Trương Nhân Tuấn Câu hỏi "Kiện hay đàm phán?" đã được đặt ra sau khi Tòa Trọng tài PCA ra phán quyết ngày 12/7 về vụ Philippines đơn phương kiện Trung Quốc về cách diễn giải và áp dụng bộ Luật Biển 1982.
Image copyrightAFPImage captionPhán quyết 12/7 của Tòa PCA là chưa từng có tiền lệ
Câu hỏi "Kiện hay đàm phán?" đã được đặt ra sau khi Tòa Trọng tài PCA ra phán quyết ngày 12/7 về vụ Philippines đơn phương kiện Trung Quốc về cách diễn giải và áp dụng bộ Luật Biển 1982.Kết quả phán quyết ra sao mọi người đều biết: Philippines đã thắng lớn trong vụ kiện.
Đường chữ U chín đoạn, yêu sách của Trung Quốc về "quyền lịch sử" (và trong chừng mực "danh nghĩa lịch sử") ở khu vực Biển Đông đã bị Tòa bác bỏ. Đơn giản vì các yêu sách về lịch sử này đã không được Trung Quốc chứng minh.
Dầu vậy, theo Tòa, ngay cả khi các yêu sách (lịch sử) này được chứng minh, chúng cũng không còn ý nghĩa, vì nó đi ngược lại tinh thần Công ước về Luật Biển 1982 (UNCLOS).
Tòa cũng cho rằng các đảo thuộc Trường Sa không có cái nào được xem là "đảo" để có thể yêu sách vùng "kinh tế độc quyền" 200 hải lý. Phán quyết 12/7/2016 vì vậy hạn chế yêu sách của Trung Quốc thể hiện qua tấm bản đồ đường 9 đoạn gởi lên LHQ năm 2009.
Trên lý thuyết, yêu sách đường chữ U chín đoạn của Trung Quốc không còn lý do hiện hữu ở vùng biển Trường Sa nữa. Việt Nam vì vậy cũng thắng lớn.
Nguyên nhân thất bại của Trung Quốc, dĩ nhiên đến từ các yêu sách vừa phí lý, vừa quá lố của nước này. Nhưng chính yếu là do Trung Quốc đã không tham gia vụ kiện.
Các động thái của Trung Quốc, ngay vừa khi Tòa bắt đầu nhận đơn của Philippines, như cho bồi đắp, xây dựng các đảo nhân tạo tại các bãi cạn, đá... mà họ chiếm được của Việt Nam năm 1988... đối với Tòa là một sự khiêu khích trắng trợn, coi thường luật pháp quốc tế.
Phán quyết ngày 12/7 của Tòa là một cái tát vào mặt Trung Quốc (và là một bài học cho Việt Nam). Đáng lẽ phán quyết đã không đến nỗi nặng nề như vậy. Nguyên lý là kẻ vắng mặt lúc nào cũng bị thiệt thòi.
Việt Nam kiện, hay đàm phán, về cái gì với Trung Quốc?
Image copyrightBBC CHINESEImage captionTrung Quốc tiếp tục tuyên truyền về chủ quyền ở Nam Hải (Biển Đông)
Phán quyết của Tòa PCA ngày 12/7 đã không chỉ giải quyết những tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc tại khu vực Trường Sa mà còn mở cho Việt Nam nhiều cơ hội pháp lý (và ngoại giao) để giải quyết Hoàng Sa, vấn đề đã bị "đông lạnh" ít ra từ năm 1975 đến nay.
Cho rằng Việt Nam thắng lớn không phải là quá lố.
Vấn đề Trường Sa coi như "không đánh mà thắng", không mua mà được. Việt Nam còn có thể khai thác "chiến thắng" này cho khu vực Hoàng Sa, tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc. Bao gồm: tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, khác biệt lập trường phân định biển (đến từ các việc đối kháng về cách diễn giải về Luật Biển như vùng nước quần đảo, tình trạng pháp lý các thực thể ở Hoàng Sa...)
Kiện, vấn đề thuộc "pháp lý", đàm phán thuộc ngoại giao. Vấn đề là Việt Nam có thể kiện, hay đàm phán, với Trung Quốc về cái gì tại Hoàng Sa?
Tranh chấp về chủ quyền Hoàng Sa giữa Việt Nam và Trung Quốc đã kéo dài hơn thế kỷ.
Từ thập niên 30-40 của thế kỷ trước, nhà nước bảo hộ Pháp, đã hai lần thách thức Trung Quốc giải quyết tranh chấp Hoàng Sa trước một trọng tài quốc tế. Cả hai lần Trung Quốc đều khước từ.
Trung Quốc cũng không hề "đàm phán" với nhà nước bảo hộ Pháp về Hoàng Sa. Họ chờ dịp thuận tiện thì ra tay. Tháng Giêng 1974 mở ra cho Trung Quốc cơ hội ngàn năm: Việt Nam Cộng hòa đang bị Việt Nam Dân chủ Cộng hòa uy hiếp về quân sự trong khi "đồng minh" Mỹ đã rút lui theo Hiệp định Paris 1973.
Trung Quốc đưa quân chiếm trọn Hoàng Sa, qua một cuộc chiến bất cân xứng về lực lượng giữa hải quân Trung Quốc và hải quân VNCH.
Sau 1975, VNDCCH thắng trận và "thống nhất đất nước", không thấy hai bên Việt Nam và Trung Quốc đả động gì đến Hoàng Sa.
