Các chuyên mục 
Mọi sự đã bùng lên khi nhiều nhóm cực hữu Mỹ rầm rộ tập hợp về thành phố Charlottesville để chống lại quyết định của thành phố muốn bỏ tượng của tướng Robert E. Lee, người lãnh đạo Nam Quân bị thua trong cuộc nội chiến Mỹ giai đoạn 1861-1865. Trong số các nhóm cực hữu này, có nhóm tân quốc xã All-Right, thành viên phong trào kỳ thị người da đen Ku Klux Klan.
Những người chống kỳ thị chủng tộc cũng biểu tình để phản đối phe cực hữu, và xô xát đã nổ ra. Thảm kịch đã xẩy ra khi một thanh niên cực hữu lái một chiếc xe đâm thẳng vào đám đông người biểu tình chống kỳ thị chủng tộc, làm một phụ nữ thiệt mạng và rất nhiều người khác bị thương, trong đó có 5 người trong tình trạng nguy kịch. Hung thủ đã bị bắt giữ ngay tại chỗ. Hãng tin Anh Reuters ước tính có đến 30 người bị thương.
Ngay trước đó, có hai người khác bị thiệt mạng khi trực thăng của cảnh sát rơi xuống gần nơi diễn ra các cuộc biểu tình. Sau khi bạo lực nổ ra, thống đốc Virginia Terry McAuliffe đã ban bố tình trạng khẩn cấp và kêu gọi người biểu tình giải tán. Cục Điều Tra Liên Bang FBI đã cho mở điều tra về vụ đâm xe vào đám đông. Về phần mình, tổng thống Donald Trump cho biết đang theo dõi sát vụ việc, ông lên án các hành vi cực đoan, mà theo ông là của cả hai bên, cực hữu và chống kỳ thị. Tuyên bố này đã lập tức gây tranh cãi.
Thông tín viên RFI tại Hoa Kỳ Grégoire Pourtier nhận định :
« Donald Trump đã phản ứng để tố cáo « những biểu hiện của hận thù, bè phái hẹp hòi và các hành vi bạo động đến từ nhiều bên khác nhau ». Chính những từ cuối cùng này đã làm dấy lên tranh cãi, nhất là khi được tổng thống Mỹ nhắc đi nhắc lại. Tổng thống Mỹ thường có những quan điểm dứt khoát, nhưng lần này thì ông lại đánh đồng mọi phía.
Quả thực là không ai biết bên nào đã bắt đầu gây bạo động trước, hay có những hành động khiêu khích đầu tiên, nhưng chắc chắn là có rất nhiều cử tri của ông Trump trong số những kẻ cực hữu hơn là những người chống kỳ thị, mà những người này lại là nạn nhân chính trong những vụ bạo động hôm qua.
Tổng thống Mỹ bị lâm vào tình thế tế nhị vì các thành phần cực hữu là giới đã ủng hộ ông trong cuộc bầu cử. Người lãnh đạo kỳ thị nổi tiếng David Duke đã gởi tin nhắn Twitter, nhắc nhở tổng thống là chính những người da trắng đã bầu cho ông chứ không phải cánh tả cấp tiến.
Nhưng một phần lớn cánh hữu truyền thống thì lại tránh xa những phong trào cực hữu. Chẳng hạn như ông Marco Rubio, đối thủ của Donald Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ năm ngoái. Ông Rubio đã yêu cầu tổng thống Trump là nên xếp loại vụ lái xe đâm vào đám đông hôm qua đúng với thực chất của nó. Đó là « một cuộc tấn công khủng bố do những người theo khuynh hướng da trắng ưu việt tiến hành »
 Ít nhất 1 người chết và 30 người bị thương trong vụ đụng độ |
 |
 Đụng độ giữa người biểu tình và phe phản đối |
 |
 |
 Cảnh sát được điều động đến dẹp loạn |
Mỹ: Bùng phát phong trào Phát xít mới, người VN nên thận trọng
TP - Ngay giữa công viên Emancipation ở thành phố Charlottesville hôm thứ Bảy vừa qua, hai cô gái trẻ, một da trắng và một da màu, nắm chặt tay nhau, còn hai tay kia giữ chặt hàng rào thép trước mặt.
