Xuân ThànhGửi từ Đà Nẵng
“Đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thụy Sỹ. Trăng Trung Quốc tròn hơn trăng nước Mỹ” - Câu thơ của Việt Phương phản ánh ý thức của nhiều thế hệ người Việt ngày trước, đến nay vẫn còn được truyền tụng.

Thế mà bây giờ Việt Nam lại ào ào đòi thoát Trung, người dân háo hức kỳ vọng về chuyến đi của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sang Mỹ. Mỹ - như một vị cứu tinh, một ngôi sao sáng soi đường chỉ lối cho Việt Nam.Từ bao giờ Cộng hòa nhân dân Trung Hoa mới xấu xa và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ mới đẹp đẽ như thế?Từ Mỹ xấu xaNăm 2001, khi sự kiện 11-9 xảy ra, thầy giáo tôi đã nói trên lớp rằng: “Bin Laden là một anh hùng”. Tất nhiên câu nói được cả lớp ủng hộ nhiệt liệt.Đối với người Việt Nam khi đó, mọi hành động của Mỹ đều đen tối, có động cơ không đàng hoàng; và vì thế mọi thế lực đối nghịch với Mỹ đều anh hùng, cao thượng. Dù có là khủng bố giết chết dân thường đi nữa, thì nước Mỹ cũng xứng đáng phải chịu hậu quả như vậy.Trên cái đà đó, đương nhiên cuộc chiến Afghanistan để tiêu diệt Taliban của Mỹ cũng xấu xa, cuộc chiến Irag năm 2003 càng dơ bẩn. Chiến dịch tiêu diệt Saddam Hussein của Mỹ được thông tin đến nhân dân Việt Nam chỉ đơn giản là Mỹ muốn chiếm nguồn dầu mỏ của quốc gia Trung Đông. Bin Laden và Saddam Hussein xuất hiện trên báo Việt Nam như những vị lãnh tụ vĩ đại khi bắt đầu cuộc chiến rồi như những con người thất thế đáng thương khi thua trận.Không ai bận tâm tìm hiểu những người này thế nào, vì cứ chống lại Mỹ là tốt. Bin Laden tốt, Saddam Hussein tốt, Iran tốt, Triều Tiên tốt, Fidel Castro quá tốt, Putin cực tốt, và tất nhiên: Trung Quốc ít nhất cũng tốt hơn Mỹ.Cho đến Mỹ tốt Chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Trọng được đánh giá theo nhiều góc nhìn khác nhau.Thế rồi đột nhiên mọi việc quay ngoắt 180 độ. Đối với người Việt Nam bây giờ, cứ chống lại Mỹ và phương Tây là xấu, hoặc ít nhất phải có vấn đề gì đó.Bin Laden và Taliban bị khinh bỉ như một bọn khủng bố man rợ, Saddam Hussein phạm tội diệt chủng, Triều Tiên không biết thương dân dân nghèo đói để phát triển vũ khí hạt nhân… tất cả đều là những thể chế độc tài, lạc hậu…Putin mới đây vẫn còn là người hùng bỗng vụt biến thành một kẻ độc ác. Vụ máy bay MH17 bị bắn rơi năm ngoái đến nay vẫn chưa xác định được thủ phạm, nhưng rất nhiều người Việt Nam không ngần ngại khẳng định rằng Putin là kẻ chủ mưu chứ chẳng phải ai vào đây. Nếu sự kiện Nga sáp nhập Crimea diễn ra vào khoảng 10 năm trước chắc sẽ được ủng hộ nhiệt tình, nhưng nay người Việt coi đó là một trò hề.Ngay đến cả cuộc khủng hoảng Hy Lạp mà truyền hình trong nước đưa tin hướng người xem nghĩ đến việc châu Âu đang chèn ép Hy Lạp, phần lớn mọi người vẫn tự tìm hiểu để biết rằng: đó là hậu quả của việc làm ít chơi nhiều.Người Việt không còn hả hê với việc Iran và Cuba chống Mỹ đến cùng nữa, mà hồ hởi vì họ phải xuống nước để làm lành với phương