Chỉ đến tháng Hai 1979, chiến tranh biên giới bùng nổ, Việt Nam ra tuyên bố về chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa và Trường Sa cũng như giải thích lại nội dung các tuyên bố đơn phương trước đây của Việt Nam liên quan đến chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa như Công hàm 1958).
Không có đàm phán
Hòa bình được thiết lập, bang giao hai bên Việt-Trung được hàn gắn, từ đầu những năm 90, qua hệ quả của Hội nghị Thành Đô.
Từ đó đến nay không hề nghe có "đàm phán" nào giữa hai nước về Hoàng Sa. Việc phân định vùng biển ngoài cửa vịnh Bắc Bộ, tiếp nối theo việc phân định Vịnh Bắc Bộ (hiệp ước ngày 25-12-2000), vẫn trong tình trạng bế tắc mặc dầu công trình phân định Vịnh Bắc Bộ đã kết thúc từ lâu. Nguyên nhân dĩ nhiên đến từ tranh chấp chủ quyền cũng như hiệu lực các đảo Hoàng Sa.
Cho đến khi Trung Quốc kéo giàn khoan HY 981 đặt trên thềm lục địa Việt Nam, cách đảo Lý Sơn của Việt Nam khoảng 100 hải lý, cách đảo Tri Tôn (thuộc Hoàng Sa) khoảng 20 hải lý, mâu thuẫn giữa hai bên Việt Nam và Trung Quốc mới được biểu lộ ra trước công chúng.
Đối với Việt Nam, hành vi Trung Quốc đặt giàn khoan HY 981 nhằm thám hiểm, thăm dò thềm lục địa là xâm phạm đến quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, được thiết lập theo Luật Biển 1982. Lập luận của Trung Quốc là giàn khoan HY 981 hoạt động trong khu vực biển và thềm lục địa của quần đảo Hoàng Sa.
Khủng hoảng đem đến do giàn khoan HY 981 hiển nhiên bắt nguồn từ việc đối kháng cách diễn giải bộ Luật Biển 1982 về "hiệu lực các đảo" thuộc quần đảo Hoàng Sa theo điều 121. Ngoài ra còn có quan điểm của Trung Quốc về lãnh hải, thể hiện qua hệ thống đường cơ bản của quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc đã công bố từ năm 1996.
Khủng hoảng do giàn khoan HY 981 đem lại ít nhiều hệ quả trong xã hội Việt Nam. Dầu vậy vẫn không có "đàm phán" nào giữa hai bên Việt Nam và Trung Quốc về vấn đề Hoàng Sa.
Tin tức từ trong nước cho biết, từ lâu, Trung Quốc không nhìn nhận "có tranh chấp với Việt Nam về Hoàng Sa". Đối với Trung Quốc, Hoàng Sa là chuyện đã rồi, đã thuộc về Trung Quốc. Trung Quốc không chấp nhận bất kỳ một "đàm phán" nào với Việt Nam về vấn đề này.
Sau vụ giàn khoan HY 981, ta có thể khẳng định rằng tin tức nói trên là đúng. Không hề có "đàm phán" nào giữa Việt Nam với Trung Quốc về vấn đề Hoàng Sa. Vị trí mà Trung Quốc đặt giàn khoan cho ta biết yêu sách về biển của Trung Quốc.
Chưa bao giờ Trung Quốc muốn ngồi vào bàn đàm phán với Việt Nam về vấn đề Hoàng Sa cả.
Image copyrightVNEXPRESS.NETImage captionVụ giàn khoan 981 đánh động dư luận trong nước về vấn đề Hoàng Sa
Nhưng từ phán quyết ngày 12/7 của Tòa, Việt Nam có thể "ép" Trung Quốc ngồi vào bàn "đàm phán" với mình về tranh chấp Hoàng Sa.
Việt Nam có thể vịn vào 3 khoản : 1/ các đảo Hoàng Sa, tương tự như Trường Sa, không có cái nào phù hợp cho đời sống một cộng đồng dân chúng cũng như có thể có một nền kinh tế tự tại. 2/ không hiện hữu vùng nước quần đảo và 3/ ngư trường Hoàng Sa là ngư trường truyền thống của ngư dân Việt Nam.
Từ những luận điểm này Việt Nam có thể "đàm phán song phương" với Trung Quốc để thực hiện các điều: 1/ phân định vùng biển ngoài cửa vịnh Bắc Bộ và xác định đường phân định giữa bờ biển Việt Nam và đảo Hải Nam. 2/ Trong vùng lãnh hải 12 hải lý các đá thuộc Hoàng Sa là ngư trường lịch sử của Việt Nam.
Đàm phán "song phương", bởi vì các việc phân định biển và việc xác định ngư trường truyền thống các đá ở Hoàng Sa là chuyện "riêng" giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Chỉ khi nào Trung Quốc một mực từ chối "đàm phán", lúc đó ta mới có thể nghĩ đến việc đi kiện.
Bởi vì, việc "đi kiện" (trước Tòa án về Luật Biển) chỉ được một bên áp dụng khi mà mọi phương án "ngoại giao" (tức đàm phán) đều cạn kiệt. Luật Biển 1982 xác định rõ việc này ở các điều 281 và 282.
Việt Nam bị ràng buộc bởi các tuyên bố chung, theo đó hai bên giải quyết các tranh chấp thông qua thủ tục "đàm phán" và (việc đàm phán) dựa trên căn bản:" tuân thủ những nhận thức chung quan trọng đạt được giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước... nghiêm túc thực hiện những Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc".
