Các chuyên mục 
Tàu hải cảnh Trung Quốc. Nguồn: ABC NewsTheo giới quan sát, phán quyết của Tòa Trọng tài hôm 12/7 không khiến Trung Quốc thừa nhận sự thật mà còn làm dấy lên làn sóng chủ nghĩa dân tộc, được biểu hiện bằng những cuộc biểu tình rải rác hoặc những bài xã luận lớn tiếng trên báo chí nhà nước Trung Quốc. Đến nay, Bắc Kinh chưa có dấu hiệu sẽ hành động hung hăng hơn. Nhưng một số tiếng nói hiếu chiến trong quân đội Trung Quốc đang đòi lãnh đạo nước này hành động mạnh bạo hơn - một cách phản ứng nhằm vào Mỹ và các đồng minh khu vực, Reuters dẫn các nguồn tin thân cận với lãnh đạo và quân đội Trung Quốc.
Phát ngôn sặc mùi thuốc súng
“Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc đã sẵn sàng”, một nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc nói và ngụ ý phát động chiến tranh nhằm vào láng giềng. Một nguồn tin khác thân thiết với lãnh đạo Trung Quốc cũng mô tả tư tưởng diều hâu trong quân đội nước này.
“Đó là sự mất mặt lớn. Chúng ta sẽ làm điều chúng ta phải làm… Toàn quân đội đã được củng cố”, nguồn tin nói. Một số học giả và sĩ quan quân đội nghỉ hưu của Trung Quốc cũng đòi phải gửi tín hiệu phản ứng mạnh mẽ hơn. “Quân đội Trung Quốc sẽ vào cuộc, Trung Quốc sẽ không bao giờ nhượng bộ nước nào trong vấn đề chủ quyền”, ông Liang Fang, giáo sư công tác tại ĐH Quốc phòng thuộc Quân đội Trung Quốc, viết trên mạng xã hội Weibo.
Cuối tuần qua, báo chí nhà nước Trung Quốc hân hoan dẫn lại một số báo Mỹ nói rằng, chiến lược của Mỹ sau khi Tòa Trọng tài ra phán quyết “đang thất bại”. Niềm tin dường như được cả Bắc Kinh và Washington thừa nhận này xuất phát từ một hội nghị cấp cao khu vực gần đây mà ở đó tuyên bố chung không đề cập đến phán quyết của Tòa Trọng tài hay Trung Quốc.
Sau đó, báo chí nhà nước Trung Quốc tuyên bố chiến thắng lần thứ hai, lần này với Úc. Cuối tuần qua, Global Times (Thời báo Hoàn cầu) thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc đăng bài xã luận lên án Úc chỉ là “mèo giấy” với “lịch sử không vẻ vang” thường bị các nước khác chế giễu, ABC đưa tin.
Bắc Kinh nói rằng, tuyên bố chung do Úc, Mỹ và Nhật Bản đưa ra tuần trước nhằm kêu gọi Trung Quốc tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài là một thất bại vì không mấy quốc gia khác ủng hộ quan điểm này. Bài xã luận được đăng trong bối cảnh thời điểm phát biểu của Ngoại trưởng Úc Julie Bishop bị người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng gạt bỏ, thậm chí còn cảnh báo Úc phải “nói và cư xử thận trọng”.
Một dấu hiệu nữa cho thấy chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng ở Trung Quốc sau khi có phán quyết của Tòa Trọng tài là một vụ biểu tình nhỏ xảy ra ở thành phố Melbourne (Úc) do một số người trong cộng đồng người Hoa tham gia nhằm kêu gọi Úc ủng hộ việc Trung Quốc phủ nhận phán quyết. Một số bình luận trên mạng thậm chí còn kêu gọi ngành du lịch Trung Quốc tẩy chay Úc.
Nhiều chú ý dồn vào nguy cơ Trung Quốc thiết lập Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) trên biển Đông. Những nguy cơ khác bao gồm việc quân đội Trung Quốc gắn tên lửa lên các máy bay ném bom khi tuần tra trên biển Đông, có khả năng nhằm vào các nước tranh chấp chủ quyền lãnh thổ với nước này, các nhà phân tích nhận định.
Ông Yue Gang, một đại tá Trung Quốc về hưu, nói rằng, thông báo của Trung Quốc về việc tuần tra thường xuyên trên vùng trời biển Đông cho thấy nước này đang tìm cách phủ nhận năng lực trên không vượt trội của Mỹ nhờ các tàu sân bay. Trung Quốc cần đủ tự tin để chọc giận và đuổi Mỹ ra, ông này nói.