Tây.Vì đâu có sự thay đổi đó? Hành động đưa giàn khoan vào khu vực có tranh chấp tại Biển Đông tạo làn sóng phẫn nộ lớn tại Việt Nam.Cái mốc cho sự thay đổi trong nhận thức của người Việt Nam bắt đầu từ khoảng 5 năm trước, khi Trung Quốc bắt đầu có sự gây hấn mạnh mẽ ở biển Đông.Thật ra thì việc Trung Quốc có những hoạt động trên biển có lẽ không phải chờ đến lúc đấy, nhưng đó là thời kỳ bùng nổ Internet ở Việt Nam nên mọi thứ không thể giấu giếm thêm được nữa.Người Việt khi đó mới ngỡ ra rằng: nước mình chẳng mạnh mẽ gì, và Trung Quốc chứ chẳng phải Mỹ mới là kẻ thù thâm độc nhất.Người Việt luôn tin tưởng vào vai trò “Canh giữ hòa bình thế giới” của mình và người anh em Cuba, cho đến khi bị Trung Quốc đe dọa, chúng ta mới biết rằng Việt Nam không có khả năng bảo vệ ai hết. Rồi hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Tại sao nước mình lại nghèo thế, tại sao vị thế lại kém thế… Niềm tin vào những thứ vĩ đại mơ hồ trước đây đã lung lay. Và công cuộc tự tìm kiếm thông tin bắt đầu. Khi biết những chuyện như Hoàng Sa đã mất vào tay Trung Quốc mà bao năm xem dự báo thời tiết vẫn tưởng là còn của mình, người dân nhận ra có rất nhiều sự thật khủng khiếp vẫn được giấu kín.Trước đó người Việt không có nhu cầu tìm hiểu và bác bỏ mọi thứ thuộc về hải ngoại. Qua thông tin chính thống, Việt Nam lúc nào cũng giỏi cả, và cái gì cũng nhất. Sự yên ổn giả tạo ru ngủ người Việt, làm cho họ vẫn sống với những ánh hào quang trong quá khứ do mình tự vẽ ra.Nhưng sự đe dọa của Trung Quốc làm giấc mơ ấy phụt tắt, mọi thứ hết lung linh.Trước đây, đối với người Việt, có những vị lãnh tụ không bao giờ được phép nói xấu và bất cứ ai động đến những thần tượng đó đều là xuyên tạc, vu khống. Nhưng nay, sự mất niềm tin làm cho họ nhận ra rằng: những thông tin kia có thể là sự thật lắm chứ.Rồi hàng loạt cuốn sách của những người thân cận với các lãnh tụ ra đời, càng đọc người ta càng thấy những cái kém cỏi, xấu xa, dốt nát; và tất nhiên, càng ghét chế độ bao nhiêu thì người ta càng mê phương Tây bấy nhiêu.Nhưng chú ý là những cuốn sách kiểu này không phải giờ mới có, chỉ có điều nếu không có bước chuyển niềm tin quan trọng như đã nói ở trên, chúng vẫn chỉ được xếp vào hạng “phản động, nói xấu chế độ” do nghe theo các “thế lực thù địch” mà thôi.Kết quả Chính sách xoay trục về châu Á của Hoa Kỳ được xem là để đối phó với hành động của Trung Quốc trong khu vực.Dần dần, cái nhìn của người dân đối với chế độ đã thay đổi tạo nên một sức ép đáng kể buộc lãnh đạo phải thay đổi theo nếu không muốn mất quyền lực vào một ngày không xa. Việt Nam đã trở nên khiêm tốn hơn. Trước đây, chúng ta rất khó chịu với vai trò “Sen đầm quốc tế” của Mỹ. Chữ “Sen đầm” vốn được phiên âm từ “Gendarme” trong tiếng Pháp, nôm na là để chỉ cảnh sát. Từ này vốn không có gì xấu, nhưng Việt Nam gán với Mỹ để ám chỉ việc Hoa Kỳ can thiệp khắp nơi trên thế giới.Nay, thay vì tự coi mình là “Cảnh sát quốc tế” với nhiệm vụ “Canh