Do đó, ngay khi cả việc "đàm phán" đã kiệt, vì Trung Quốc không chấp nhận đàm phán, như vụ giàn khoan 981, việc đi kiện đối với Việt Nam vẫn không dễ.
Kiện gì? Ở đâu?
Image copyrightAFPImage captionĐường lưỡi bò yêu sách chủ quyền của Trung Quốc
Chúng ta đâu ai biết được "những nhận thức của lãnh đạo" về Hoàng Sa và Trường Sa là gì? Lãnh đạo này là ai? (Nếu là ông Hồ Chí Minh hay ông Phạm Văn Đồng, thì Việt Nam xem như mất Hoàng Sa và Trường Sa). Những "thỏa thuận" giữa hai bên về "nguyên tắc cơ bản" gồm những nguyên tắc nào?
Vì vậy, theo tôi, nếu ta không làm sáng tỏ những chi tiết ghi trên thì việc "lo liệu hồ sơ" đi kiện cũng hoài công.
Bởi vì, tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc về Hoàng Sa đã trên 100 năm, tranh chấp Trường Sa bắt đầu từ sau Thế chiến Thứ hai, cũng đã tròn 70 năm. Từ 1975, Việt Nam đã có vô số cơ hội đi kiện Trung Quốc để giải quyết vấn đề mà Việt Nam đã không đi kiện.
Tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines chỉ bộc phát mới đây. Philippines chỉ bắt đầu yêu sách một số đảo Trung Quốc từ thập niên 50, mà nguyên tắc về thụ đắc chủ quyền lãnh thổ của Philippines cũng không tuân thủ theo tập quán quốc tế. Manila chỉ kiện Bắc Kinh qua sự việc Trung Quốc chiếm các đá Scarborough, uy hiếp quân đội Philippines ở bãi Cỏ Rong, cho xây dựng đảo nhân tạo ở bãi chìm Vành Khăn... Tức những sự kiện chỉ xảy ra mới đây, không quá 5 năm.
Việt Nam không kiện Trung Quốc hẳn nhiên có một số lý do tiềm ẩn. Và có thể Việt Nam sẽ không bao giờ kiện được Trung Quốc, cũng bởi những lý do tiềm ẩn này.
Nhưng từ phán quyết 12/7 của PCA, Việt Nam có thể vịn vào một số phán lệnh làm cơ bản, từ đó "ép" Trung Quốc ngồi vào đàm phán với mình về Hoàng Sa. Nếu Trung Quốc chấp nhận đàm phán, tức là Trung Quốc đã nhìn nhận "có tranh chấp" ở Hoàng Sa.
Nếu đi kiện, Việt Nam cũng không thể kiện ra ngoài nội dung các bảo lưu của Trung Quốc (về chủ quyền, về phân định biển). Việt Nam chỉ có thể kiện ở các nội dung tôi đã liệt kê ở trên.
Mà theo các điều 282, 283 của Luật Biển, Việt Nam chỉ có thể kiện khi "đàm phán" đã kiệt. Phi lý là vậy. Ý kiến của một số học giả không chủ trương đàm phán với Trung Quốc, vậy thì Việt Nam có thể làm gì? Nếu kiện thì kiện cái gì và kiện ở đâu?
Kiện Trung Quốc, tại sao chưa?
Dư luận Việt Nam sôi nổi về việc Việt Nam có thể rút kinh nghiệm của Philippines, khởi kiện Trung Quốc về vô số vi phạm nghiêm trọng trên Biển Đông.
Nhiều lý do để kiện
TS Trần Công Trục, nguyên Trưởng Ban biên giới của chính phủ Việt Nam nói với chúng tôi là Việt Nam hoàn toàn có khả năng sử dụng các cơ chế tài phán quốc tế trong tranh chấp Biển Đông. Qua điện đàm từ Hà Nội vào tối 19/7, TS Trần Công Trục phát biểu:
“Giống như học tập Philippines, thì có thể kiện liên quan đến áp dụng Công ước. Thí dụ như kiện Trung Quốc đã vạch đường cơ sở bao lấy toàn bộ quần đảo Hoàng Sa như một quốc gia quần đảo để chiếm lĩnh vùng biển, thì cái đó có thể kiện họ giải thích sai Công ước. Hay là kiện Trung Quốc đã bắt bớ, đánh đập, giam cầm, phạt tù, bắn cháy, đâm húc tàu của các ngư dân. Hành xử đó sai với những qui định Công ước, cho dù người dân trong khi làm ăn có thể có những vi phạm…Tôi không nói đến chuyện vùng biển đó của ai…như vậy chúng ta có thể kiện về mặt dân sự và hình sự trong quan hệ của các tổ chức cá nhân hay các tổ chức quốc tế.
