu trường ASEAN trên vấn đề Biển Đông hiện đang diễn ra gay gắt, đặc biệt với việc Cam Bốt có dấu hiệu sẵn sàng tiếp tay cho Trung Quốc ngăn chặn mọi tuyên bố của ASEAN về Biển Đông.
Một nhà ngoại giao Đông Nam Á đã tiết lộ vào hôm nay với hãng tin Pháp rằng cho đến lúc này Cam Bốt là nước duy nhất đứng ra chống lại việc ASEAN ra tuyên bố chung về Biển Đông. Nhà ngoại giao này khẳng định : « Tình hình rất nghiêm trọng. Cam Bốt gần như phản đối tất cả, thậm chí còn không muốn nói đến yêu cầu tôn trọng các tiến trình pháp lý và ngoại giao từng được ghi lại trong các văn kiện trước đây ».
Cũng theo AFP, một bản dự thảo tuyên bố chung mà hãng tin có được bản sao, cho thấy đoạn nói về Biển Đông hoàn toàn bỏ trống.
Cam Bốt từng bị tố cáo là tay sai của Trung Quốc trong ASEAN, đã từng phá vỡ Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN vào năm 2012 vì không muốn tuyên bố chung của hội nghị đề cập đến Biển Đông.
Cam Bốt là nước được Trung Quốc qua tâm ve vãn với những khoản đầu tư đáng kể, và thường xuyên đi theo lập trường Bắc Kinh trong vấn đề Biển Đông.
Nước Lào cũng thường bị xếp vào diện thân Trung Quốc trong khối ASEAN, nhưng theo một số nhà ngoại giao, trong tư cách chủ tịch ASEAN, Lào không thái quá như Cam Bốt, mà vẫn cố tìm cách ra được một bản tuyên bố, cho dù nội dung đã bị giảm nhẹ.
Theo nhà ngoại giao Đông Nam Á được AFP trích dẫn thì « Lào không nhất thiết phải ra mặt đứng về bên nào, vì chỉ cần có một thành viên phản đối, thì ASEAN không đạt được đồng thuận ».
Ngay từ hôm qua, một nhà ngoại giao khác đã xác nhận bế tắc trong ASEAN trên vấn đề Biển Đông : « Quan điểm các bên không thay đổi. Cam Bốt vẫn duy trì một đường lối cứng rắn. Lào thì ẩn đằng sau vai trò Chủ tịch ASEAN của mình và không nói bất cứ điều gì. Nhưng đồng thời Lào cũng cẩn thận không để mích lòng Trung Quốc ».
rung Quốc cảm ơn Campuchia ủng hộ lập trường về Biển Đông
Trung Quốc công khai cảm ơn Campuchia vì ủng hộ lập trường của Bắc Kinh về các tranh chấp ở Biển Đông tại hội nghị ASEAN ở Lào.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đến dự một cuộc gặp bên lề hội nghị các ngoại trưởng ASEAN ở thủ đô Vientiane, Lào, ngày 25/7. Ảnh: Reuters.
Các nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hôm nay vượt qua chuỗi ngày bế tắc sau khi Philippines bỏ đề nghị nhắc đến phán quyết từ Tòa Trọng tài trong tuyên bố chung do vấp phải sự phản đối từ Campuchia, Reuters dẫn các nguồn tin ngoại giao cho biết. Trung Quốc đã công khai cảm ơn Campuchia vì ủng hộ lập trường của Bắc Kinh về tranh chấp trên biển.
Theo thông báo trên website Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói với người đồng cấp Campuchia Prak Sokhon rằng "lập trường của Campuchia là đúng đắn, giúp bảo vệ sự thống nhất của ASEAN và sự hợp tác với Trung Quốc".
"Trung Quốc rất hoan nghênh Campuchia và các nước ASEAN khác đã không thiên vị, bảo vệ sự công bằng", ông Vương cho biết.
Trung Quốc thường xuyên cáo buộc Mỹ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và cảnh báo Nhật Bản nên tránh khỏi tranh chấp.
"Chúng tôi sẽ không cho phép các thế lực bên ngoài tìm cách lợi dụng và phóng đại" vụ kiện Biển Đông và "mang hỗn loạn đến khu vực", ông cho biết thêm.
Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với phần lớn diện tích Biển Đông bằng "đường lưỡi bò" tự vẽ ra, chồng lấn lên vùng biển các nước láng giềng. Trong phán quyết ngày 12/7, Tòa Trọng tài được thành lập theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS) cho rằng Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để đòi quyền lịch sử với các nguồn tài nguyên bên trong yêu sách "đường lưỡi bò".
Campuchia đã phản đối từ ngữ trong phán quyết, theo các nguồn tin ngoại giao. Philippines sau đó quyết định từ bỏ đề nghị nhắc đến phán quyết nhằm tránh sự bất đồng có thể khiến ASEAN không ra được tuyên bố chung, một nhà ngoại giao hôm nay nói.
ASEAN thay vào đó kêu gọi tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các tranh chấp ở Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm cả UNCLOS.
"Chúng tôi quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây và đang diễn ra, lưu ý đến sự quan ngại của một số ngoại trưởng về sự cải tạo đất và các hoạt động leo thang trong khu vực, làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và có thể gây tổn hại đến hòa bình, an ninh, ổn định khu vực", tuyên bố chung viết.
Khôn nhà dại chợ: CSVN hy sinh 300.000 thanh niên thương vong để giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi Khmer Rouge tàn sát, giúp lập nên chính phủ Hun Sen để bị phản bội! Với bảy con mắt của ông, người ta nói Hun Sen có thể nhìn thẩy trước mọi nước cờ mà các kẻ thù của ông đang dự định thực hiện.
Ông đã nói về các con mắt giả khác nhau bằng thủy tinh được Nhật và Liên Xô lắp cho ông sau khi ông bị mù mắt trái trong một trận chiến lớn ngay trước khi Phnom Penh bị thất thủ vào năm 1975, “ Tôi có một con mắt Campuchia và sáu con mắt Nhật “.
Khi các lực lượng kết hợp của phong trào kháng chiến – Pol Pot, Sihanouk và Son Sann – lật đổ chính phủ Heng Samrin không thành công và là tiền thân của chính phủ sau này, chính quyền Hun Sen, phong trào ngày càng vỡ mộng và đã phải viện đến cách gọi tên nhỏ nhen, thậm chí là đê tiện, trong số những lời lẽ khác, như “ tay sai của Việt Nam “, “ bù nhìn”, “ kẻ bị giật dây”, “ kẻ phản bội” và “ Hun Sen chột mắt “. Ông bị chỉ trích là sự có mặt của bộ đội Việt Nam ở Campuchia là “ sự chiếm đóng quân sự “. Những lời khẩu chiến được nói đi nói lại hàng trăm lần đã trở thành biệt ngữ ý thức hệ vốn che đậy đi các vấn đề thực sự của tội diệt chủng và cuộc nội chiến. Những từ này được dùng để chửi mắng những người giải phóng đất nước khỏi chế độ Khơme Đỏ giết người và rồi những lời lẽ ấy đã xức dầu tấn phong Khơme Đỏ lên làm đại diện hợp pháp của Campuchia tại Liên Hiệp Quốc.
Phương Tây và hầu hết các nước châu Á không cộng sản, đã ủng hộ Khơme Đỏ. Họ đã bưng bít tội diệt chủng và làm ngơ trước những tiếng kêu gào công lý bên trong Campuchia và sự đòi hỏi trừng phạt những kẻ gây ra tội ác. Các quốc gia này trở thành vô can với sự thịnh nộ này, họ không nằm trong tầm với của Campuchia. Phong trào kháng chiến đã biết nó có thể thao túng chỉ vì phương Tây và các nước châu Á phi cộng sản vẫn tiếp tục giữ quan điểm không thay đổi. Điều này đã châm dầu thêm vào cơn tức giận của Hun Sen. Nhưng cơn thịnh nộ của ông đã tạm thời được kìm hãm bởi hy vọng một ngày nào đó Khơme Đỏ sẽ bị đưa ra công lý và sự thật được phơi bày.
Cảnh giác trước sự ủng hộ bất hợp lý và vô lương tâm cho Khơme Đỏ, chính phủ Việt Nam đã quyết định để bộ đội tiếp tục ở lại Campuchia để đề phòng phe kháng chiến của Khơme Đỏ quay lại cướp chính quyền. Ngay từ đầu, Hun Sen đã biết câu trả lời cho hai câu hỏi độc địa: Kế hoạch của chính phủ Việt Nam để quân ở lại Campuchia bao lâu ? Có phải “ sự chiếm đóng “ đã là một phần của kế hoạch giải phóng đất nước này không ?
Hun Sen nói “ Theo các cuộc thảo luận, chúng tôi đã có kế hoạch bộ đội Việt Nam tấn công và sau đó rút quân ngay vào năm 1979. Chính tôi đã nói với Lê Đức Thọ (Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam) và những người khác rằng nếu họ rút quân và Pol Pot quay trở lại được, thì càng nhiều người sẽ bị giết. Vào thời điểm đó, các lực lượng của Campuchia không đủ sức chống lại Pol Pot và chúng tôi cần thời gian để củng cố các lực lượng và nền kinh tế của mình”.
Không có sự giúp đỡ của Việt Nam, chính phủ Phnom Penh sẽ không tồn tại. May mắn cho Hun Sen, Hà Nội không bao giờ chao đảo về sự ủng hộ của họ. Bộ trưởng Ngoại giao, Nguyễn Cơ Thạch nói vào tháng 6 năm 1983 là quốc gia của ông sẽ chỉ rút các lực lượng vũ trang khỏi Campuchia sau khi đạt được sự dàn xếp chính trị giữa nước ông và Trung Quốc. Hiệp định đó sẽ bảo đảm là Trung Quốc ngưng viện trợ và trang bị vũ khí cho Khơme Đỏ; và Việt Nam sẽ rút 14 vạn quân ra khỏi Campuchia. Thời gian đó, Hun Sen đang giữ một vai trò quan trọng là Bộ trưởng Ngoại giao, ông không muốn để bị cô lập trong hoàn cảnh khi chính phủ Việt Nam rút các lực lượng của họ về, nhưng Trung Quốc vẫn tiếp tục cung cấp vũ khí cho Pol Pot.