giữ hòa bình thế giới”, Việt Nam đã tự nguyện từ bỏ vai trò đó và mong muốn Hoa Kỳ phải giữ đúng trách nhiệm “Sen đầm” để giúp mình tránh khỏi sự đe dọa từ đất nước ở bên kia biên giới mà trên danh nghĩa vẫn là anh em đồng chí.Như vậy, cần phải nhìn lại những tác động của nước láng giềng phương Bắc, nó không chỉ có tiêu cực mà còn có cả mặt tích cực nữa. Không có mối họa Trung Quốc, Việt Nam vẫn mãi ảo tưởng về bản thân và dậm chân tại chỗ. Dù có thể chuyến đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến Mỹ mới đây chủ yếu là bất đắc dĩ do sức ép của phe cải cách, kết quả của nó còn rất hạn chế và con đường để tiến tới dân chủ vẫn còn mông lung, nhưng có một điều chắc chắn: Trung Quốc càng siết chặt vòng vây bao nhiêu, Việt Nam càng phải cởi mở với Mỹ bấy nhiêu. Hợp tác an ninh Mỹ - Việt 'tiến dần dần' Amruta KarambelkarGửi cho BBC từ Đại học Jawaharlal Nehru Sự kiện này đánh dấu điểm nhấn quan trọng giữa hai quốc gia vì hai nước đã trải qua chặng đường dài. Như bà Hillary Clinton bình luận, quan hệ hai nước đã phát triển theo những cách không thể hình dung nổi trước đây.Từ vài năm qua, quan tâm an ninh lớn nhất tại châu Á – Thái Bình Dương là sự trỗi dậy của Trung Quốc. Việc quân đội Trung Quốc hiện đại hóa gây lo ngại do sự thiếu minh bạch. Trung Quốc đang nhanh chóng phát triển lực lượng hải quân nước xanh, và có thể cho rằng nước này làm thế nhằm thay đổi hiện trạng ở châu Á – Thái Bình Dương. Trung Quốc đã chứng tỏ hung hăng trong các đòi hỏi chủ quyền ở Biển Nam Trung Hoa. Việt Nam, có đòi hỏi lớn thứ hai chỉ sau Trung Quốc, đang đối diện khủng hoảng.Từ góc nhìn của Việt Nam, nước này có nghị trình hai điểm trong quan hệ với Mỹ. Thứ nhất, Hà Nội muốn đa dạng hóa hồ sơ đầu tư thông quan quan hệ kinh tế với Mỹ. Sự đa dạng hóa đó sẽ bảo vệ Việt Nam nếu xảy ra bất ổn thương mại với người láng giềng phương bắc. Thứ hai, Hà Nội muốn củng cố đòi hỏi trên Biển Nam Trung Hoa. Quan hệ gần hơn với Mỹ cũng sẽ đem lại lợi ích ngoại giao và chính trị cho Việt Nam. Một diễn biến đáng quan tâm trong hợp tác an ninh song phương sẽ là khi Mỹ dỡ bỏ cấm vận vũ khí với Việt Nam. Tháng 10 năm ngoái, Mỹ đã giảm bớt hạn chế trong vấn đề bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có chuyến thăm 'lịch sử' tại Nhà TrắngMỹ tuyên bố họ không theo phe nào trong xung đột Biển Nam Trung Hoa. Nhưng họ lại đang giúp Việt Nam củng cố khả năng quân sự. Tuy vậy, việc này sẽ được làm thận trọng, và trong tương lai gần, việc bán vũ khí tấn công sẽ không thể xảy ra vì Mỹ không thích thú với ý tưởng này.