Cũng có thể kiện Trung Quốc đào bới xây dựng các đảo nhân tạo ảnh hưởng đến môi trường biển, phá hủy sinh thái môi trường biển mà loài người cần phải bảo vệ. Những hành động đó có người nói là tội ác nhân loại… - TS Trần Công Trục
Cũng có thể kiện Trung Quốc đào bới xây dựng các đảo nhân tạo ảnh hưởng đến môi trường biển, phá hủy sinh thái môi trường biển mà loài người cần phải bảo vệ. Những hành động đó có người nói là tội ác nhân loại…”
Theo TS Trần Công Trục, trong phạm vi Biển Đông nên hình dung có nhiều loại tranh chấp, cần hiểu rõ tranh chấp nào có thể đơn phương đưa lên các cơ quan tài phán mà họ xem xét có thẩm quyền, loại tranh chấp nào không thể kiện đơn phương…như vừa rồi Philippines kiện là kiện giải thích áp dụng Công ước, phán quyết của Tòa hoàn toàn liên quan đến giải thích áp dụng Công ước, chứ không liên quan đến quyền thủ đắc lãnh thổ hoặc phân định biển. Phán quyết chỉ giải quyết một vấn đề như đã biết là bác bỏ quyền lịch sử vùng biển nằm trong đường lưỡi bò, hoặc xác định các thực thể ở Trường Sa không đủ điều kiện để có vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý. Phán quyết không liên quan tới chủ quyền Hoàng Sa Trường Sa, hay phân định vùng biển chồng lấn. TS Trần Công Trục nhấn mạnh:
“Nói tóm lại những chuyện gì không liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, như Hoàng Sa Trường sa nhiều người cứ bảo rằng kiện Hoàng Sa là không đúng. Nếu không liên quan đến chủ quyền hoặc phân định biển thì anh có thể kiện, vụ kiện đó nằm trong phạm vi mà các cơ quan tài phán người ta xem xét đủ thẩm quyền với đơn kiện đơn phương của các bên đưa lên. Vừa rồi Philippines đã làm điều đó và họ đã chọn lựa vấn đề thiết thực để kiện. Do đó mà Tòa Trọng tài, mặc dù Trung Quốc quay lưng, không tham gia, không tranh luận vụ kiện đó, không công nhận thẩm quyền, nhưng cuối cùng Tòa ra phán quyết, rất nhiều quốc gia đề cao phán quyết hợp lý và kêu gọi các bên nghiêm túc thực hành.”
Được biết cơ chế tài phán quốc tế phân xử các vụ kiện về chủ quyền lãnh thổ là Tòa Công Lý Quốc Tế (The International Court of Justice). Tuy vậy Tòa chỉ thụ lý đơn kiện khi tất cả các bên liên quan đồng thuận tham gia vụ kiện. Trung Quốc hành xử bá quyền coi thường quốc tế, ngay cả một vụ kiện giải thích Công ước Quốc tế về Luật Biển mà Bắc Kinh cũng không tham gia, không công nhận phán quyết cho dù Trung Quốc là một thành viên ký kết và phê chuẩn UNCLOS 1982. Như vậy Việt Nam không có khả năng kiện Trung Quốc về chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa hoặc phân định các vùng biển chồng lấn.
Việt Nam cần quyết đoán
Một công an ngăn cảnh người dân biểu tình chúc mừng chiến thắng của Philippines trước Trung Quốc về phán quyết biển Đông hôm 17/7/2016. AFP photo
Tháng 5/2014 khi Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan khổng lồ Hải Dương 981 vào sâu trong vùng đặc quyền kinh tế thềm lục địa miền Trung, Chính phủ Việt Nam nói tới khả năng kiện Trung Quốc. Trong cuộc họp báo ngày 29/5/2014 tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Nên, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ lúc đó, xác nhận là Việt Nam đã chuẩn bị hồ sơ pháp lý, cân nhắc thời điểm khởi kiện ra Tòa án quốc tế hoặc Hội đồng trọng tài quốc tế. Ông Nên còn nhắc tới điều gọi là thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng với báo chí nước ngoài, đó là Việt Nam không đổi chủ quyền lấy thứ hữu nghị viển vông.
Thế nhưng từ đó tới nay, Việt Nam chưa bao giờ khởi kiện Trung Quốc dù Bắc Kinh không ngừng tạo căng thẳng trên Biển Đông, xâm phạm vùng trời, vùng biển chủ quyền Việt Nam, mỗi năm xảy ra hàng trăm vụ tàu của lực lượng Trung Quốc tấn công, cướp bóc tàu cá của ngư dân Việt Nam. Không những không kiện Trung Quốc mà Chính quyền Việt Nam còn trấn áp mọi cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc lấn chiếm biển đảo, kể cả các cuộc tuần hành hoan nghênh phán quyết của Tòa Quốc tế.
Sau phán quyết ngày 12/7/2016 của Tòa Trọng tài Thường trực The Hague bác bỏ yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc, nhà nghiên cứu Biển Đông Hoàng Việt từ Saigon đã nhận định:
“Trong thời gian tới nếu Trung Quốc gây căng thẳng trên vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam như hồi 2014, thì Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin, có thể mang Trung Quốc ra trước một tòa trọng tài giống như Philippines đã làm. Như vậy tiếng nói chính nghĩa của Việt Nam, với sự ủng hộ của cộng đồng thế giới sẽ tác động rất lớn đến vấn đề này. Trước đây thì có lẽ Việt Nam, Malaysia…những quốc gia trực tiếp tranh chấp Biển Đông đã nghĩ tới việc kiện Trung Quốc nhưng còn do dự, còn cân nhắc khả năng thẩm quyền của tòa cũng như khả năng phán quyết của tòa như thế nào. Nhưng có lẽ phán quyết của Tòa Trọng Tài ngày 12/7 vừa rồi, rõ ràng đã tạo ra hướng đi mới cho các quốc gia như Việt Nam…”
Cần phải tính đến việc khởi kiện và cần phải có những biện pháp đấu tranh ngoại giao khác để gây áp lực lên Trung Quốc buộc phải chấp hành trật tự pháp luật quốc tế cũng như Công ước Luật biển năm 1982. - TS Hoàng Ngọc Giao
Một thí dụ rất cụ thể về việc Trung Quốc thể hiện hành vi sử dụng vũ lực trên Biển Đông, ba ngày trước khi Tòa Trọng tài Thường trực ra phán quyết, hôm 9/7 Tàu hải Cảnh Trung Quốc đã cố ý đâm chìm tàu cá của ngư dân Quảng Ngãi và bỏ mặc ngư dân trên biển.