Ông nói thêm “ Chính phủ Việt Nam không muốn để quân ở lại. Phía chúng tôi yêu cầu họ như thế. Sau đó chúng tôi đồng ý họ sẽ thử giảm bớt các lực lượng của họ vào năm 1982. Chính phủ Việt Nam giảm quân số, còn chúng tôi sẽ tăng lực lượng của mình lên. Ngay cả khi là một Bộ trưởng Ngoại giao, tôi vẫn can dự vào một chiến lược như thế. Tôi vẫn còn nhớ cuộc họp các Bộ trưởng Ngoại giao gồm Campuchia, Lào và Việt Nam ở Hà Nội vào năm 1985, chúng tôi đã đồng ý là các lực lượng bộ đội Việt Nam sẽ rút quân từ 10 tới 15 năm nữa. Nhưng do sự phát triển nhanh chóng của các lực lượng vũ trang Campuchia, và các cuộc đàm phán (hòa bình) giữa Sihanouk và tôi, chúng tôi đã rút các lực lượng bộ đội Việt Nam sớm hơn”.
Nhưng sự lo ngại vẫn được lặp đi lặp lại là Việt Nam sẽ biến Campuchia thành thuộc địa. Một bản tin trên tờ Bangkor Post vào tháng 6 năm 1983 nói rằng Hà Nội xây dựng “ các ngôi làng mở rộng “ ở Campuchia, nơi cứ năm gia đình thì có một gia đình người Việt Nam. Trích dân “ các tài liệu quân sự rất đáng tin cậy “, tờ báo ấy nói rằng các ngôi làng như vậy đã được dựng lên ở Battambang, Koh Kong, và ở các tỉnh dọc biên giới của Campuchia với Việt Nam. Nó nêu ra là Việt Nam đang cố đạt 20% sự pha trộn người Việt Nam vào mọi cấp. Chính quyền trung ương Campuchia đang bị kiểm soát chặt chẽ bởi các chuyên gia Việt Nam được vào ở các cấp cao hơn trong chính quyền để giám sát và hướng dẫn các quan chức của chính phủ Phnom Penh.
Ba năm sau, vào tháng 5 năm 1986, Tân Hoa Xã nói rằng chính phủ Campuchia đã bị kèm phía sau bởi một ủy ban có bí số gồm các cố vấn và các chuyên gia Việt Nam, mà không có những người này chính phủ ấy không thể tồn tại chỉ một ngày. Họ cho biết Hà Nội đã thiết lập một “ Ủy ban công tác Campuchia “ có bí số 487, bộ phận ở hậu trường, không lô diện cai trị đất nước ấy. Cơ quan thông tấn của Trung Quốc nói ủy ban này đã thao túng chính phủ Heng Samrin và quân đội thông qua các cố vấn của họ.
Hun Sen có đầu óc thực tế về sự cần thiết có bộ đội Việt Nam đóng quân trên đất Campuchia. Họ ở đó để chiến đấu và truy quét Khơme Đỏ. Họ không phải ở đó để trở thành kẻ đi chiếm thuộc địa.
Ông nói “ Không có sự giúp đỡ của Việt Nam, chúng tôi sẽ chết “.
Về phía Việt Nam đã tính lầm sự phản ứng của thế giới đối với cuộc phiêu lưu ở Campuchia. Họ dựa vào sự ủng hộ của các thế lực lớn để lật đổ chế độ diệt chủng, nhưng khi sự ủng hộ ấy chưa đi tới cùng, thì cộng đồng quốc tế đã vực dậy cho Khơme Đỏ hồi sinh và giúp phát triển các lực lượng kháng chiến. Hà Nội biết rằng mình đã bị lôi kéo vào cuộc xung đột dai dẳng và hao tiền tốn của. Trước đây kéo quân đi đánh, Việt Nam đã tăng số quân có mặt ở Campuchia lên đến từ 18 vạn tới 20 vạn quân.
Vào đầu thập niên 1980, “ Kế hoạch Campuchia hóa “ của Tướng Lê Đức Anh đã được thực hiện. Theo chuyên gia quốc phòng Úc, Carl Thayer, kế hoạch này liên quan đến các cuộc tấn công vào các vị trí của phe kháng chiến Campuchia ở dọc biên giới theo kế hoạch năm giai đoạn có bí số “K-5” (kế hoạch 5 năm). Trong toàn bộ kế hoạch, bao gồm bịt kín biên giới Campuchia với Thái Lan, tiêu diệt các chiến binh kháng chiến và xây dựng các lực lượng của Phnom Penh. Nó là một cuộc phiêu lưu tốn tiền, Hà Nội thừa nhận vở kịch Campuchia đã đang làm tiêu tán tiền của và bắt đầu suy tính tìm đường lối để rút ra.
Một trong các biểu hiện sớm nhất cho thấy Việt Nam đã xem xét nghiêm túc về việc rút quân đã bắt nguồn từ một người bạn và đồng minh của Hun Sen, Thủ tướng Ấn Độ Rajiv Gandhi, người đã viếng thăm Việt Nam vào tháng 11 năm 1985. Rajiv đã xác nhận Hà Nội đồng ý rút quân khỏi Campuchia vào năm 1990 và ngay cả còn có thể thực hiện điều này sớm hơn. Dù sao đi nữa, việc rút quân đã bắt đầu thậm chí sớm hơn, vào năm 1982, khi Hà Nội chỉ đạo các đơn vị bộ đội rút quân hàng loạt, tuy nhiên, một số quan sát viên quân sự đã bác bỏ điều đó và cho rằng chỉ là sự thay quân. Mặc dù vậy, các quan sát viên bên ngoài thấy quân số cuả Việt Nam đã giảm từ 14 vạn quân vào năm 1987 xuống còn 10 vạn quân vào năm 1988 và cuối cùng còn 6 vạn quân vào năm 1989.
Việc rút quân của Việt Nam dường như có thể xảy ra khi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Liên Xô, ông Eduard Shevardnadze phát biểu vào tháng 5 năm 1987 là mô hình của Liên Xô rút quân khỏi Afghanistan trong 22 tháng có thể trở thành mô hình để giải quyết cuộc xung đột của Campuchia. Lời phát biểu dứt khoát nhất đã phát xuất từ Hun Sen, ông đã tuyên bố ở Paris vào năm 1989 là dù vấn đề Campuchia có được giải quyết hay không, Việt Nam sẽ rút quân khỏi Campuchia vào tháng 9 năm 1989.
Ông nói “ Chúng tôi đã rút các lực lượng (Việt Nam) ngay cả trước khi hiệp định (hòa bình Paris) được ký (vào năm 1991)”.
Ông vẫn còn lo ngại là chính phủ của ông sẽ phải đối đầu với một thử thách lớn về khả năng tồn tại sau khi Việt Nam rút bộ đội về. Các nhà ngoại giao cho là Hun Sen sẽ không tồn tại được lâu và Khơme Đỏ sẽ tước lại quyền lực. Họ nói đùa là ông sẽ kéo dài thời gian cầm quyền chỉ bằng thời gian chiếc xe tăng của Khơme Đỏ chạy từ biên giới Thái Lan tới Phnom Penh.
Nhưng ông tin là đất nước ông sẽ ổn định sau lần rút quân cuối cùng của Việt Nam, vì đất nước này vẫn yên ổn sau 6 lần rút quân từng phần trước đây. Bản tường trình về việc rút quân từng phần của Việt Nam vào tháng 5 năm 1983, phóng viên Paul Anderson của tờ UNITED PRESS INTERNATIONAL đã viết “ Sau khi chứng kiến sự bắt đầu rút quân Việt Nam khỏi Phnom Penh, các ký giả đã được quyền chọn lựa bay tới biên giới Việt Nam bằng các chuyến bay trực thăng với giá 220 đô la mỗi người hoặc đi bằng xe buýt để xem bộ đội đi qua biên giới. Chỉ chuyến bay đầu của hai chiếc trực thăng này đến kịp buổi lễ rút quân này. Các chuyến xe buýt bị mắc kẹt do tổ chức thiếu chu đáo đã khởi hành trễ. Chiếc trực thăng thứ hai cũng không cất cánh được do muốn chở được nhiều người. Vì háo hức có đồng tiền mạnh, Campuchia đã bán quá nhiều vé cho chiếc trực thăng thứ hai, đã khiến cho chuyến bay bị trì hoãn ở Phnom Penh, buổi lễ ấy đã kết thúc trước khi các ký giả này khởi hành “.
Việc rút quân của Việt Nam vào tháng 9 năm 1989 đã trở thành một sự kiện truyền thông lớn với nhiều phóng viên hạ trại tại các công viên ở Phnom Penh, vì một số khách sạn đã hết phòng. Khi các tờ báo của họ phát hành có các hình ảnh bộ đội Việt Nam đang mỉm cười ngồi trên mui các xe tăng đang bắt đầu chuyển bánh, cho thấy bộ đội Việt Nam trở về thực sự phấn khởi, sau một thập niên họ đã đến Campuchia. Có một số chuyên gia Việt Nam ở lại để cố vấn cho Campuchia ?
Hun Sen cho biết “ Đó là một ấn tượng sai lầm. Chúng tôi đã sẵn sàng tự lực. Các cố vấn quân sự, kinh tế và chính trị của Việt Nam đã rút về vào năm 1988 – một năm trước khi rút các lực lượng vũ trang Việt Nam “.
Bằng cách khéo đặt vấn đề xoáy vào trọng tâm, ông hỏi “ Tại sao chúng tôi thực hiện điều đó bằng cách như thế ? Chúng tôi có thể hưởng lợi từ các đơn vị bộ đội Việt Nam, những người giúp chúng tôi chiến đấu, nhưng chúng tôi không thể dựa vào suy nghĩ của Việt Nam “.