Đối với Mỹ, Việt Nam là nước quan trọng trong chiến lược Tái cân bằng. Mỹ tìm kiếm đối tác thực thi chính sách này bằng cách thiết lập quan hệ mới và củng cố quan hệ cũ. Vì thế Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta đã thăm Vịnh Cam Ranh năm 2012, một điều chưa từng có. Mặc dù chính sách an ninh của Việt Nam không cho phép nước ngoài đặt căn cứ tại đó, nhưng họ đã mở cửa vịnh cho mục đích thương mại (sửa chữa tàu). Mỹ là nước đầu tiên tận dụng điều này. Năm 2010, Mỹ ký hợp đồng để sữa chữa nhỏ các tàu của Mỹ. Bằng cách này, tàu Mỹ sẽ được vào vịnh, và nếu xảy ra xung đột, nó sẽ có giá trị hậu cần to lớn. Nhưng Việt Nam sẽ không cho phép sự tiếp cận đặc biệt đối với hải quân bất kỳ nước nào. Việt Nam và mọi nước ở Đông Nam Á sẽ không chấp nhận cân bằng để chống lại Trung Quốc. Việt Nam chỉ đề phòng Trung Quốc bằng cách hợp tác với nhiều đại cường. Nước này duy trì quan hệ gần gũi với Ấn Độ và Nga trong lúc tìm kiếm đối tác mới như Mỹ và Nhật.Xu hướng chiến lược của Việt Nam ngày càng dịch chuyển từ phòng thủ trên bộ sang trên biển. Trong bối cảnh kinh tế đang tăng trưởng và toàn cầu hóa nhiều hơn, Việt Nam nhận ra giá trị của vùng đặc quyền kinh tế và tầm quan trọng của tự do đi lại trên biển. Sự dịch chuyển địa chiến lược này khiến việc nhích lại gần hơn với Mỹ được ủng hộ, vì Mỹ vẫn là nước bảo vệ an ninh chính tại Đông Nam Á. Nhưng dù hai nước có gần nhau hơn, các thách thức vẫn còn đó. Mỹ vẫn lo ngại về nhân quyền và tự do tôn giáo ở Việt Nam.Hợp tác an ninh song phương sẽ tiến triển dần dần. Nếu Mỹ bị hạn chế vì các vấn đề nhân quyền và tự do, Việt Nam sẽ lại nghĩ về quan hệ với Trung Quốc.Có một tầng lớp ở Việt Nam vẫn nghi ngờ Mỹ, tin rằng Mỹ muốn gây bất ổn cho chính thể cộng sản thông qua diễn biến hòa bình. Do sự nhạy cảm này, hợp tác an ninh Mỹ - Việt sẽ chỉ hạn chế ở các vấn đề an ninh phi truyền thống trong tương lai gần. Tác giả đang làm việc ở Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Đại học Jawaharlal Nehru, New Delhi. Lại tàn sát xảy ra trong rạp hát ở La Fayette, Lousiana Kẻ đã đứng dậy và nã súng vào đám đông lâu đến 20 phút khi rạp đang chiếu bộ phim ‘Trainwreck’ ở La Fayette, làm 2 người chết và 9 người khác bị thương tối qua là một cư dân đến từ Alabama.   Photo Courtesy:WDSU   Cali Today News - Các viên chức hôm thứ sáu 24/7 cho hay tên này đã toan tẩu thoát sau đó  nhưng cảnh sát đã ngăn chận kịp thời và hắn đã tự sát. Kẻ sát nhân tên John Russel Houser, 59 tuổi, đã bắn 13 lần từ một khẩu súng lục.   Hắn đã để chiếc xe bên ngoài cửa Exit của rạp hát để định tẩu thoát sau đó bằng cách hòa vào đám đông, nhưng phải quay lại khi thấy cảnh sát bao vây bãi đậu xe.   Cảnh sát đã theo sát tên giết người khi hắn trở lại rạp hát, họ nghe một tiếng súng nổ và khám phá hắn đã chết sau đó. Giám Đốc Sở Cảnh Sát La Fayette cho hay: “Có lý do để tin rằng tên sát nhân có ý định bắn giết rồi tẩu thoát sau đó”   Hiện chưa rõ nguyên nhân vụ tàn sát. Cảnh sát nói Houser có mặt ở La Fayette từ đầu tháng 7 và trú ngụ trong một motel, nơi cảnh sát khám phá nhiều vật dụng hóa trang.   Hai nạn nhân bị bắn chết ngồi ngay trước mặt hắn. Một nhân chứng tên Domingue cho biết: “Hắn không la hét gì cả khi nã súng, cũng không nghe ai lêu lên cái gì, chúng tôi nghe 6 phát, hoảng quá bỏ chạy quên cả bóp và giày dép”    Trần Vũ (Reuters)