Trung Quốc được cho là sẽ bất chấp tất cả để tăng cường năng lực quân sự trên biển Đông. “Chúng tôi phải chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài và phải coi đây là ngã rẽ trong chiến lược quân sự trên biển Đông”, ông Li Jinming công tác tại Viện Nghiên cứu biển Đông thuộc ĐH Hạ Môn (Trung Quốc) viết trong bài đăng trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á.
Nằm im chờ thời
Trong khi đó, giới quan sát nhận định, lãnh đạo Trung Quốc sẽ không làm gì gây chú ý trước khi đón Hội nghị Thượng đỉnh G20 vào tháng 9. Trung Quốc không muốn để xảy ra sự vụ nào trước khi Chủ tịch Tập Cận Bình đón tiếp lãnh đạo các nền kinh tế lớn nhất thế giới đến Hàng Châu. Tuy nhiên, quan điểm của các nhân vật diều hâu trong quân đội Trung Quốc có thể làm tăng nguy cơ xảy ra hành động khiêu khích hoặc khinh suất trên biển Đông có thể dẫn đến xung đột nghiêm trọng.
Các nhà ngoại giao cho rằng, lãnh đạo Trung Quốc hiểu rất rõ mối đe dọa từ các cuộc xung đột. “Họ đang ở thế bất lợi. Họ lo ngại vì phản ứng quốc tế”, Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao công tác tại Bắc Kinh. “Họ thật lòng về việc muốn đưa các cuộc đàm phán trở lại quỹ đạo. Lãnh đạo Trung Quốc phải nghĩ dài và nghĩ kỹ về việc sẽ đi đâu tiếp theo”, nhà ngoại giao nói.
Ngoài ra, trong các lực lượng vũ trang Trung Quốc cũng có sự thừa nhận rằng, lực lượng của Trung Quốc sẽ thua nếu đối mặt với Mỹ. “Hải quân của chúng tôi không thể thắng người Mỹ. Chúng tôi chưa đạt được trình độ công nghệ như vậy. Chỉ có dân thường Trung Quốc phải chịu hậu quả”, một nguồn tin Trung Quốc nói. Ngay cả khi lập ADIZ trên biển Đông, Trung Quốc cũng khó thực thi vì khu vực này nằm quá xa đất liền Trung Quốc.
Nhà ngoại giao đang làm việc tại Bắc Kinh cho rằng, Trung Quốc sẽ chọn thời gian từ sau khi kết thúc hội nghị G20 đến trước khi bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 để có thêm hành động nào đó.
Sách trắng Nhật Bản chỉ trích thẳng Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông
Trong sách trắng quốc phòng thường niên được Nội các phê duyệt ngày hôm nay, 2/8, Nhật Bản đã gọi sự phát triển tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên là "mối đe dọa nghiêm trọng và sắp xảy ra" đối với khu vực cũng như an ninh quốc tế đồng thời chỉ trích hoạt động quân sự ngày càng hung hăng của Trung Quốc là nguy hiểm.
 |
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Ảnh: Reuters |
Sách trắng quốc phòng dài 484 trang của Nhật Bản năm nay có những nội dung chính như sau:
Trung Quốc: Việc mở rộng nhanh chóng, hoạt động trên không và trên biển ngày càng gây hấn và sự thiếu minh bạch trong tich tụ quân sự của Trung Quốc đã làm mất ổn định cán cân quân sự trong khu vực. Một số động thái của Trung Quốc đối với những yêu sách hàng hải mâu thuẫn là "những hành động nguy hiểm có thể châm ngòi cho những tình huống bất ngờ... Họ đang làm gia tăng quan ngại về những gì có thể xảy ra trong tương lai".
Biển Đông: Việc cải tạo đất và xây dựng của Trung Quốc tại Biển Đông là một sự khiêu khích. Trung Quốc đã thúc đẩy sử dụng những đảo hoang cho mục đích quân sự trong khi tiếp tục mở rộng về phía Ấn Độ Dương. Bắc Kinh nên chấp nhận phán quyết của tòa trọng tài quốc tế gần đây để giải quyết tranh chấp hàng hải với Philippines.