Hun Sen hết sức lo lắng đã phải dừng lại ở Việt Nam trên đường tới vòng đàm phán hòa bình thứ hai với Sihanouk tại Saint Germain, Pháp vào tháng 2 năm 1988. Ông bày tỏ các mối bận tâm của mình với ông Nguyễn Văn Linh, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, và họ đã nảy ra ý tưởng đưa các cố vấn về nước trước khi rút các lực lượng vũ trang. Các cố vấn Việt Nam đến Campuchia vào năm 1979, đã rút về nước trong giai đoạn từ tháng 6 tới tháng 8 năm 1988.
Nhưng theo phong trào kháng chiến Campuchia, khoảng 7 tới 8 vạn bộ đội Việt Nam đã ngụy trang là người Campuchia vẫn còn ở lại. Họ khẳng định là các cố vấn dân sự Việt Nam tiếp tục tham gia vào các bộ khác nhau ở Phnom Penh và các sĩ quan Campuchia được đưa sang Việt Nam đào tạo hơn hai năm.
Hun Sen nói “ Vai trò của các cố vấn Việt Nam cũng giống như các cố vấn nước ngoài (trong các đại sứ quán và trong các tổ chức nước ngoài), họ làm việc ở Campuchia suốt tới thập niên 1990. Tôi có cảm tưởng là các cố vấn nước ngoài này đã can thiệp vào các công việc nội bộ của Campuchia nhiều hơn hẳn so với các cố vấn Việt Nam. Các cố vấn Việt Nam chỉ đồng ý giúp chúng tôi ý kiến và để cho những người Campuchia chúng tôi tự đưa ra các quyết định “.
Giống như nhiều nhà lãnh đạo châu Á, Hun Sen không thể chịu để cho các chính phủ phương Tây và các chuyên gia khu vực của họ lên lớp ông.
Ông nói “ Các cố vấn nước ngoài tới Campuchia – nếu chúng tôi không nghe họ - họ sẽ đe dọa cắt viện trợ chúng tôi. Các cố vấn nước ngoài đang làm những gì họ đã lên án Việt Nam. Họ đối xử giống như những người làm chủ Campuchia. Họ nói Việt Nam chiếm đóng Campuchia, nhưng trong thực tế, Việt Nam đã làm nhiều điều tốt cho chúng tôi. Việt Nam quảng đại với chúng tôi. Vai trò quan trọng nhất của Việt Nam là ngăn chặn chế độ Pol Pot quy trở lại. Còn về mặt chính trị do chính người Campuchia đưa ra các quyết định “.
Trước đấy họ để cho Việt Nam xây dựng một kho dự trữ vũ khí lớn cho chính phủ Phnom Penh. Còn Liên Xô cung cấp hàng quân nhu. Tướng Vũ Xuân Vinh, Trưởng ban quan hệ quốc tế của Bộ quốc phòng Việt Nam, cho biết Hà Nội đã khuyên Campuchia không nên phát động cuộc tấn công lớn vì làm như vậy sẽ tiêu hao nguồn cung cấp vũ khí, thay vì thế, hãy theo đuổi một chính sách tấn công quân kháng chiến chỉ khi nào bị tấn công.
Cac quan sát viên quân đội của Liên Hiệp Quốc đã khẳng định rằng lực lượng đặc biệt của Việt Nam tiếp tục hoạt động có giới hạn bên trong Campuchia. Họ nói, quân đội tinh nhuệ của Việt Nam được bố trí ở Seam Reap cho tới đầu năm 1992. Theo các bản tin của báo chí, quân đội Việt Nam đã kéo vào tỉnh Kampot vào tháng 3 năm 1991 để đẩy lùi cuộc tấn công của Khơme Đỏ. Richard Solomon, phụ tá Ngoại trưởng Mỹ, đã phát biểu tại một phiên họp của Thượng viện Mỹ vào tháng 4 năm 1991 rằng Việt Nam đã bố trí lại hàng ngàn cố vấn quân sự, vào khoảng 5.000 tới 10.000 người. Ông ta nói thêm, Việt Nam đã gửi các lực lượng của họ ra vào Campuchia để giải quyết các cam kết riêng.
Heng Samrin và Hun Sen đã bị buộc tội thiết lập hệ thống kinh tế kiểu cộng sản bằng cách tạo cho nhà nước chiếm đa phần trong nền kinh tế một cách không tương xứng, việc làm như vậy được xem là đã đi theo Việt Nam một cách mù quáng.
Hun Sen đã bày tỏ ý đối lập “ Các hệ thống kinh tế của Việt Nam và Campuchia khác nhau. Chúng tôi có một số cố vấn kinh tế Việt Nam, nhưng nền kinh tế của Campuchia khác với Việt Nam. Chúng tôi lắng nghe các ý kiến của họ (Việt Nam), nhưng chúng tôi đưa ra các quyết định của mình. Nhưng hiện nay, nếu chúng tôi không theo những gì họ (phương Tây) nói thì họ sẽ đe dọa cắt viện trợ hoặc đưa ra những lời phản đối kịch liệt trên báo chí”.
Người ta suy đoán rằng Việt Nam đã vận chuyển lấy đi nguồn tài nguyên thiên nhiên của Campuchia trị giá hàng triệu đô la và họ đã lấy gỗ be và cao su trong thời gian họ lưu lại kéo dài ở đất nước này. Hun Sen đã bác bỏ luận điệu đó.
Ông nói “ Điều đó không đúng. Mậu dịch giữa các quốc gia là chuyện bình thường. Việt Nam có thể mua gỗ be và cao su của Campuchia với giá tương đương như các nước khác đã mua loại hàng hóa này của chúng tôi”.
Việt Nam đã phải trả giá cho cuộc phiêu lưu ở Campuchia bằng máu. Sau khi rút các lực lượng của họ vào năm 1989, các quan chức Việt Nam đã đưa ra các bản báo cáo trái ngược nhau về sự tổn thất nhân mạng. Theo một bản ước tính khoảng 40.000 tới 50.000 bộ đội Việt Nam đã bị tử trận hoặc bị thương ở Campuchia trong thời gian từ 1978 – 1988. Một cuộc nghiên cứu đã được trình với Quốc hội ở Hà Nội cho biết khoảng 67.000 quân Việt Nam đã bị chết hoặc bị thương trong chiến dịch 10 năm ở Campuchia. Các con số cao nhất được Thiếu tướng Nguyễn Văn Thái khẳng định, cho biết khoảng 55.300 bộ đội đã bị chết, 110.000 bị thương nặng và 55.000 bị thương nhẹ, tổng số thương vong trong chiến tranh là 220.300 người.
Chính phủ Phnom Penh đã cảm thấy mang nặng ơn nghĩa với Việt Nam. Tổng bí thư Heng Samrin phát biểu trong bản báo cáo của ông với đại hội Đảng Cách mạng Nhân dân Campuchia lần thứ năm vào tháng 10 năm 1985 là Campuchia phải tăng cường sự liên minh với Việt Nam, Lào và Liên Xô, vì một sự liên minh như vậy là một “ quy luật “ để đảm bảo sự thành công cuả cách mạng Campuchia. Heng Samrin đã cố gắng thay đổi não trạng của những người nghi ngờ sự có mặt của lực lượng bộ đội Việt Nam. Ông cố thuyết phục họ bỏ đi “ chủ nghĩa sô vanh thiển cận “ là xâm phạm đến tình hữu nghị giữa Campuchia và Việt Nam.
Nhưng nhiều người Campuchia biểu lộ cảm xúc không thiện cảm và chán ghét khi chính phủ chứng tỏ quyền lực của họ. Các bộ và cục được lãnh đạo bởi các quan chức Campuchia và Việt Nam. Khi sự oán ghét lên cao vào năm 1985, dân chúng đã nói thẳng việc ép buộc phải nhập ngũ vào quân đội Campuchia theo luật định là do Việt Nam. Tuy nhiên, dù những người dân Campuchia hay chỉ trích nhất cũng hiểu được rằng chính các chuyên gia của Hà Nội là những người đã giúp xây dựng lại hệ thống giáo dục vốn đã bị Khơme Đỏ phá hủy hoàn toàn.
Kiểu mô týp chống Việt Nam vẫn còn như cái bóng đen đào sâu thêm sự ngờ vực giữa hai quốc gia.
Ngoài khả năng tham nhũng lãnh đạo CSVN chẳng biết gì cả, Việt Nam thua Lào, Campuchia: Điều đương nhiên vì...
(Thị trường) - Nếu cứ phát triển như hiện nay, VN không chỉ thua Lào mà còn thua cả Campuchia, Myanma đó là điều đương nhiên
Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra khảo sát GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình".
Chia sẻ quan điểm cá nhân PGS-TS. Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thương mại cho rằng: "Cảnh báo VN thua Lào và Campuchia đã dần thành hiện thực, đặc biệt trong bối cảnh, nhiều chuyên gia khẳng định, Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình".
Thua Lào và Campuchia là hiển nhiên
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguy cơ tụt hậu của nền kinh tế Việt Nam là hiển nhiên, điều này đã được cảnh báo từ trước đó cả chục năm nhưng không ai làm gì, không ai thay đổi.
Đó là cả một quá trình phát triển mà VN đã bộc lộ nhiều yếu điểm. Biểu hiện đầu tiên là tốc độ tăng trưởng ngày càng chậm lại, lên ít nhưng xuống rất nhiều. Tốc độ tăng trưởng GDP ngày càng thấp, DN phá sản, tín dụng ngân hàng không tăng trưởng được; nợ xấu, sở hữu chéo chưa được khắc phục.