Cách đó vài bước, một thanh niên da trắng với kiểu tóc cắt trụi và đeo kính râm ra sức đẩy hàng rào. “Các người sẽ là những kẻ đầu tiên phải lên tàu về nhà”, anh ta hét vào mặt cô gái da màu, rồi quay sang cô gái da trắng: “Còn cô, cô sẽ đi thẳng xuống địa ngục”. Sau đó, anh ta làm dấu chào kiểu Phát xít Đức.
Kỳ thị chủng tộc
Đây là lần đầu tiên trong vài tháng qua, những người da trắng theo chủ nghĩa dân tộc tập hợp ở Charlottesville, thủ phủ bang Virginia, để biểu tình chống lại kế hoạch xóa bỏ tượng đài Robert Lee, vị tướng chỉ huy lực lượng liên minh ở bắc Virginia trong cuộc nội chiến Mỹ từ năm 1862 cho đến khi đầu hàng năm 1865. Lần này, họ xuống đường với biểu ngữ được gọi là Alt-right (có nghĩa “cánh hữu khác”, mang tư tưởng cực hữu, chối bỏ dòng chính của chủ nghĩa bảo thủ tại Mỹ). Họ gồm một số quân nhân, những người mang tư tưởng kỳ thị chủng tộc, những người theo chủ nghĩa Phát xít mới và một số người nói rằng họ chỉ muốn bảo vệ lịch sử vùng đất phương nam của họ.
Họ tập trung từ sáng sớm tại công viên Emancipation (tên cũ là công viên Lee), nơi đặt tượng đài Robert Lee. Một số người mặc nguyên bộ quân phục và đeo cả súng trường, còn những người khác mặc áo phông đen, đội mũ bảo hiểm và đi giày cao cổ. Khi ùa vào công viên, họ dùng gậy và nắm đấm để gạt những người biểu tình chống phát xít. Sau đó, họ dùng khiên chặn lối vào. Bên trong, David Duke, thành viên của Ku Klux Klan (viết tắt KKK - tên của nhiều hội kín lớn ngày xưa và ngày nay ở Mỹ với chủ trương đề cao thuyết Người da trắng thượng đẳng, theo đuổi chủ nghĩa bài Do Thái, bài Công giáo, chống Cộng sản, chống đồng tính luyến ái, chống di cư…) cười lớn và vẫy tay với đám đông gần như chỉ toàn đàn ông da trắng đang hò reo gọi tên ông ta và giang cánh tay làm kiểu chào Phát xít. Họ có lý do để cười, vì họ đang ở giữa cuộc tập hợp lực lượng lớn nhất của những người theo chủ nghĩa dân tộc ở Mỹ trong mấy chục năm qua.
Trong công viên, họ hô những khẩu hiệu chống nhập cư, chống Do Thái, phân biệt chủng tộc và đe dọa những phụ nữ da trắng biểu tình chống lại họ. Bên ngoài, những người biểu tình chống Phát xít ném chai lọ vào những người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng và hô khẩu hiệu: “Biến khỏi những con phố của chúng tôi, những kẻ Phát xít cặn bã”. Hơi cay từ cả hai phe mù mịt trong không khí.
Cuối cùng, cảnh sát chống bạo động được điều đến công viên và các con phố xung quanh để ổn định tình hình. Thống đốc bang Virginia tuyên bố tình trạng khẩn cấp và đám đông bị giải tán. Lực lượng vệ binh quốc gia bắt đầu phong tỏa khu vực, sau khi một tài xế lao vào đám đông người biểu tình chống Phát xít, khiến một phụ nữ trẻ thiệt mạng và 19 người bị thương.
24 giờ trước đó, bà Reverend Brenda Brown-Grooms chỉ biết nhắm mắt cầu nguyện. Ngồi trong Nhà thờ Thánh Paul, nơi những tình nguyện viên ở phòng bên cạnh đang huấn luyện cách kháng cự không bạo lực, bà Reverend cho biết bà đã chuẩn bị tâm lý cho “ngày phán xét” trên quê hương mình.