Tiến sĩ Hoàng Ngọc Giao, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách Pháp luật và Phát triển của Việt Nam, trong dịp nhận xét về phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực ngày 12/7, đã phát biểu với Đài RFA:
“Trung Quốc vẫn tiếp tục có hành vi sử dụng vũ lực trên Biển Đông: dùng tàu đâm chìm tàu cá của Việt Nam. Trước bối cảnh như thế chính phủ Việt Nam không thể nào chỉ dừng lại ở việc tuyên bố phản đối thông qua người phát ngôn của Bộ Ngoại giao. Chính phủ Việt Nam cần phải có quyết đoán chính trị trong thời điểm này. Cần phải tính đến việc khởi kiện và cần phải có những biện pháp đấu tranh ngoại giao khác để gây áp lực lên Trung Quốc buộc phải chấp hành trật tự pháp luật quốc tế cũng như Công ước Luật biển năm 1982.”
Những gì các học giả, chuyên gia phân tích về khả năng kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế cho thấy Việt Nam cần hành động như Philippines, dù các cơ chế tài phán quốc tế hiện nay không thuận lợi cho một vụ kiện về chủ quyền. Nhưng kiện để Trung Quốc phải áp dụng đúng Công ước Liên Hiệp Quốc Luật Biển 1982 vẫn là bước đi cần thiết phải làm.
ĐTM của Formosa: Bộ tài nguyên và môi trường vừa đá bóng vừa thổi còi?
TP - Theo thông tin của Tiền Phong, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) dự án khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa Hà Tĩnh giai đoạn 1-1 được Tập đoàn Formosa thực hiện với cơ quan tư vấn là Trung tâm Tư vấn, Đào tạo và Chuyển giao công nghệ môi trường, thuộc Cục Bảo vệ môi trường, Bộ TN&MT. Cơ quan phê duyệt báo cáo là Vụ Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường của Bộ TN&MT.
Các thành viên tham gia lập ĐTM của dự án gồm 14 người, có 3 người của Formosa, còn lại là người của Trung tâm Tư vấn, Đào tạo và Chuyển giao công nghệ môi trường và Khoa Khoa học và Công nghệ vật liệu (Nay là Viện Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu) của trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Trong số 11 người của cơ quan tư vấn lập ĐTM có 2 tiến sỹ, 2 thạc sỹ, còn lại kỹ sư.
Chuyên gia đề nghị giấu tên cho biết, không có luật nào cấm một đơn vị khác của Bộ TN&MT làm cơ quan tư vấn lập ĐTM. Tuy nhiên, nhìn vào như thế không thấy sự khách quan. Hơn nữa, dù trách nhiệm chính thuộc về người phê duyệt và hội đồng thẩm định ĐTM nhưng rõ ràng, với một dự án lớn như Formosa, việc tư vấn phải được giao cho một đơn vị giàu kinh nghiệm với nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực môi trường và luyện kim mới ổn.
Trao đổi với PV Tiền Phong, một số chuyên gia cho rằng, không thể nói ĐTM của Formosa sơ sài vì thiếu thông tin, nhất là thông tin về công nghệ của nhà máy.
Không thể nói thiếu thông tin
Về ý kiến của ông Nguyễn Khắc Kinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường, Bộ TN&MT cho rằng, thông tin dự án lúc ấy rất sơ sài, chưa có thiết kế cơ sở, chưa rõ công nghệ, nguyên vật liệu đầu vào… nên sơ sài là không tránh khỏi.
Trả lời Tiền Phong, PGS.TS Bùi Anh Hòa, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết, năm 2008 ông tham gia vào nội dung mô tả công nghệ của Formosa, thuộc chương mô tả tóm tắt dự án (ĐTM của Formosa gồm 9 chương. Nội dung này là phần 1.9 của chương một-PV).
Theo PGS Hòa, ở thời điểm lập ĐTM của dự án, công nghệ Formosa đưa ra rất rõ ràng như công nghệ gì, công suất như nào, công nghệ phụ trợ như nào… Vì thế, nếu nói ĐTM sơ sài vì chưa có thông tin về công nghệ là không đúng bởi vì người ta đã có thông số, mô tả, tất nhiên sau ĐTM sẽ có thiết kế chi tiết cụ thể nhưng khung sườn về công nghệ lúc ấy có rồi.
Theo tìm hiểu của phóng viên, ĐTM dự án khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương Formosa Hà Tĩnh giai đoạn 1-1 được Bộ TN&MT phê duyệt tháng 6/2008 có 34 trang mô tả công nghệ gồm sơ đồ dây chuyền công nghệ, thuyết minh quy trình sản xuất và danh mục các thiết bị chính.