Dự báo VN thua Lào và Campuchia là điểu hiển nhiên
Từ những yếu tố như vậy phải nhìn thêm gánh nặng nợ công ngày càng tăng, bội chi lớn… Tăng trưởng nền kinh tế phải dựa vào khu vực sản xuất, khu vực làm ra nhiều của cải, đóng góp cho tăng trưởng GDP lại ngày càng bị lụi bại, trong khi Lào và Campuchia họ vẫn luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng 7%/năm thì VN cứ lẹt đẹt 5%/năm.
"Đã có lần tôi nói, nếu cứ như hiện nay VN không chỉ thua Lào mà còn thua cả Campuchia, Myanmar. Đó là điều đương nhiên", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói.
Ông Nam cho rằng, từ chỗ nền kinh tế không phát triển nó sẽ kéo theo sự đi xuống về mọi mặt từ GDP được cho là sắp thấp hơn Lào và Campuchia, Việt Nam đang bị đánh giá thấp về năng lực sáng tạo của nền kinh tế thua Lào, tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đang thua kém Campuchia. Đây là hệ quả của chính sách trì trệ, không chịu thay đổi.
Cùng quan điểm, GS Võ Đại Lược- Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu KTTƯ cũng không tỏ ra bất ngờ trước dự báo VN sẽ thua Lào và Campuchia.
Một lẽ thông thường người ta luôn nhìn VN phải hơn Lào và Cam nhưng thực tế hiện nay lại đang thua kém, rõ nhất là tốc độ tăng trưởng của Lào và Campuchia đang vượt VN. GS Võ Đại Lược cho rằng. từ tốc độ tăng trưởng bị thua đương nhiên sẽ thua kém về những lĩnh vực khác.
"Cứ nhìn vào sự tăng trưởng liên tục của Lào 7%/năm, VN tăng trưởng không vượt được 6%, thậm chí các chỉ số về năng lực sang tạo, môi trường sản xuất cũng đều bị đánh giá thấp hơn Lào và Campuchia… Nếu không có đổi mới, tiếp tục trì trệ như thế này thì việc Lào và Cam vượt mặt VN là điều dễ hiểu", vị GS này nói.
Tăng trưởng không bền vững
Đi vào phân tích cụ thể, Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu thương mại PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho biết, nền kinh tế hiện nay không ngành nào không sa sút.
Ngành công nghiệp sản xuất ô tô của VN, sau 30 năm công nghiệp hóa tỉ lệ nội địa hóa cũng chỉ đạt 6-7%.
Chính sách điều hành, quản lý còn nặng tư duy bao cấp, cơ chế xin cho, VN chưa có được nền kinh tế thị trường đúng nghĩa. Đáng nói, cách thức tăng trưởng của VN không bền vững, chủ yếu dựa vào đào và bán, không dựa vào khu vực sản xuất mà ngược lại còn phải nuôi dưỡng những DNNN vốn được cho là ốm yếu, không hiệu quả.
Mặc dù được biệt đãi về phương diện tiếp cận nguồn lực, đồng thời trong nhiều trường hợp được hưởng vị thế độc quyền trên thị trường nội địa, cũng là khu vcc chiếm nhiều nguồn lực của quốc gia (gần 70%) nhưng đóng góp của khu vực DNNN cho nền kinh tế lại rất hạn chế (khoảng 30%), không những thế lại đang trên đà đi xuống. Nếu tiếp tục tập trung nguồn lực vào khu vực DNNN kinh tế sẽ chỉ đi xuống.
Trong khi đó, tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm đang được xem là yếu tố cản trở, kìm hãm nền kinh tế lại không được giải quyết dứt điểm.
PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho rằng, nhìn lại, không có nước nào như VN tỉnh nào cũng có sân bay, cảng nước sâu trong khi đường xá trọng điểm thì xuống cấp, lún nứt nhưng lại đổ tiền làm những đường mang tính khu vực. Lao động giá rẻ đang dần không còn là lợi thế, DN nước ngoài có biểu hiện rút dần khỏi VN.
Cùng với đó, khâu quản lý nhà nước đang bộ lộ nhiều yếu kém, bộ máy quản lý ngày càng phình to nhưng hiệu quả không rõ nét. Nếu cứ mãi quẩn quanh trong vòng kim cô đó mà không thoát được VN chỉ có nước đành chấp nhận chịu thua Lào và Campuchia.
GS Võ Đại Lược khẳng định, để cải thiện được tình hình trong bối cảnh hiện nay bắt buộc VN phải đổi mới mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn. Nhất là khi VN gần như cầm chắc sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, nếu không quyết tâm VN sẽ để mất cơ hội thay đổi.
Lam Lam
Việt Nam thua Lào, Campuchia: Đừng hoảng hốt thái quá!
(Thị trường) - Trước mắt Lào, Campucchia chưa thể phát triển như Việt Nam nhưng nếu chúng ta vẫn lãng phí mọi thứ thì nguy cơ thua có thể nghĩ tới.
Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh đã chia sẻ như vậy với Đất Việt trước số liệu khảo sát mà Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra về GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia.
Lào, Campuchia đang khuyến khích sự sáng tạo hơn
PV: - Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra khảo sát GDP bình quân đầu người năm 2013 của VN là 1.910 USD/người chỉ cao hơn Lào hơn 300USD/người và 900USD so với Campuchia. Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Chí Dũng phải thừa nhận "Nếu vẫn phát triển như hiện nay, các nước này chỉ mất 3-5 năm tới là vượt mình". Ông có bất ngờ về nhận định trên không và tại sao? Theo ông, vì sao thông tin kinh tế Việt Nam thua kém những nước như Lào và Campuchia luôn gây sự băn khoăn lớn trong dư luận đến vậy?
Ông Bùi Trinh: - Tôi nghĩ rằng từ một chỉ số GDP bình quân đầu người mà nói đến chuyện thua Lào hoặc Campuchia là sự hoảng hốt thái quá. Tuy nhiên nếu phát triển như hiện nay phải thấy thực sự là một nguy cơ.
Trên bình diện chung nếu chỉ lấy GDP làm thước đo duy nhất rồi bình luận rằng nền kinh tế chạm đáy hay chưa, hoặc nền kinh tế đi theo hình chữ V, chữ U hoặc hình SIN phần nào là võ đoán. Có thể thấy GDP nhìn từ góc độ thu nhập thì GDP bao gồm thu nhập của người lao động, thặng dư sản xuất gộp (bao gồm khấu hao tài sản cố định), thuế sản xuất (bao gồm thuế nhập khẩu) – trợ giá sản phẩm. Nên GDP bình quân đầu người không phải thu nhập bình quân đầu người.
Việc GDP bình quân đầu người quy ra USD càng phù phiếm vì cái này còn phụ thuộc vào tỷ giá và lạm phát.
Chẳng hạn một nước có lạm phát nhưng tỷ giá được neo lại thì tự nhiên cái GDP bình quân đầu người tính theo USD sẽ có con số lớn, như vậy GDP to hay nhỏ chỉ để cho vui mà chẳng phản ánh được gì. Chưa nói đến phương pháp tính toán GDP, hầu như 3 nước Việt Nam, Lào, Campuchia tính GDP đều không trừ đi trợ giá sản phẩm.
Chẳng hạn chỉ số tổng sản phẩm (GRDP) địa phương có trợ giá trong các chương trình bình ổn giá nhẽ ra phải trừ các khoản này ra khỏi GDP.
Tôi đã qua lại Campuchia và Lào nhiều lần kể cả mới đây thì có thể thấy trước mắt họ chưa thể phát triển như Việt Nam được về cả con người cũng như cơ sở vật chất. Nhưng nếu Việt Nam vẫn lãng phí mọi thứ, nhất là cách sử dụng nguồn nhân lực như hiện nay thì nguy cơ thua cũng có thể nghĩ tới.
PV: - Cùng với GDP được cho là sắp thấp hơn Lào và Campuchia, Việt Nam đang bị đánh giá thấp về năng lực sáng tạo của nền kinh tế thua Lào, tăng trưởng nền kinh tế, thu hút FDI, công nghiệp ô tô, thậm chí nông nghiệp như lúa gạo... đang thua kém Campuchia. Có thể nói dự báo VN thua Lào và Campuchia đã dần thành hiện thực được chưa, thưa ông, đặc biệt trong bối cảnh, nhiều chuyên gia đã khẳng định, Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình?
Ông Bùi Trinh: - Về trí tuệ, tôi cho rằng con người Việt Nam chẳng thua kém người nào trên thế giới này, vấn đề là cơ chế chính sách có tạo cho họ động cơ để sáng tạo không?
Cần phải nhìn nhận cách thức dạy và học ở Việt Nam có nuôi dưỡng được mầm sáng tạo hay không. Chúng ta từng thấy không ít trường hợp sáng tạo để rồi phải trả giá thì thực sự không ai còn muốn sáng tạo làm gì? Học sinh sáng tạo thì bị điểm kém, người lớn sáng tạo thì bị trù dập hoặc có thể nhận được những cái bĩu môi. Vì vậy sẽ rất khó.
Thực sự những người có tài, trí rất khó sáng tạo và thậm chí không được sử dụng. Điều này chúng ta đã thấy và nghe nhiều từ trước tới nay. Và cũng từ đây chúng ta mới có khái niệm “chảy máu chất xám” và những người không may không có chỗ nào để “chảy máu” do nhiều lý do họ có thể đói thực sự theo nghĩa đen trong khi những kẻ kém cỏi lại có nhiều cơ hội phởn phơ và có quyền dạy dỗ....
Cho nên tôi muốn nói rằng vấn đề cốt lõi là giáo dục. Quan trọng là tư duy giáo dục, người dạy phải biết rõ cần ra sản phẩm gì và người học biết được học để làm gì chứ hoàn toàn học để đi thi thì vô nghĩa.
Hiện Lào, Campuchia về kinh tế chưa vượt được Việt Nam nhưng thực tế họ đang khuyến khích người dân sáng tạo hơn.
Công nghiệp ô tô được cho là đi sau hơn Việt Nam rất lâu nhưng Campuchia đã sản xuất được xe điện Angkor EV 2013 có thể chạy được 300km/lần sạc với giá 5.000 USD.