Biển Hoa Đông: Trung Quốc dã tăng cường hoạt động quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Bản báo cáo lưu ý rằng một tàu chiến Trung Quốc đã tiến vào vùng biển nằm ngay bên ngoài khu vực do Nhật Bản kiểm soát. Hoạt động ngày càng tăng của Trung Quốc tại Hoa Đông đã nhắc nhở Nhật Bản phải tranh giành chống lại các chiến đấu cơ của Bắc Kinh. Năm ngoái máy bay 2 nước đã có 570 lần đụng độ.
Triều Tiên: Báo cáo lưu ý rằng Bình Nhưỡng có thể đạt được khả năng thu nhỏ vũ khí nguyên tử gắn đầu đạn hạt nhân cũng như có được tên lửa có khả năng bay xa 10.000 km. "Hoạt động quân sự của Triều Tiên đã làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên và trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng, sắp xảy ra không chỉ đối với Nhật Bản mà còn đối với an ninh khu vực cũng như cộng đồng quốc tế". Bảo Linh(Nytimes) Nguồn : Người đưa tin.
Nhật Bản cảnh cáo Trung Quốc trước những “gây hấn lãnh thổ”
Lời tuyên bố chủ quyền vô căn cứ của Trung Quốc trên Biển Đông, cùng hành động ngang nhiên xây một loạt đảo nhân tạo hỗ trợ các hoạt động quân sự của nước này đã khiến dư luận quốc tế lên án mạnh mẽ.
Trong sách trắng quốc phòng của mình, Tokyo tuyên bố, cường quốc trong khu vực này vẫn “tiếp tục hành xử với thái độ hung hãn” và hành động của Bắc Kinh “bao gồm các hoạt động nguy hiểm có thể gây ra những hậu quả không mong muốn”.
Bắc Kinh đang phải chịu áp lực từ phía cộng đồng quốc tế, buộc phải tôn trọng phán quyết của Tòa trọng tài Liên Hiệp Quốc đưa ra vào tháng trước, theo đó Trung Quốc không có quyền hợp pháp đối với những tuyên bố trên Biển Đông.
Sách trắng quốc phòng Nhật Bản cũng nhận định, “Trung Quốc vẫn tiếp tục tiến hành các đòi hỏi đơn phương của mình mà không chịu thỏa hiệp”, bao gồm các nỗ lực “biến những thay đổi hiện trạng đó thành sự đã rồi”.
Và một lần nữa, Nhật Bản kêu gọi Trung Quốc phải tuân thủ phán quyết của tòa án mà Bắc Kinh vẫn khăng khăng tuyên bố đó là một sự gian lận.
 |
| Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục tuần tra tự do hàng hải trên Biển Đông bất chấp sự không hài lòng của Trung Quốc. Nguồn: Hải quân Mỹ |
Hãng thông tấn Trung Quốc trích lời Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nước này, ông Thường Vạn Toàn kêu gọi chuẩn bị “cho một cuộc chiến tranh nhân dân trên biển” để chống lại các mối đe dọa an ninh ngoài khơi cũng như bảo vệ chủ quyền.
Ông Toàn “kêu gọi mọi người nhận thức được sự nghiêm trọng của tình hình an ninh quốc gia, đặc biệt là các mối đe dọa ngoài biển”, Tân Hoa Xã cho biết.
Cũng theo hãng tin này, ông Toàn phát biểu trong chuyến thăm tỉnh Chiết Giang rằng quân đội, cảnh sát và người dân Trung Quốc cần phải chuẩn bị để huy động nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ.
Trong khi đó, Hoa Kỳ khẳng định vẫn tiếp tục tuần tra hàng hải gần các khu vực mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông.
Trong sách trắng quốc phòng, Nhật Bản cũng bày tỏ sự quan ngại về việc Trung Quốc gia tăng các hoạt động ở Biển Hoa Đông, nơi cả hai nước cũng đang có những tranh chấp lãnh thổ ở quần đảo Điếu Ngư/ Senkaku.
“Gần đây, Trung Quốc đã tăng cường các hoạt động gần quần đảo Senkaku, như việc đưa máy bay quân sự tới gần khu vực phía Nam của đảo”, sách trắng tiết lộ.
Vào tháng 3/2016, lực lượng không quân Nhật Bản đã ghi nhận được 571 lần máy bay Trung Quốc bay gần sát không phận của nước này, tăng 107 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
“Những lời lẽ thiếu trách nhiệm”
Phản bác lại sách trắng quốc phòng Nhật Bản, kênh truyền hình trung ương Trung Quốc cho biết Bắc Kinh phản đối kịch liệt những tuyên bố trong bản đánh giá thường niên của Tokyo.