Trong thuyết minh quy trình sản xuất có thông tin về nguyên liệu của dự án, lưu trình công nghệ nhà máy thiêu kết, nhà máy nung vôi, công nghệ luyện cốc, lưu trình công nghệ luyện gang lò cao…
Một chuyên gia khác cho biết, với mô tả công nghệ như trong ĐTM của dự án thì không thể nói không có thông tin để đánh giá tác động môi trường, hoặc thông tin chỉ đủ để đánh giá tác động hết sức sơ sài, giản lược. Với công nghệ đó, lẽ ra ĐTM phải làm rõ dự án sẽ thải ra các chất gì?
Phải nêu được lượng thải rắn là bao nhiêu, thành phần chất thải rắn gồm những chất độc hại gì? Phương pháp xử lý, đổ thải ra sao?... Với khí thải, nước thải phải nêu được gồm những thành phần độc hại nào? Xử lý ra sao? Khi xả ra môi trường biển thì thành phần độc hại và ảnh hưởng tới biển ra sao? Vùng nào bị ảnh hưởng? Đây sẽ là cơ sở cho quá trình hậu kiểm môi trường của dự án sau này.
Theo ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hội khoa học kỹ thuật Đúc - Luyện Kim Việt Nam, thời gian làm các thủ tục xin giấy phép đầu tư của Formosa rất nhanh, có mấy tháng là xong nên không phân định báo cáo khả thi và tiền khả thi. Lúc ấy đã rõ thông tin về công nghệ thì mới được cấp phép đầu tư nên nói ĐTM sơ sài vì thiếu thông tin công nghệ là không đúng.
Đề nghị Quốc hội bù nhìn làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm vụ Formosa xả thải
Liên quan tới việc công ty Formosa xả thải gây ô nhiễm môi trường và gây hậu quả nghiêm trọng đã gây nhiều bất bình và bức xúc thời gian qua. Cử tri và Nhân dân đề nghị làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đã buông lỏng trách nhiệm quản lý nhà nước về đầu tư và bảo vệ môi trường.
Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân đọc báo cáo trước Quốc hội sáng 20/7 Ảnh: Quốc hội
Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XIV diễn ra sáng nay 20/7, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân, đã trình bày báo cáo Tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016-2021.
Báo cáo nêu rõ: Tình trạng ô nhiễm môi trường đáng báo động, đặc biệt là vụ Công ty TNHH Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh gây ô nhiễm môi trường biển và làm hải sản chết hàng loạt tại 4 tỉnh ven biển miền Trung, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và đời sống của Nhân dân.
Việc Công ty Formosa che giấu việc xả thải gây ô nhiễm môi trường và gây hậu quả nghiêm trọng về nhiều mặt ở 4 tỉnh ven biển miền Trung đã gây nhiều bất bình và bức xúc trong nhân dân và công luận.
Cử tri và Nhân dân hoan nghênh Chính phủ đã chỉ đạo xác minh, kết luận và công bố công khai nguyên nhân hải sản chết hàng loạt và chỉ rõ Công ty Formosa đã vi phạm pháp luật về đầu tư và bảo vệ môi trường, vì vậy đã gây ra sự cố môi trường biển chưa từng có ở Việt Nam.
Cử tri và Nhân dân đề nghị Chính phủ, chính quyền địa phương tiếp tục có các giải pháp tích cực, cụ thể để giải quyết hậu quả trước mắt và lâu dài, bảo vệ môi trường, bảo đảm cuộc sống của người dân và sự phát triển của địa phương; giám sát Công ty Formosa thực hiện đầy đủ các cam kết, đồng thời chỉ đạo rà soát việc thực thi các quy định pháp luật về cấp phép đầu tư, đánh giá tác động môi trường, quản lý và giám sát hoạt động của các doanh nghiệp.
Cử tri và Nhân dân cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đã buông lỏng trách nhiệm quản lý nhà nước về đầu tư và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, cử tri cũng bày tỏ lo lắng, bất bình trước việc Trung Quốc bác bỏ phán quyết của PCA, tiếp tục gia tăng các hoạt động bồi đắp, xây dựng các công trình, bố trí vũ khí, quân đội tại các đảo, bãi đá trái luật pháp quốc tế thuộc quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và tàu thuyền của Trung Quốc hành hung, cướp phá tài sản, ngư cụ của ngư dân Việt Nam.
Cử tri mong muốn Đảng, Nhà nước tiếp tục có các giải pháp đấu tranh đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, vừa bảo đảm giữ vững chủ quyền biển, đảo của quốc gia, vừa bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.
Cử tri cũng nêu ý kiến, bộ máy hành chính nhà nước ở nhiều bộ, ngành, địa phương, đơn vị vẫn chưa tinh gọn.
Cơ chế xác định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan quản lý nhà nước các cấp và người đứng đầu cấp ủy Đảng cùng cấp còn chưa rõ là một nguyên nhân của sự trì trệ trong quản lý nhà nước và tiêu cực, tham nhũng. Một số cán bộ cơ quan bảo vệ pháp luật vi phạm pháp luật, vi phạm quyền sản xuất, kinh doanh hợp pháp, gây bất bình trong nhân dân.
Việc bổ nhiệm người thân trong gia đình vào các vị trí lãnh đạo mà không bảo đảm quy trình và các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ năng lực, uy tín đã làm giảm niềm tin của nhân dân.
Đồng thời đề nghị Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan tư pháp tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp quyết liệt phòng, chống tham nhũng, lãng phí; tăng cường công tác quản lý, giám sát việc bố trí cán bộ, công chức...