Doanh nghiệp không 'sống', nền kinh tế khó vững
PV: - Xem xét cụ thể hơn, thưa ông, cách thức phát triển của Lào và Campuchia hiện nay giống và khác con đường Việt Nam đã đi qua như thế nào? Nếu như vậy, Lào và Campuchia có cơ hội nhìn vào bài học Việt Nam mà tránh được "bẫy thu nhập trung bình" mà Việt Nam đang vướng vào hay không? Đã có dấu hiệu gì chứng tỏ điều đó ở hai nền kinh tế này?
Ông Bùi Trinh: - Điều có thể thấy rõ nhất là nền kinh tế của 2 nước này chính sách ít can thiệp hơn.
Tôi nghĩ rằng về mặt chính sách tốt nhất đừng cố đạt tăng trưởng. Ví dụ như chủ trương gia tăng tổng cầu là hoàn toàn sai.
PV: - Phía Bộ KHĐT cho rằng, phải duy trì tăng trưởng ở mức 6-7% mới giúp tránh được tương lai gần trên nhưng theo nhiều chuyên gia đã nhận định, cách thức tăng trưởng không dựa vào phát triển sản xuất, tăng nội lực của nền kinh tế như ở VN hiện nay không đưa kinh tế Việt Nam ra khỏi vòng luẩn quẩn. Ông bình luận như thế nào về hai ý kiến trên? Theo quan điểm cá nhân ông, Việt Nam có cách nào để thoát khỏi "bẫy thu nhập trung bình" đang vướng phải, để nền kinh tế có thể đứng vững được trước những thách thức WTO sắp tới?
Ông Bùi Trinh: - Tôi không thích cụm từ "bẫy thu nhập trung bình" và càng không thích sự mê cuồng cái tăng trưởng GDP.
Từ khi chuyển từ hệ thống hạch toán sản xuất vật chất (MPS) sang hệ thống các tài khoản quốc gia (SNA), nhiều chỉ tiêu của Việt Nam ngày càng tương đồng với thế giới. Đồng thời cũng phát sinh một số ngộ nhận về con số GDP như chỉ tiêu “tuyệt đối” tính toán thành tích phát triển kinh tế và nâng cao đời sống.
Đồng thời một số người đã nhầm lẫn coi GDP gần như là chỉ tiêu thu nhập (lẽ ra chỉ tương quan cùng chiều), nên gây nên hiểu nhầm đáng tiếc.
Một số người đã mặc nhiên xem GDP bình quân đầu người như là thu nhập bình quân đầu người, khi nói đến GDP bình quân đầu người nhiều người lập tức so sánh đến thu nhập của dân cư.
Một số nghiên cứu cho rằng cơ cấu nền kinh tế đang có chiều hướng thay đổi chuyển từ trường phái Keynes (đường cung nằm ngang - tăng cầu làm tăng cung mà không tăng giá) sang gần hơn với trường phái classical (đường cung thẳng đứng - tăng cầu chỉ làm tăng giá).
Lý thuyết của J.M.Keynes không còn phù hợp với trường hợp kinh tế Việt Nam và như vậy chỉ tiêu GDP cũng không còn nhiều ý nghĩa. Lấy một chỉ tiêu không nhiều ý nghĩa như là chỉ tiêu duy nhất để phấn đấu trong các nghị quyết của các cấp là một điều không nên làm. Nó cũng phù hợp với xu hướng lạm phát trong những năm qua.
Một khả năng để lý giải điều này là những phát triển về số lượng trong nước (tăng lao động, tăng khai thác tài nguyên) sắp bão hòa. Ý nghĩa chính sách của điều này là những chính sách khuyến khích cần tập trung vào công nghệ và hiệu quả (efficiency) chứ không thể tập trung vào mở rộng sản xuất từ các yếu tố vốn và các ngành sử dụng nguyên liệu và lao động thô như trước.
Không còn cách nào khác để nền kinh tế thực sự ‘làm chủ’cuộc chơi thì các chính sách phải tạo được môi trường bằng phẳng cho các doanh nghiệp. Chỉ khi nào các doanh nghiệp ‘sống’ thì khi đó nền kinh tế mới có thể nói vững được.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Bích Ngọc (thực hiện)
ASEAN và các đối tác quan ngại tình hình biển Đông
TP - Hôm qua tại Lào, nhiều nước ASEAN và các đối tác bày tỏ quan ngại tình hình phức tạp trên biển Đông làm xói mòn lòng tin và đe dọa hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực… Việt Nam tái khẳng định lập trường của mình về vấn đề biển Đông và Tòa Trọng tài.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh (thứ 5, từ trái sang) chụp ảnh chung với các đại biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc. Nguồn: TTXVN
Ngày 25/7, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan, diễn ra 10 Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+1 với các đối tác Trung Quốc, Hàn Quốc, Canada, Nhật Bản, Ấn Độ, Úc, Mỹ, Liên minh châu Âu, Nga và New Zealand. Các đại biểu trao đổi về nhiều vấn đề khu vực và quốc tế, trong đó có tình hình bán đảo Triều Tiên, khủng bố, an ninh biển, biến đổi khí hậu, di cư, buôn bán người…
Nhiều nước chia sẻ quan ngại về tình hình phức tạp ở biển Đông làm xói mòn lòng tin và đe dọa hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực. Các nước nhấn mạnh lợi ích chung và tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở biển Đông; tôn trọng các cam kết về luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), bảo đảm thực hiện hiệu quả và đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên trên biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử trên biển Đông (COC).
Trao đổi xung quanh kết quả vụ Philippines kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng tài quốc tế được thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS, các nước tái khẳng định các lập trường đã được nêu thời gian qua. Nhiều nước đối tác của ASEAN nhấn mạnh việc coi trọng ASEAN được thành lập và xây dựng cộng đồng dựa trên luật lệ, phấn đấu cho hòa bình và hợp tác.
Cần thực hiện nghiêm túc DOC, sớm ký COC
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và đoàn Việt Nam bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp ở biển Đông, tái khẳng định lập trường của Việt Nam về việc bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở biển Đông và quan điểm về Tòa Trọng tài. Trước những diễn biến gần đây nhất, Việt Nam khẳng định sự cần thiết thực hiện kiềm chế, không tiến hành các hoạt động làm phức tạp thêm tình hình, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, tuân thủ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và UNCLOS; đồng thời các bên cùng nỗ lực thúc đẩy tham vấn, thương lượng, thực hiện nghiêm túc DOC và sớm ký COC. Phó Thủ tướng và đoàn Việt Nam kêu gọi các đối tác và cộng đồng quốc tế ủng hộ nỗ lực giải quyết hòa bình tranh chấp, tôn trọng tiến trình pháp lý và ngoại giao, góp phần tích cực vào việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định ở biển Đông và khu vực.
Các bộ trưởng cũng kiểm điểm tiến độ hợp tác, thống nhất định hướng tiếp tục nâng cao hiệu quả hợp tác thời gian tới và trao đổi về tình hình khu vực, quốc tế cũng như chuẩn bị cho các hội nghị cấp cao giữa ASEAN với một số đối tác vào tháng 9 năm nay. Các đại biểu cũng đánh giá tích cực về những tiến triển thực chất trong quan hệ hợp tác giữa ASEAN với các đối tác, nhất trí tiếp tục tăng cường hợp tác thông qua triển khai hiệu quả các kế hoạch hành động hiện có giữa ASEAN với từng đối tác.
Thông qua Tuyên bố chung ASEAN-Trung Quốc về thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC
Ngày 25/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc, hai bên thông qua Tuyên bố chung ASEAN-Trung Quốc về thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC. Các nước hoan nghênh những tiến triển trong thực hiện Kế hoạch hành động giai đoạn 2016-2020, triển khai Tuyên bố chung quan hệ đối tác chiến lược ASEAN-Trung Quốc vì hòa bình và thịnh vượng. Về hợp tác kinh tế, các bộ trưởng ghi nhận những nỗ lực hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại hai chiều 1.000 tỷ USD và đầu tư 150 tỷ USD vào năm 2020. Về văn hóa-xã hội, hội nghị hoan nghênh các hoạt động kỷ niệm được tổ chức trong năm nay là năm trao đổi giáo dục ASEAN-Trung Quốc và nhất trí lấy năm 2017 là năm Hợp tác du lịch ASEAN-Trung Quốc.
Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại Vientiane, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida thúc giục Trung Quốc tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế. Ông Kishida nói rằng, phán quyết này là cuối cùng và mang tính ràng buộc với các bên liên quan tranh chấp trên biển Đông. Ông Kishida bày tỏ hy vọng các bên liên quan sẽ không có bất kỳ hành động nào làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, Kyodo dẫn lời một quan chức Nhật Bản. Cùng ngày, bên lề các hội nghị ở Lào, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và Ngoại trưởng Úc Julie Bishop nhóm họp để thảo luận về tầm quan trọng của việc giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình, theo luật pháp quốc tế.
CSVN run sợ khi các nghị sĩ Mỹ thúc VN noi gương Phi Luật Tân kiện TQ
Hai thượng nghị sĩ có tiếng nói trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ mới lên tiếng kêu gọi Việt Nam theo chân Philippines, thách thức tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở biển Đông, ngay sau khi Tòa Trọng tài Liên Hiệp Quốc ra phán quyết tuyên bố phần thắng nghiêng về Philippines.
Thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, cùng ông Dan Sullivan, một thành viên khác của ủy ban này, đã lên tiếng “khuyến khích các nước có tranh chấp ở biển Đông, như Việt Nam, mưu tìm một phương cách xử lý tranh chấp lãnh hải tương tự [như Philippines] thông qua tòa trọng tài cũng như thông qua đàm phán giữa các bên liên quan”.