Thời điểm nguy hiểm
“Về cảnh quan thì nơi đây rất đẹp, luôn là mô hình thành phố kiểu mẫu. Nhưng tôi luôn hiểu rằng nơi đẹp đẽ này cũng khá xấu xí. Và bức tượng đã trở thành tâm điểm của sự xấu xí ấy”, bà nói. Bà Reverend sinh ra ở Charlottesville năm 1955. Bà lớn lên ở Vinegar Hill, khu dân cư của những người da màu trước khi bị phá hủy để phục vụ các chương trình tái phát triển, đẩy cộng đồng người da màu khỏi thành phố và vào các dự án nhà ở riêng biệt. Lúc còn nhỏ, do sự tách biệt, Reverend không dám đặt chân vào khu của người da trắng, nơi có công viên Emancipation, hồi đó vẫn tên là công viên Lee. Và bà cũng chưa từng đến đó cho đến tháng 5 năm nay, khi nhóm KKK đến thành phố và đốt đuốc dưới chân tượng.
“Mùa hè này đúng là mùa cầu nguyện dài ở Charlottesville. Và hôm nay chúng tôi lại cầu nguyện Alt-right không khởi đầu điều gì tối nay, trước khi xảy ra vụ biểu tình”, bà nói. Nhưng vài giờ sau đó, khoảng 200 người da trắng tập hợp ở công viên Vô danh, ngay con đường gần nhà thờ nơi bà Reverend đang ngồi cầu nguyện, rồi tuần hành qua khuôn viên Đại học Virginia với đuốc trên tay và hô khẩu hiệu kỳ thị chủng tộc.
Tại trường đại học nơi đặt tượng đài Thomas Jefferson, họ va chạm với các sinh viên đã ngăn họ. Không khí nóng hừng hực vì những ngọn đuốc cháy và khói bốc lên. “Nhiệt độ ở đây chẳng là gì so với lúc các người bị đưa vào lò. Điều đó đang đến”, Robert Ray viết trên Daily Stormer, trang web của những người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. “Trước khi những người kỳ thị chủng tộc cầm đuốc đi qua trường đại học, tôi chưa từng nghĩ rằng mình sẽ nhìn thấy cảnh đó ở nước Mỹ trong đời mình”, một người biểu tình nói.
Ngay bên kia đường vào tối hôm đó, hơn 500 người tập trung tại nhà thờ Thánh Paul để dự buổi cầu nguyện đa tôn giáo. Họ đọc Kinh thánh, kinh Koran, dàn hợp xướng hát thánh ca, và bài phát biểu của giáo sư đại học Harvard, TS Cornel West, thu hút mọi người. “Thật buồn khi thấy cuộc tập hợp lớn nhất trong nhiều thập kỷ của những người mang tư tưởng phát xít mới, nhưng cũng thật vui khi chúng ta có thể chống lại nó, có thể làm chứng cho nó”, TS West nói sau buổi cầu nguyện. “Alt-right là mối nguy mới. Chúng ta thấy những người cánh hữu trong Nhà Trắng khuyến khích họ, cho họ thêm sức mạnh. Vì thế họ cảm thấy họ được phép thể hiện sự hận thù ở nơi công cộng, và thậm chí làm hại người khác. Chúng ta đang ở tại thời điểm nguy hiểm”, TS West nói.
Hầu hết những người tham gia cuộc tụ tập cuối tuần qua ở Charlottesville là đàn ông. Một trong số ít phụ nữ thường xuyên lên tiếng tại các sự kiện của những người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng là Avialae Horton, 20 tuổi, biên tập viên của Revolutionary Conservative - trang báo điện tử cực hữu mang sứ mệnh “bảo vệ nền văn minh phương Tây”. Horton cho rằng, những người tham gia phong trào này bị gắn mác “Phát xít mới” một cách không công bằng. “Muốn sống cùng những người cùng chủng tộc, cùng vì lợi ích chung của mình cũng là điều tự nhiên”, RS McCoy, một thành viên khác của Revolutionary Conservative, nói về tư tưởng phân biệt chủng tộc.
Theo Trung tâm Luật Southern Poverty, hơn 60 tượng đài hoặc biểu tượng liên hiệp đã bị đập bỏ hoặc đổi tên sau vụ thảm sát 9 người da màu đi lễ nhà thờ ở Charleston, bang Nam Carolina, năm 2015, mà thủ phạm là Dylann Roof, một kẻ có tư tưởng da trắng thượng đẳng. BÌNH GIANG Theo BBC.
Bức tượng đại tướng châm ngòi cho cuối tuần bão tố ở thành phố Mỹ
Tranh cãi quanh tượng đại tướng Lee trở thành nguồn cơn bùng phát bạo lực trong cuộc tuần hành cuối tuần qua ở Charlottesville.