Về vấn đề an toàn thực phẩm cũng gây bức xúc trong nhân dân. Tình trạng sản xuất, chế biến, tiêu thụ thực phẩm không bảo đảm an toàn có xu hướng gia tăng, vừa ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của Nhân dân, vừa tạo tâm lý bất an trong xã hội.
Cử tri mong muốn các hạn chế sẽ được Quốc hội khóa XIV, HĐND các cấp và các cơ quan nhà nước quan tâm ngay từ những phiên họp đầu nhiệm kỳ phải đưa vào chương trình, kế hoạch hoạt động của mình để giải quyết một cách triệt để. Đức Hòa (tổng hợp) Nguồn : Người đưa tin
VK đi bệnh viện VN cẩn thận: BV Việt Đức mổ nhầm chân: Ai chịu trách nhiệm bồi thường?
Theo luật sư, nếu bệnh nhân cùng gia đình không thỏa thuận và thống nhất được với Bệnh viện Việt Đức về số tiền bồi thường, bệnh nhân có thể khởi kiện Bệnh viện tại TAND có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án buộc bệnh viện phải bồi thường theo luật định…
Vụ việc anh Trần Văn Thảo (37 tuổi, Ứng Hoà, Hà Nội), bị bác sĩ ở Bệnh viện Việt Đức mổ nhầm chân (bệnh ở chân trái nhưng mổ nhầm chân phải) khiến dư luận hết sức bức xúc.
Trong sáng 20/7, Bệnh viện Việt Đức Hà Nội đã tổ chức họp báo sau khi có thông tin mổ nhầm chân cho bệnh nhân.
Trong cuộc họp báo, lãnh đạo Bệnh viện Việt Đức cho biết, ngay sau khi nắm được thông tin, Ban Giám đốc Bệnh viện Việt Đức đã yêu cầu lãnh đạo Khoa Chấn thương - Chỉnh hình 3, bác sĩ trực tiếp mổ gặp xin lỗi bệnh nhân và gia đình.
Bệnh nhân Trần Văn Thảo trên giường bệnh.
Giám đốc Bệnh viện Việt Đức đã quyết định đình chỉ toàn bộ ekip phẫu thuật cho bệnh nhân, các cá nhân liên quan để làm tường trình kiểm điểm tìm ra khâu dẫn đến sai sót.
Nhân vụ việc này, nhiều vấn đề pháp lý được đặt ra. Dư luận đang rất quan tâm đến việc trách nhiệm thuộc về ai và vấn đề bồi thường cho bệnh nhân ra sao.
Trao đổi với PV, luật sư Giang Hồng Thanh – Văn phòng luật sư Giang Thanh – Đoàn luật sư TP Hà Nội nhận định, đầu tiên cần phải khẳng định rằng, trong bất cứ lĩnh vực nào cũng có thể có những sơ suất, nhầm lẫn, rủi ro. Tất nhiên đó chỉ là những trường hợp hãn hữu, mặc dù không ai muốn nhưng cũng khó tránh khỏi.
Tuy nhiên cách giải quyết hậu quả mới là điều đáng phải quan tâm. Nếu cá nhân, đơn vị nào vô ý gây thiệt hại cho người khác, sau đó họ nỗ lực giải quyết hậu quả thông qua việc quan tâm, chăm sóc, bồi thường cho người bị thiệt hại trong và sau khi chữa trị, đó là điều đáng ghi nhận. Còn ngược lại, nếu họ lại tỏ thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm, đổ lỗi cho những nguyên nhân khác, thì rất đáng lên án.
Trong vụ việc mới xảy ra tại Bệnh viện Việt Đức, theo thông tin từ báo chí, phía Bệnh viện cho biết sẽ lo toàn bộ kinh phí và theo dõi toàn bộ quá trình điều trị của người bệnh hiện tại và sau này. Đó có thể được xem là thái độ tích cực ban đầu.
Đề cập đến khoản tiền bồi thường thiệt hại đối với trường hợp này, luật sư Thanh cho biết, theo quy định của pháp luật, Bệnh viện có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại (ở đây là bệnh nhân Trần Văn Thảo) những khoản sau:
- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của anh Thao.
- Các chi phí thực tế, cần thiết khác cho anh Thao (nếu có) và các chi phí cho việc lắp chân giả, mua xe lăn, xe đẩy, nạng chống và khắc phục thẩm mỹ… để hỗ trợ hoặc thay thế một phần chức năng của bộ phận cơ thể bị mất hoặc bị giảm sút của anh Thao.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của anh Thao.
- Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc anh Thao trong thời gian điều trị.
- Chi phí hợp lý cho người chăm sóc anh Thao sau thời gian điều trị.
- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho anh Thao do sức khỏe bị xâm phạm.
“Nếu anh Thao cùng gia đình không thỏa thuận và thống nhất được với Bệnh viện Việt Đức về số tiền bồi thường, anh Thao có thể khởi kiện Bệnh viện tại TAND có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án buộc Bệnh viện phải bồi thường những khoản nêu trên” – luật sư Thanh nhấn mạnh. Tiểu Phương Nguồn : Người đưa tin
Đại úy cảnh sát Mỹ bị bắn chết ở Kansas City
Đại Úy Robert Melton. (Hình: Sở Cảnh Sát Kansas City)
KANSAS CITY, Kansas (NV) – Một đại úy cảnh sát bị bắn chết ở Kansas City hôm Thứ Ba, trong khi đuổi theo những nghi can bị cáo buộc đã thực hiện vụ nổ súng lúc lái xe.