Hai thượng nghị sĩ Mỹ kêu gọi Hà Nội sau khi Tòa Trọng tài Liên Hiệp Quốc ra phán quyết được chờ đợi về vụ Philippines kiện Trung Quốc hôm 12/7, bác bỏ tuyên bố đòi chủ quyền gần như toàn bộ biển Đông của Bắc Kinh.
Tòa cũng tuyên bố rằng Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để đòi quyền lịch sử với các nguồn tài nguyên bên trong "đường lưỡi bò", và “đường đứt khúc 9 đoạn” này không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.
Khi được phóng viên VOA Việt Ngữ hỏi lý do vì sao Việt Nam nên có các bước đi tương tự như Manila, thượng nghị sĩ Dan Sullivan nói: “Tôi nghĩ đó là cách thức để xử lý các thách thức của khu vực một cách hòa bình. Tôi muốn nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ muốn các vấn đề [chủ quyền biển Đông] được giải quyết một cách hòa bình, và điều đó mang lại lợi ích cho tất cả các nước. Các quốc gia, nhất là Trung Quốc, đã hưởng lợi từ vùng biển Đông và biển Hoa Đông rộng mở".
Tôi nghĩ rằng vì quyền lợi chiến lược, sau phán quyết này, Trung Quốc nên ngồi vào bàn đàm phán với các nước để giải quyết vấn đề này. Nhưng nếu [Bắc Kinh] duy trì quan điểm bác bỏ, không quan tâm tới ý kiến của bất kỳ ai khác, và khẳng định chủ quyền về đường 9 đoạn, thì các nước khác sẽ đứng lên thách thức.
Ông nói thêm: "Tôi nghĩ rằng vì quyền lợi chiến lược, sau phán quyết này, Trung Quốc nên ngồi vào bàn đàm phán với các nước để giải quyết vấn đề này. Nhưng nếu [Bắc Kinh] duy trì quan điểm bác bỏ, không quan tâm tới ý kiến của bất kỳ ai khác, và khẳng định chủ quyền về đường 9 đoạn, thì các nước khác sẽ đứng lên thách thức”.
Trước đó, trong bài phát biểu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở thủ đô Washington, ông Sullivan cho rằng Trung Quốc đang “tự cô lập mình” bằng các hành động khẳng định chủ quyền ở biển Đông.
Vị thượng nghị sĩ này cũng kêu gọi hải quân Mỹ duy trì sự hiện diện ở khu vực tranh chấp, đồng thời hối thúc chính quyền Washington củng cố quan hệ với các nước như Việt Nam.
Trong tuyên bố lên tiếng “hoan nghênh” phán quyết của Tòa Trọng tài hôm 12/7, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình nhắc lại lập trường lâu nay của Hà Nội, là giải quyết các tranh chấp “bằng các biện pháp hòa bình” cũng như nhấn mạnh tới việc “duy trì tự do hàng hải và hàng không ở biển Đông”.
Người Philippines ăn mừng phán quyết của Tòa Trọng tài ở Manila hôm 12/7.
Dù tuyên bố không đứng về phía nào trong tranh chấp, Hoa Kỳ bấy lâu nay đưa tàu chiến qua sát các đảo nhân đạo mà Trung Quốc bồi đắp ở vùng biển tranh chấp.
Về khả năng phán quyết của Tòa Trọng tài gây căng thẳng trên biển Đông, nhất là từ phía Trung Quốc, tiến sĩ Joseph Chinyong Liow của Trường Ngoại giao S. Rajaratnam ở Singapore nói với VOA Việt Ngữ rằng còn quá sớm để đưa ra nhận định.
Căng thẳng có leo thang hay không còn tùy thuộc phần lớn vào Trung Quốc. Ngay từ đầu, Trung Quốc phản bác và không chấp nhận phán quyết của Tòa Trọng tài, và tuyên bố sẽ theo đuổi hành động của riêng mình, dù phán quyết có như thế nào. Nay thì phán quyết đi ngược lại quyền lợi của họ. Câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu Trung Quốc có các hành động khẳng định chủ quyền mạnh mẽ hơn hay không? Chúng ta chưa thể biết ngay được.
Nhà nghiên cứu này nói thêm: “Căng thẳng có leo thang hay không còn tùy thuộc phần lớn vào Trung Quốc. Ngay từ đầu, Trung Quốc phản bác và không chấp nhận phán quyết của Tòa Trọng tài, và tuyên bố sẽ theo đuổi hành động của riêng mình, dù phán quyết có như thế nào. Nay thì phán quyết đi ngược lại quyền lợi của họ. Câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu Trung Quốc có các hành động khẳng định chủ quyền mạnh mẽ hơn hay không? Chúng ta chưa thể biết ngay được”.
Ông Liow nói thêm rằng Việt Nam sẽ xem các tác động từ phán quyết và sẽ “tính toán các bước” đi cụ thể sắp tới.
Phản ứng về kết quả vụ kiện, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố rằng Bắc Kinh “cam kết duy trì hòa bình và ổn định ở biển Đông, nhưng sẽ không chấp nhận bất cứ quan điểm hay hành động nào dựa trên kết quả của Tòa Trọng tài về vụ tranh chấp”.
Hôm 11/7, nhật báo Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa đưa tin trên mạng xã hội rằng các lực lượng dự bị của hải quân Trung Quốc đã được huy động, sau khi có tin đồn họ được gọi tham gia nhiệm vụ từ ngày 10 tới 22/7, trùng khoảng thời gian tòa ra phán quyết.
Trong khi đó, Chủ tịch Liên hiệp châu Âu Donald Tusk hôm nay, 12/7, thận trọng kêu gọi Trung Quốc tôn trọng “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”.
Trả lời VOA Việt Ngữ lên lề hội thảo ở CSIS, ông Hank Hendrickson, Giám đốc Điều hành của Hội Hoa Kỳ và Philippines cho biết người Philippines ở Mỹ “vui mừng” vì phán quyết của tòa.
Ông cũng bày tỏ hy vọng rằng tân chính phủ Philippines và chính quyền Trung Quốc cùng ngồi lại đàm phán để “giải quyết các khác biệt” cũng như “kiềm chế” không gây căng thẳng.
Bế tắc về vấn đề Biển Đông, ASEAN tìm cách thay đổi luật chơi: Tống cổ Campuchia
Các nhà ngoại giao đang muốn thay đổi những luật lệ cơ bản trong khâu ra quyết định của ASEAN trước nỗi thất vọng vì sự bế tắc cũng như chia rẽ nội bộ khối.
Các ngoại trưởng hôm qua có mặt tại lễ khai mạc Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN ở thủ đô Vientaine, Lào. Ảnh: AP
Hội nghị ngoại trưởng 10 nước thuộc Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra ở Vientaine, Lào, bế tắc trong việc ra tuyên bố chung đề cập đến vấn đề Biển Đông, vì vấp phải sự phủ quyết của Campuchia. Đây là hội nghị quan trọng nhất của ASEAN kể từ khi Tòa Trọng tài hôm 12/7 ra phán quyết bác bỏ yêu sách "đường lưỡi bò" Trung Quốc đơn phương vẽ ra trên Biển Đông, theo Wall Street Journal.
Theo bình luận viên Ben Otto, đây là kết quả không khiến nhiều người ngạc nhiên, bởi ASEAN lâu nay vẫn ra mọi quyết định dựa trên nguyên tắc đồng thuận. Trong khi đó, Trung Quốc đã liên tục gây sức ép lên các đối tác thương mại và đầu tư ở Đông Nam Á nhằm ngăn cản ASEAN ra tuyên bố thừa nhận phán quyết.
Nhiều quan chức ngoại giao Đông Nam Á hồi cuối tuần trước cho biết họ ngày càng cảm thấy bị xúc phạm bởi "sự thao túng" của Trung Quốc lên ASEAN.
Một số nhà ngoại giao tiết lộ hầu hết các nhóm, dẫn đầu bởi Philippines, Việt Nam và Indonesia đều muốn ra tuyên bố thể hiện sự ủng hộ của ASEAN với phán quyết từ tòa quốc tế.
Nhưng theo một quan chức ngoại giao Đông Nam Á, Campuchia lại là nước duy nhất ngăn cản ASEAN ra tuyên bố chung liên quan đến vấn đề Biển Đông vì họ không muốn Trung Quốc bị chỉ trích, AFP đưa tin.
Thủ tướng Campuchia Hun Sen tháng trước còn lên tiếng phản đối ASEAN ủng hộ phán quyết "đường lưỡi bò" và nhấn mạnh vấn đề Biển Đông "nên được giải quyết giữa các nước liên quan".
Nỗi thất vọng bên trong hiệp hội bắt đầu làm nảy sinh những cuộc thảo luận về một ý tưởng chưa từng có. Các nhà ngoại giao muốn thay đổi quy định về nguyên tắc đồng thuận của ASEAN, cho phép xây dựng nên các liên minh nhỏ hơn, giúp một bộ phận các nước trong khối có thể tự mình xử lý, đưa ra hành động đối với những vấn đề gây tranh cãi, WSJ dẫn lời các nhà ngoại giao cho hay.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là nếu muốn thay đổi bất cứ quy định nào, ASEAN cần bỏ phiếu đồng thuận và chắc chắn các đồng minh của Trung Quốc sẽ ngăn cản điều này, giới quan sát đánh giá.
Nỗi thất vọng hiện hữu rõ nét nhất hôm 23/7 khi Indonesia tổ chức một phiên họp bên lề hội nghị. Mục tiêu của buổi thảo luận là nhằm tìm kiếm sự đồng thuận trong nhóm trước khi bước vào các cuộc họp thường niên sẽ diễn ra trong những ngày sau đó, với sự tham gia của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cùng Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và đại diện các cường quốc châu Á khác.
Các quan chức ngoại giao mô tả phiên họp trên như một cách để thuyết phục Campuchia đứng về phía họ, giúp khối phần nào thoát khỏi ảnh hưởng từ Trung Quốc. Nhưng cuộc họp đã kết thúc mà không đạt được một thỏa thuận nào.
Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi gọi buổi thảo luận trên là một minh chứng rõ nét, giúp nhắc nhở tất cả các thành viên về những chuẩn mực và giá trị của ASEAN.
"Chúng ta cần một ASEAN thống nhất để nói lên tầm quan trọng trong việc bảo vệ ngôi nhà của chúng ta", bà nhấn mạnh. "Ta cần bảo vệ ngôi nhà này và Indonesia sẽ đứng ở tuyến đầu. Chúng ta sẽ không để kẻ khác phá hoại nhà mình".
Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (trái) trao đổi với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, bên cạnh là Thủ tướng Campuchia Hun Sen, tại Thượng đỉnh Á-Âu, ở Mông Cổ, ngày 15/7. Ảnh: AP
Thay đổi "luật chơi" của ASEAN được xem như phương sách cuối cùng, các nhà ngoại giao cho hay. "Đầu tiên, tôi nghĩ chúng ta đều muốn nhìn thấy một ASEAN đoàn kết", bà Marsudi nói.
Nhiều nhà ngoại giao tiếp tục phàn nàn việc Trung Quốc chủ yếu dựa vào Campuchia để ngăn cản những nỗ lực của ASEAN bàn thảo về tình hình Biển Đông.
Một số người cho rằng việc Trung Quốc thông báo viện trợ cho Campuchia 600 triệu USD sau khi Tòa Trọng tài ra quán quyết là một "phần thưởng" mà Bắc Kinh dành cho Phnom Penh. Song Trung Quốc phủ nhận mọi mối liên quan chính trị đằng sau động thái này. Thủ tướng Hun Sen nói ông đã xin viện trợ và nó sẽ giúp Campuchia triển khai tốt hơn các dự án cơ sở hạ tầng phục vụ bầu cử, giáo dục cũng như y tế.
"Ép buộc tất cả các quốc gia ASEAN hình thành một lập trường thống nhất về vấn đề này là đi ngược lại quan điểm nhất trí thông qua tham vấn", đại diện Bộ Ngoại giao Trung Quốc trả lời các câu hỏi từ WSJ và thêm rằng "nhiều nước ASEAN có lập trường khác biệt về vấn đề Biển Đông".
Trong một bài viết trên TodayOnline, ông Tang Siew Mun, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ASEAN ở Viện ISEAS-Yusof Ishak, thậm chí còn cho rằng ASEAN có thể xem xét phương án loại bỏ tư cách thành viên của Campuchia nếu tình hình vẫn tiếp diễn.
"ASEAN là một hiệp hội, không phải là câu lạc bộ các quốc gia. Campuchia cần phải hiểu rằng việc cản trở ASEAN để làm hài lòng Trung Quốc sẽ phá hoại tính khả thi của khối như một phương tiện để giải quyết các nhu cầu và thách thức khu vực", ông nói.
"Campuchia phải quyết định tương lai của họ nằm trong ASEAN hay cùng với người láng giềng lớn hơn, giàu có hơn. ASEAN cũng nên xem xét tương lai của khối sẽ tốt hơn nếu Campuchia ở trong hay ngoài khối".
Ông Tang chỉ ra rằng Hiến chương ASEAN hiện nay chưa có điều khoản để các thành viên rút lui hoặc bị khai trừ, nhưng ông khẳng định câu hỏi về "Cambrexit" (ám chỉ việc Campuchia rời khỏi ASEAN) không thể để ngỏ mãi mãi nếu Phnom Penh vẫn tiếp tục chính sách cản trở lợi ích lớn hơn của khối.
"Đây là trận chiến mà ASEAN phải chiến đấu và giành chiến thắng. Việc cố gắng 'giữ thể diện' và vẻ ngoài đoàn kết sẽ khiến ASEAN đánh mất vai trò của mình", ông Tang nhấn mạnh
Trong khi đó, không ít nhà ngoại giao ASEAN lại kỳ vọng Trung Quốc dần dần sẽ theo đuổi một lập trường ít cứng rắn hơn. Suy nghĩ này bắt nguồn từ một dự thảo chính sách Trung Quốc đưa ra sau phán quyết từ Tòa Trọng tài, không đề cập đến cái gọi là "đường 9 đoạn" mà Bắc Kinh từ trước đến nay vẫn sử dụng để tuyên bố chủ quyền với phần lớn diện tích Biển Đông. Phán quyết đã chỉ ra rằng đường này không có cơ sở pháp lý.
"Hãy để mọi chuyện lắng dịu", một nhà ngoại giao Đông Nam Á bình luận.
Vũ Hoàng
Asean 'vừa mạnh vừa yếu' về Biển Đông
Image copyrightHOANG DINH NAM AFPHiện chưa rõ các nước Asean có ra được thông cáo chung hay không trong Hội nghị các Bộ trưởng Ngoại giao tại Vientiane, Lào, đặt ra các câu hỏi trong giới quan sát về điểm yếu của Asean cũng như nguy cơ 'đứng bên lề' của vấn đề Biển Đông.
Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Don Pramudwinai nói với giới phóng viên sau phiên họp khẩn cấp rằng vấn đề Biển Đông không hề được thảo luận, theo hãng tin AP đưa từ hội nghị sáng 25/7.
Tuy nhiên, ông Don Pramudwinai cũng nói Asean cuối cùng cũng sẽ ra thông cáo chung, nhưng từ chối cho biết liệu thông cáo này có đề cập gì đến vấn đề Biển Đông và Trung Quốc hay không.
Trả lời BBC Tiếng Việt từ Manila, thẩm phán Tòa tối cao Philippines, ông Antonio Carpio nhận định:
"Trước hết, Asean là một tổ chức hội nhập kinh tế, không phải một đồng minh quân sự hay an ninh. Asean thậm chí không có cơ chế giải quyết xung đột với các tranh chấp chủ quyền trong khu vực Asean.
Thứ hai, Asean vận hành bằng sự đồng thuận nhất trí, và vì thế Asean cũng mạnh mẽ ngay tại điểm mà nó yếu nhất.
Thứ ba, không phải tất cả các quốc gia trong khối Asean đều nằm trong tranh chấp trên Biển Đông, và một số quốc gia không có tranh chấp còn lệ thuộc nặng nề vào sự hỗ trợ kinh tế từ Trung Quốc.
Ba yếu tố đó sẽ luôn khiến Asean phải đấu tranh để tìm được vị thế chung khi đối mặt với sự bành trướng về hàng hải và chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông.”
'Giải pháp'
“Giải pháp tốt nhất cho những nước có xung đột, đó là Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Indonesia sẽ đưa ra tuyên bố chung của riêng họ, như chấp thuận phán quyết của tòa trọng tài là đường chín đoạn là phi pháp theo UNCLOS và không có thực thể nào trên quần đảo Trường Sa tạo ra vùng đặc quyền kinh tế.”
Image captionThẩm phán Antonio Carpio từ Tòa tối cao Philippines
“Nếu không, Campuchia hay Lào, những nước không có tranh chấp chủ quyền, sẽ luôn có thể giữ toàn bộ khối Asean làm con tin trong vấn đề tranh chấp Biển Đông," thẩm phán Carpio nói với BBC Tiếng Việt.
Còn ông Malcolm Cook, một nhà phân tích từ Viện nghiên cứu Đông Nam Á tại Singapore, nói với AP:
"Dĩ nhiên, Campuchia đã làm tê liệt Asean... làm tổn thương sự đoàn kết, gắn kết, phù hợp và uy tín của Asean."
"Nó làm Asean đứng ra ngoài lề, chứ không còn ở trong trung tâm của vấn đề nữa."
"Với Lào và Campuchia, họ rõ ràng coi mối quan hệ với Trung Quốc là quan trọng hơn vị trí thành viên của mình trong Asean và sẵn sàng làm tổn thương Asean để củng cố quan hệ của mình với Trung Quốc," ông Malcolm Cook nhận định.
"Rõ ràng, sự đoàn kết của Asean đã bị tổn thương nghiêm trọng, nhưng đây là một viên đạn xứng đáng. Đồng thời, sự phát triển gần đây làm dấy lên câu hỏi về định hướng chiến lược và tương lai của Asean, trong trường hợp khối này không thể tạo ra những thảo luận uy tín hoặc có vai trò trong các vấn đề nghiêm trọng thì nhiều người sẽ xem xét lại về điểm sáng trong nội bộ khối này."
Image copyrightHOANG DINH NAM AFPImage captionBộ trưởng Ngoại giao Campuchia Prak Sokhon tại hội nghị ở Lào
Ông Tang Siew Mun, nhà nghiên cứu tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore cũng cho hay:
"Asean là một tổ chức, không phải là một hội đoàn bình dân. Campuchia cần hiểu rõ nếu ngăn cản Asean để làm vừa lòng Trung Quốc, việc đó rõ ràng sẽ ảnh hưởng đến sự sống còn của Asean trên bất cứ phương diện nào với các vấn đề và thử thách trong khu vực.
"Campuchia phải quyết định tương lai của mình đi với Asean hay với người hàng xóm giàu có và to lớn hơn. Asean cũng sẽ nên xem xét tương lai của mình sẽ tốt hơn nếu có hay không có Campuchia," ông nói với tờ Today online của Singapore.
Trong khi đó, tờ Tuổi Trẻ tại Việt Nam trích dẫn lời Giáo sư Thitinan Pongsudhirak, giám đốc Viện nghiên cứu an ninh và quốc tế, khoa khoa học chính trị tại ĐH Chulalongkorn (Thái Lan) nói:
"Điều then chốt sẽ là trong bản tuyên bố chung có từ ngữ nào nói về tuân thủ luật pháp quốc tế hay không. Tôi cho rằng các ngoại trưởng ASEAN cuối cùng sẽ có một tuyên bố khái quát và mơ hồ khi ám chỉ về Biển Đông mà không hề thừa nhận phán quyết của Tòa trọng tài."