Thành phố yên bình Charlottesville ở Virginia, Mỹ vừa chứng kiến một cơn bão tố kinh hoàng khi cuộc tuần hành bảo vệ một tượng đài ở trung tâm biến thành thảm kịch đâm xe và đụng độ khiến một phụ nữ thiệt mạng và hàng chục người bị thương.
Tâm điểm của cơn bão chính là bức tượng đại tướng Robert E. Lee, tư lệnh Liên minh miền Nam trong cuộc nội chiến Mỹ thế kỷ 19. Bức tượng khắc họa hình ảnh đại tướng Lee mặc quân phục, cưỡi trên một con chiến mã, tất cả đã ngả sang màu xanh đen theo thời gian, theo NYTimes.
Bức tượng cao gần 8 mét này được chế tác bởi Henry Merwin Shrady, một nhà điêu khắc ở New York, và được nghệ nhân người Italy Leo Lentelli hoàn thiện sau đó. Bức tượng được đặt ở trung tâm Charlottesville vào năm 1924, trong một hội nghị của các cựu chiến binh và con cái cựu binh Liên minh miền Nam với lễ khánh thành hoành tráng. Trong buổi lễ, những người tham dự ca ngợi "sự cống hiến bất tử" của các cựu binh đã chiến đấu cho "Chancellorsville và Gettysburg", giờ đây vẫn đang nỗ lực để "bảo vệ chủ nghĩa anh hùng của Liên minh khỏi những lời vu khống".
Bức tượng đã tồn tại ở Charlottesville gần 100 năm, nhưng vài năm gần đây, ngày càng có nhiều người dân và quan chức thành phố kêu gọi dỡ bỏ nó, cho rằng đây là một biểu tượng cho chủ nghĩa "da trắng thượng đẳng" cần phải bị xóa bỏ khỏi xã hội Mỹ.
Xóa bỏ những di sản của chủ nghĩa "da trắng thượng đẳng" là một xu thế ngày càng phổ biến ở Mỹ. Ngày càng nhiều bức tượng liên quan đến Liên minh miền Nam bị phá bỏ, những con đường mang tên đại tướng Lee bị đổi tên, các tượng đài bị di dời.
Ở New Orleans, Thị trưởng Mitch Landrieu vừa ra lệnh dỡ bỏ ba tượng đài liên quan đến Liên minh miền Nam và chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. "Những tượng đài này là một phần của sự khủng bố tinh thần, giống như cây thập tự bốc cháy của hội kín KKK trước nhà nạn nhân. Chúng được dựng lên để gửi thông điệp mạnh tới mọi người đi qua về quyền lực vẫn thống trị thành phố", Landrieu giải thích cho quyết định của mình.
Trong Ngày hội Sách Virginia năm 2012, bà Kristin Szakos, ủy viên Hội đồng Thành phố Charlottesville, đã châm ngòi cho một làn sóng tranh cãi dữ dội khi đưa ra gợi ý về việc phá bỏ tượng đại tướng Lee.
Phản ứng của dư luận Charlottesville ập tới nhanh chóng với bà Szakos, với những cuộc gọi và email tràn ngập lời đe dọa. "Tôi có cảm giác như mình vừa cắm một cây gậy xuống mặt đất, bên dưới là một bong bóng xấu xí đang sùng sục", bà cho biết.
Bình luận của bà Szakos được đưa ra chỉ một tháng sau vụ thanh niên da màu 17 tuổi Trayvon Martin bị bắn chết ở Florida, thổi bùng làn sóng biểu tình Black Lives Matter, đòi quyền bình đẳng cho người da màu.
Đến năm 2015, những cuộc tranh luận về cờ và tượng đài Liên minh miền Nam bắt đầu nóng lên ở các bang phía nam nước Mỹ, trong đó có Nam Carolina, Texas và Louisiana. Những người muốn loại bỏ các tượng đài này cho rằng chúng là biểu tượng của chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, trong khi những người phản đối tố cáo họ tìm cách xóa bỏ lịch sử.
Những người muốn bảo vệ tượng đài cho rằng đại tướng Lee là một anh hùng bởi ông đã quyết định đầu hàng để chấm dứt cảnh huynh đệ tương tàn, cũng như "thúc đẩy hòa hợp dân tộc khi nhận ra thất bại". Họ khẳng định bức tượng không khắc họa hình ảnh Lee cưỡi chiến mã ra trận, mà chỉ là đang trên đường đến Lexington để nhậm chức chủ tịch một trường đại học sau chiến tranh.