CNN trích dẫn lời Cảnh Sát Trưởng Terry Zeigler nói rằng, người cảnh sát bị tử thương là Đại Úy Robert Melton.
Theo lời ông Zeigler, ông Melton lùng kiếm bốn người đi trên cùng một chiếc xe vào lúc 2 giờ trưa, và khi bị phát hiện, cuộc rượt đuổi bắt đầu.
Tổng đài 911 cho biết, cuộc rượt đuổi kết thúc cách nơi phát hiện chừng 2 dặm.
Ông Zeigler nói: “Khi Đại Úy Melton đến nơi, các nghi can bước ra khỏi xe và nổ súng về phía ông. Tôi chưa có thêm chi tiết nào khác.”
Một cảnh sát viên khác đến nơi sau đó và gọi tiếp cứu.
Phát ngôn viên cảnh sát, ông Thomas Tomasic, nói rằng, có ba nghi can bị bắt và cảnh sát đang lùng kiếm ít nhất một nghi can khác nữa.
Thị Trưởng Mark Holland kêu gọi dân chúng chớ nên có lời bình phẩm nào trước khi có kết quả điều tra vì sao cảnh sát viên bị bắn chết.
Bác Sĩ James Howard thuộc bệnh viện trường Đại Học Kansas nói, khi ông Melton được chuyển đến, mạch ông đã ngừng đập.
Các bác sĩ và y tá cố gắng hồi sinh cho ông Melton trong suốt nửa giờ nhưng không thành công.
Đây là vụ bắn chết cảnh sát thứ hai xảy ra tại thành phố Kansas City trong hai tháng.
Hôm 9 Tháng Năm, cảnh sát viên Brad Lancaster bị bắn chết trong khi đang tìm cách bắt một nghi can cướp xe.
Theo trang web Officer Down Memorial Page, nội trong năm nay, có tổng cộng 31 cảnh sát viên bị bắn chết trong khi đang thi hành công vụ. Sáu chó cảnh sát nghiệp vụ K-9 cũng bị bắn chết. (TP)
Việt Nam tiếp nhận hỏa tiễn phòng không của Do Thái
Hệ thống hỏa tiễn phòng không tầm gần Spyder-SR của hãng Do Thái Rafael bán cho Việt Nam. (Hình: Rafael)
HÀ NỘI (NV) – Việt Nam tiếp nhận dàn hỏa tiễn phòng không tầm gần Spyder-SR do công ty Rafael của Do Thái sản xuất để tăng cường khả năng phòng thủ.
Theo một bản tin của tổ chức nghiên cứu thông tin quốc phòng defense-studies.blogspot.com, đây là dàn hỏa tiễn phòng không Spyder-SR đầu tiên trong số 3 dàn mà Việt Nam đặt mua từ Do Thái. Tin tức mua sắm trang bị quốc phòng này được Hà Nội tiết lộ hồi tháng 10 năm ngoái khi tướng Lê Huy Vịnh nói trên tờ Quân Đội Nhân Dân về nhu cầu mua sắm là để “bảo vệ vững chắc bầu trời.”
Một bản phúc trình của Viện Nghiên Cứu Hòa Bình (SIPRI) tại Stockholm, Thụy Điển, gần đây cho biết, cùng với 3 dàn hỏa tiễn nói trên, Việt Nam đã mua 250 hỏa tiễn gồm 125 hỏa tiễn Derby và 125 hỏa tiễn Python cho các dàn Spyder nói trên.
Khả năng của các dàn hỏa tiễn phòng không Spyder-SR có thể hoạt động trong tất cả mọi điều kiện thời tiết và có thể tiêu diệt nhiều loại đe dọa trên không gồm cả máy bay chiến đấu, máy bay không người lái, hỏa tiễn tấn công tầm xa, trực thăng. Từ năm ngoái, một số sĩ quan và lính Việt Nam đã được lựa chọn để theo học các khóa huấn luyện sử dụng các dàn hỏa tiễn phòng không nói trên.
Nhiều phần, hợp đồng mua 3 dàn Spyder chỉ là “hợp đồng mua sắm giai đoạn 1 mang tính thử nghiệm,” sau đó có thể Hà Nội mua thêm một số nữa. vì để trang bị đủ cho 4 trung đoàn phòng không thì “cần phải có không dưới 10 tổ hợp vì ít nhất mỗi đơn vị cũng phải có từ 2 tiểu đoàn hỏa lực trở lên,” theo một bản tin Soha News.
Theo một phúc trình SIPRI, chi tiêu quốc phòng của Việt Nam năm nay khoảng $5 tỷ, dự trù sẽ tăng lên khoảng $6.2 tỷ vào năm 2020. Chi tiêu quốc phòng của Việt Nam năm 2015 là $4.4 tỷ hay khoảng 8% ngân sách quốc gia. Ngân sách quốc phòng của Việt Nam năm 2005 chỉ có khoảng $1 tỷ.
Chi tiêu quốc phòng của Việt Nam chỉ là con sốt quá nhỏ so với ngân sách quốc phòng của Trung Quốc với $215 tỷ hồi năm ngoái.
Theo ước lượng của tổ chức thông tin quốc phòng quốc tế IHS Jane’s năm nay Việt Nam sẽ dành ra khoảng $1.6 tỷ cho việc mua sắm trang bị quốc phòng và sẽ tăng lên khoảng $42 tỷ vào năm 2020. (TN)
Các chuyên mục 