Tân Hoa Xã cũng có bài viết chỉ trích sách trắng quốc phòng Nhật Bản và cáo buộc Tokyo đã “đưa ra những lời nhận xét thiếu trách nhiệm về quốc phòng Trung Quốc cũng như các hoạt động hàng hải hợp pháp và thông thường của Bắc Kinh ở Biển Hoa Đông và Biển Đông”.
Bắc Kinh đã khiến tình hình thêm căng thẳng sau khi đơn phương thiết lập vùng nhận diện phòng không ở Biển Hoa Đông năm 2013, yêu cầu tất cả các máy bay phải đăng ký lịch trình bay tại khu vực này, trong đó bao gồm cả khu vực đảo tranh chấp với Tokyo và Đài Loan.
Bộ trưởng Quốc phòng mỹ Ashton Carter hồi tháng 2 cho biết sự hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông càng làm gia tăng nguy cơ “hiểu lầm và xung đột”.
Và căng thẳng cũng gia tăng trên quần đảo Natuna của Indonesia khi các tàu đánh cá của Indonesia và Trung Quốc va chạm.
Sách trắng quốc phòng nhật Bản cũng nhấn mạnh những mối lo ngại về chương trình hạt nhân của Triều Tiên, cho rằng “rất có thể Bình Nhưỡng đã đạt được kỹ thuật thu nhỏ đối với vũ khí hạt nhân và phát triển được đầu đạn hạt nhân”.
Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Defense News, một tạp chí ra đời vào năm 1986, chuyên cung cấp những tin mới nhất cũng như các bài phân tích về các chương trình, chính sách, hoạt động và công nghệ quốc phòng.
Reuters: Việt Nam Philippines và các láng giềng đang hợp lực bảo vệ Biển Đông
Gần đây, các nước láng giềng đã có những động thái cụ thể hơn trước sự hung hăng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Theo Đài phát thanh tiếng nói Hoa Kỳ (VOA), tại cuộc họp báo ở Manila hôm 14/4 với người đồng cấp Philippines, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter tuyên bố, quân đội Mỹ đã bắt đầu tuần tra cùng Philippines trên Biển Đông. Ông cho biết, cuộc tuần tra chung đầu tiên đã diễn ra hồi tháng Ba, cuộc thứ hai đã được hoàn thành đầu tháng Tư.
Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin cho hay: "Các chuyên gia hoạch định của chúng tôi đang kiểm tra cách thức khiến các cuộc tuần tra như vậy thành một phần trong các hoạt động thường kỳ".
 |
| Mỹ và Philippines đã bắt đầu tuần tra chung trên Biển Đông. Ảnh minh họa. |
Theo ông Carter, lực lượng Philippines và Mỹ cũng sẽ tiến hành các hoạt động bay trong khu vực, bao gồm cả Biển Đông, đặt nền móng cho tuần tra chung trên không nhằm bổ sung vào các hoạt động tuần tra hàng hải đang diễn ra.
Mỹ đã để lại một đội máy bay cùng 200 phi công sau cuộc tập trận chung Balikatan tại căn cứ không quân Clark của Philippines để thực hiện các hoạt động trên không này. Đội máy bay bao gồm 5 máy bay A-10 Thunderbolt, 3 máy bay trực thăng H60G Pave Hawk và một máy bay MC-130H Combat Talon.
Trong khi đó, theo Reuters, Việt Nam và Philippines cũng vừa bắt đầu bàn bạc về kế hoạch tuần tra hải quân chung trên Biển Đông.
Reuters dẫn lời một quan chức quân sự cấp cao cho hay: "Đây là những cuộc thảo luận ban đầu. Sẽ cần nhiều thời gian hơn nữa nhưng chúng tôi đều muốn hướng tới bước tiếp theo".
The Diplomat đánh giá, đề xuất tuần tra, tập trận chung giữa Việt Nam – Philippines không có gì lạ. Đó là kết quả của mối quan hệ song phương đang phát triển giữa hai nước.