Lập luận này bị nhiều người phản đối, cho rằng hình ảnh tướng Lee mặc quân phục, cưỡi chiến mã không hề mang tính biểu tượng cho hòa bình hay hòa hợp dân tộc, mà chỉ là dấu vết của một phong trào, tư tưởng coi những người da màu chỉ là nô lệ mà tướng Lee từng dẫn dắt.
"Những người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng ở Charlottesville hiểu rất rõ điều này. Họ biết tướng Lee được tôn thờ không phải vì đã tạo dựng hòa bình, mà do ông đã bảo vệ một xã hội được xây dựng trên nền tảng da trắng thượng đẳng", cây bút Yoni Appelbaum nhận định trên Atlantic.
Một thành viên phong trào chủ nghĩa dân tộc thượng đẳng tấn công người ủng hộ việc dỡ bỏ tượng tướng Lee. Ảnh: CNN.Năm 2016, Wes Bellamy, ủy viên hội đồng Charlottesville và một phó thị trưởng thành phố phát động chiến dịch mới nhằm tìm cách tháo dỡ tượng đài đại tướng Lee. Trong một cuộc họp báo diễn ra trước tượng đài hồi tháng 3, Bellamy cho biết Hội đồng Thành phố sẽ chỉ định một ủy ban để thảo luận vấn đề này.
"Khi chứng kiến nhiều người ở đây muốn khắc phục điều mà họ cho là cần phải làm từ lâu, tôi thấy có động lực", ông nói trước đám đông. Một vài người vỗ tay, số khác la ó, cáo buộc ông Bellamy đang tìm cách gây chia rẽ.
Cũng trong tháng 3, học sinh trung học Zyahna Bryant nộp đơn kiến nghị lên Hội đồng Thành phố, yêu cầu dỡ bỏ tượng đại tướng Lee. "Tôi và các bạn thấy rất cần phải bỏ bức tượng này vì nó khiến chúng tôi cảm thấy không thoải mái và nó rất phản cảm", Bryant viết trong đơn kiến nghị được hàng trăm người ký vào.
Sau khi được Hội đồng Thành phố thành lập vào tháng 5/2016, ủy ban đặc biệt ra báo cáo đề xuất chính quyền di chuyển tượng tướng Lee tới nơi khác hoặc chỉnh sửa nó cùng với việc "bổ sung các thông tin lịch sử chính xác mới". Phương án bổ sung các thông tin mới cùng những lời giải thích về lịch sử và bài học của bức tượng được một số người bảo vệ tượng tướng Lee nhất trí.
Nhưng đến tháng hai, Hội đồng Thành phố bỏ phiếu nhất trí di chuyển tượng tướng Lee ra khỏi công viên trung tâm. Những người phản đối nộp đơn kiện vào tháng ba, cho rằng hội đồng không có thẩm quyền làm như vậy theo luật của bang Virginia.
Trong lúc chờ tòa án xử lý đơn kiện, bức tượng vẫn nằm nguyên vị trí, nhưng chính quyền thành phố đã đổi tên Công viên Lee, nơi bức tượng tọa lạc, thành Công viên Giải phóng. Công viên này thành điểm tập hợp cho những người biểu tình theo chủ nghĩa dân tộc da trắng hồi tháng 5.
Cảnh sát chống bạo động canh gác quanh tượng đài tướng Lee. Ảnh: Reuters.Cuộc biểu tình nhằm phản đối quyết định tháo dỡ tượng tướng Lee hôm 12/8 được tổ chức bởi Jason Kessler, một thành viên mới gia nhập phong trào chủ nghĩa dân tộc da trắng nhưng đã khá nổi tiếng ở Charlottesville. Kessler là người thường xuyên phản đối chính quyền Charlottesville, cáo buộc họ cung cấp nơi ẩn náu cho người nhập cư.
Số phận bức tượng đại tướng Lee ở Charlottesville tùy thuộc vào phán quyết của tòa án, nhưng thảm kịch diễn ra ở thị trấn này hồi cuối tuần là một trong những biến cố đẫm máu nhất trong cuộc đấu tranh xóa bỏ và bảo vệ di sản của Liên minh miền Nam cũng như cuộc chiến cho bình đẳng sắc tộc ở Mỹ.
Theo VnExpress