Nhưng tờ báo này cũng trích lời một quan chức Asean rằng tại phiên họp đặc biệt bất thường sáng 25/7, các Ngoại trưởng về cơ bản đã thống nhất các văn kiện đưa vào tuyên bố chung của hội nghị, trong đó có đề cập đến tiến trình pháp lý ngoại giao để giải quyết các tranh chấp ở biển Đông, không quân sự hóa Biển Đông.
“Tuyên bố chung của Ngoại trưởng các nước ASEAN nhiều khả năng sẽ được công bố vào cuối hội nghị. Nếu không ra được tuyên bố chung thì rõ ràng đó là sự thất bại của nước chủ nhà Lào”, vị quan chức này nhấn mạnh.
ASEAN ra tuyên bố chung lên án hành động của Trung Quốc ở Biển Đông
Hãng tin AFP cho biết, cuối giờ sáng hôm nay 25/7, Ngoại trưởng các nước ASEAN đã ra một tuyên bố chung sau 2 ngày họp. Tuyên bố nêu rõ, ASEAN “tiếp tục lo ngại về những diễn biến hiện tại và gần đây” ở Biển Đông. “Những hành động này đang làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và đe dọa hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực”, tuyên bố cho biết.
Tuyên bố cũng nêu: “Chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông”.
Tuyên bố kêu gọi phi quân sự hóa và kiềm chế ở Biển Đông, đồng thời kêu gọi tổ chức thường xuyên hơn nữa các cuộc họp giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm đẩy nhanh quá trình thực thi Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông, lập đường dây nóng để xử lý các tình huống khẩn cấp trên biển.
Tuy nhiên, tuyên bố lại không đề cập đến phán quyết của tòa trọng tài quốc tế của Liên Hợp Quốc hôm 12/7. Phán quyết này cho rằng yêu sách “đường chín đoạn” của Trung Quốc trên Biển Đông là không có cơ sở.
Tuyên bố trên được đưa ra sau cuộc họp giữa đại diện các nước ASEAN với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, và không lâu sau khi Campuchia bị cho đang tìm cách ngăn ASEAN đạt được đồng thuận về vấn đề Biển Đông, mà cụ thể là Campuchia phản đối đưa phán quyết của tòa trọng tài vào tuyên bố chung của hội nghị.
Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao thạo tin cho biết, tại cuộc họp hôm nay, Philippines cuối cùng đã chấp nhận một phán quyết chung lên án hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông mà không đề cập đến phán quyết của tòa. Điều này được cho là nhằm phá vỡ thế bế tắc, ngăn chặn nguy cơ ASEAN lại không thể đưa ra một tuyên bố chung.
Tòa trọng tài thường trực theo Phụ lục VII Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 ngày 12/7 đã ra phán quyết cuối cùng về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc liên quan tới yêu sách “đường chín đoạn” của Bắc Kinh trên Biển Đông. Theo phán quyết này, tòa khẳng định yêu sách “đường chín đoạn” của Trung Quốc không có cơ sở pháp lý.
Trung Quốc vẫn ngang ngược không công nhận phán quyết và tuyên bố tiếp tục xây dựng trái phép ở Biển Đông.
Minh Phương
Tổng hợp
Biển Đông thử thách ASEAN
TP - Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN diễn ra hôm qua tại Lào, nhiều đại biểu cho rằng, biển Đông chính là phép thử đối với sự thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN. Họ cũng trao đổi một số vấn đề liên quan Tòa Trọng tài quốc tế.
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 khai mạc sáng 24/7 tại Vientiane. Ảnh: TTXVN
Các bộ trưởng khẳng định tầm quan trọng của biển Đông gắn liền với hòa bình, ổn định và hợp tác của khu vực; tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp gần đây trên biển Đông, trong đó có việc bồi đắp và quân sự hóa, làm gia tăng căng thẳng, xói mòn lòng tin, ảnh hưởng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực.
Nhiều bộ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, ASEAN cần phát huy đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm, đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định, kêu gọi kiềm chế và tạo môi trường thuận lợi cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp; biển Đông cũng chính là phép thử đối với sự thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN. Một số vấn đề liên quan Tòa Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) cũng được trao đổi.
Cần tôn trọng các tiến trình pháp lý và ngoại giao
Các bộ trưởng khẳng định lập trường nhất quán về giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS; tầm quan trọng của việc đề cao luật pháp quốc tế, các tiến trình pháp lý và ngoại giao, kiềm chế, không sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực; không quân sự hóa, không có các hành động làm phức tạp tình hình hoặc gia tăng căng thẳng, và đạt tiến triển thực chất trong việc thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) và xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC).
Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, tại hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhấn mạnh tầm quan trọng nhiều mặt của biển Đông đối với các nước trong và ngoài khu vực; chia sẻ quan ngại về những diễn biến phức tạp gần đây và hệ lụy đối với hòa bình, an ninh, ổn định khu vực; khẳng định vai trò quan trọng của ASEAN đóng góp vào thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác giữa các nước trong khu vực, tạo môi trường thuận lợi để các nước giải quyết hòa bình tranh chấp, phù hợp luật pháp quốc tế, UNCLOS.
Phó Thủ tướng cũng khẳng định tầm quan trọng của việc ASEAN kiên trì lập trường chung; kêu gọi các nước thực hiện kiềm chế, không quân sự hóa, tôn trọng các tiến trình pháp lý và ngoại giao, thực hiện nghiêm túc DOC, sớm đạt được COC...
Thúc đẩy 3 trụ cột
Các bộ trưởng đặc biệt nhấn mạnh ASEAN cần ưu tiên hàng đầu việc củng cố, tăng cường đoàn kết, thống nhất bởi đây là một trong những điều kiện tiên quyết cho thành công của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, là nền tảng để ASEAN khẳng định, phát huy vai trò, trách nhiệm và tiếng nói trong việc xử lý các vấn đề chiến lược liên quan hòa bình, an ninh, ổn định khu vực, nâng cao hình ảnh, uy tín của Cộng đồng ASEAN.
Về triển khai Tầm nhìn ASEAN 2025, các bộ trưởng hoan nghênh những tiến triển trên cả 3 trụ cột, trong đó có việc xác định và cụ thể hóa các ưu tiên theo từng giai đoạn, thiết lập các cơ chế giám sát nâng cao hiệu quả và tiến độ thực thi.
Về Kế hoạch Tổng thể Chính trị-An ninh ASEAN 2025, nhiều tiến triển tích cực đã đạt được, với 140 trong tổng số 290 dòng hành động đang được triển khai, đạt tỷ lệ gần 50%, trong đó có nhiều dòng hành động thực chất như khởi động xây dựng quy trình chuẩn về hỗ trợ lãnh sự dành cho công dân ASEAN ở nước thứ 3, thành lập Trung tâm Quân y ASEAN, tổ chức các cuộc diễn tập về cứu trợ thiên tai, an ninh biển, chống khủng bố, gìn giữ hòa bình trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+).
Về kinh tế, Hội nghị hoan nghênh các kế hoạch hành động mới giai đoạn 2016-2025 đã được xây dựng ở hầu hết kênh chuyên ngành như đầu tư, thuận lợi hóa thương mại, giao thông vận tải, doanh nghiệp vừa và nhỏ, du lịch, khoa học công nghệ, nông-lâm nghiệp...
Về văn hóa-xã hội, các bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của trụ cột này trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và xây dựng bản sắc ASEAN; đánh giá cao những kết quả tích cực, trong đó có việc xây dựng Hướng dẫn của ASEAN về trách nhiệm xã hội công ty đối với lao động, vận hành Viện Kinh tế Xanh ASEAN...
Bên cạnh đó, các quan chức cao cấp ASEAN và Ủy ban các đại diện thường trực ASEAN được giao nhiệm vụ nghiên cứu khả năng cập nhật Hiến chương ASEAN nhằm bảo đảm ASEAN đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của giai đoạn mới. Các bộ trưởng nhất trí trao Quy chế đối tác theo lĩnh vực cho Thụy Sỹ và Đối tác phát triển cho Đức. Các bộ trưởng thông qua Tuyên bố kỷ niệm 40 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và chấp thuận đề nghị tham gia TAC của Chile, Iran, Marốc và Ai Cập.
Hôm nay, 25/7, sẽ diễn ra 10 Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+1 với các bên đối thoại (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Úc, New Zealand, Nga, Canada và Liên minh châu Âu).
Việt Nam thúc đẩy hợp tác song phương
Ngày 24/7, bên lề ngày họp đầu tiên của các bộ trưởng ngoại giao ASEAN, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh có các cuộc gặp, trao đổi song phương với ngoại trưởng Singapore và Indonesia. Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrisnan khẳng định, Singapore mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam phát triển kinh tế sáng tạo, kết nối hai nền kinh tế, thúc đẩy kinh tế kỹ thuật số. Hai bên nhất trí cần tiếp tục các dự án hợp tác kinh tế dài hạn, đánh giá cao tầm quan trọng của dự án khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP), nhất trí ưu tiên thúc đẩy VSIP tập trung vào các ngành công nghệ mới, kết nối với các dự án doanh nghiệp khởi nghiệp. Tại cuộc gặp với Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi, phía Việt Nam và Indonesia nhất trí thúc đẩy hợp tác biển, tích cực đẩy nhanh tiến độ đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế giữa hai nước.
Trước đó, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh có cuộc gặp với Cố vấn Nhà nước, Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ trưởng Văn phòng Tổng thống Myanmar Aung San Suu Kyi. Đây là cuộc gặp chính thức đầu tiên giữa Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh và bà Aung San Suu Kyi từ khi bà đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar. Phó Thủ tướng đề nghị phía Myanmar tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh tại Myanmar, nhất là trong các lĩnh vực ngân hàng, hàng không, viễn thông, khoáng sản, du lịch và nông nghiệp.
Các chuyên mục 
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị - Wang Yi gặp thủ tướng Cam Bốt Hun Sen tại Phnom Penh, tháng 4/2016.Ảnh : Pring Samrang/Reuters