Chi tiêu quân sự trong khu vực đang tăng mạnh. Trang National Interest của Mỹ cho hay, theo thống kê gần đây của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, chi tiêu quốc phòng ở châu Á và châu Đại Dương tăng 5,4% trong năm 2015, mức cao hơn nhiều so với mức tăng 1% của toàn cầu. Mặc dù con số này bao gồm cả chi tiêu quốc phòng “mạnh tay” từ Bắc Kinh, nhưng nó cũng là con số phản ảnh các hoạt động tăng cường quân sự của các nước láng giềng trước một Trung Quốc ngày càng hung hăng.
 |
| Các binh sĩ Mỹ và Philippines trong lễ khai mạc cuộc tập trận chung Balikatan tại Manila hôm 4/4/2016. |
Không chỉ những nước liên quan trong các tranh chấp ở Biển Đông, những nước có lợi ích trong việc duy trì tự do hàng hải ở Biển Đông như Nhật Bản và Australia cũng đang có nhiều động thái để ngăn chặn hành động quá trớn của Bắc Kinh có trong khu vực.
Nhật Bản gần đây đã sửa đổi hiến pháp nhằm mở rộng phạm vi hoạt động của Lực lượng Phòng vệ. Ngoài ra, Tokyo cũng vừa tham gia vào cuộc tập trận chung quy mô lớn hàng năm giữa Mỹ và Philippines.
Trong khi đó, hồi tháng 2/2016, Sách trắng Quốc phòng của Australia cho thấy nước này sẽ tăng ngân sách lên gần 23 tỷ USD trong 10 năm tới và nhấn mạnh mối lo ngại ngày càng tăng đối với các diễn biến trên Biển Đông. Nước này cũng nhiều lần chỉ trích Trung Quốc gây bất ổn, quân sự hóa Biển Đông.
Hồi tháng 3/2016, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Marise Payne tuyên bố tiếp tục đưa chiến hạm, máy bay tuần tra tới những khu vực có tranh chấp trên Biển Đông. Australia đã khởi động hoạt động tuần tra này từ năm 2015.
 |
| Các quan chức Mỹ và Philippines trong lễ khai mạc cuộc tập trận chung Balikatan tại Manila hôm 4/4/2016. |
Những hành động của Trung Quốc không chỉ gây lo ngại cho các nước láng giềng. Hôm 10/4, tại hội nghị G7 ở Hiroshima, Nhật Bản, Ngoại trưởng các nước G7 gồm Canada, Pháp, Đức, Italy, Anh, Mỹ, Nhật Bản và Liên minh Châu Âu đã đưa ra tuyên bố chung về việc họ phản đối “bất kỳ hành vi đơn phương khiêu khích, cưỡng ép và đe dọa nào có thể ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh và gia tăng căng thẳng” ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Dù chính là bên đã gây căng thẳng trong khu vực, nhưng Trung Quốc vẫn khăng khăng đổ lỗi cho các nước láng giềng và Mỹ. Hôm 15/4, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng đã phát ngôn hết sức phi lý: "Các hành động của Mỹ và Philippines đang làm xấu đi mối quan hệ giữa các nước trong khu vực, gây xung đột trong khu vực, làm trầm trọng thêm những căng thẳng và gây nguy hiểm cho hòa bình và ổn định ở Biển Đông”.
Bộ Quốc phòng nước này yêu cầu Mỹ và Philippines không được làm ảnh hưởng quyền lợi của các quốc gia khác khi tiến hành các hoạt động hợp tác quân sự, trong khi chính Bắc Kinh mới là bên đang gia tăng dùng vũ lực, quân sự hóa Biển Đông.
Gần đây nhất, hôm 17/4, Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngang nhiên điều một máy bay quân sự ra đảo đá Chữ Thập, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam với lý do là để đón 3 công nhân xây dựng bị ốm.
Vài ngày trước đó, Trung Quốc cũng vi phạm chủ quyền của Việt Nam khi đưa máy bay chiến đấu ra đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Ngoài ra, Trung Quốc còn gây hấn với cả Malaysia và Indonesia.
Hôm 24/3, Bộ trưởng An ninh quốc gia Malaysia Shahidan Kassim tố cáo 100 tàu thuyền Trung Quốc xâm phạm vào vùng biển của Malaysia gần cụm bãi cạn Luconia trên Biển Đông.
Hôm 20/3, Indonesia tố tàu bảo vệ bờ biển Trung Quốc dùng vũ lực để ngăn Lực lượng Giám sát Thủy sản và Hàng hải nước này bắt giữ một tàu cá Trung Quốc đánh bắt trái phép gần quần đảo Natuna.
